کتاب آداب معاشرت برای دختران و پسران جوان

کتاب آداب معاشرت برای دختران و پسران جوان نوشته‌ی ژان لویی فورنیه با ترجمه‌ی شهین‌دخت بهزادی مجموعه‌ای طنزآمیز و درعین‌حال جدی درباره‌ی رفتارهای روزمره‌ی جوانان است که نشر کتاب مرو آن را منتشر کرده است. نویسنده با لحنی شوخ و سرزنده سراغ موقعیت‌هایی رفته است که هر نوجوان و جوان در خانه، مدرسه، خیابان، مهمانی، سفر، سر میز غذا، در اتوبوس و قطار، پشت تلفن و حتی در مواجهه با معلم، پلیس، پزشک، همسایه و مهمان تجربه می‌کند و نشان داده است که «ادب» چطور می‌تواند این موقعیت‌های معمولی را کم‌تنش‌تر و خوشایندتر کند. ساختار کتاب فصل‌بندی روشن و متنوعی دارد؛ از آداب زندگی در خانه و گفت‌وگو گرفته تا آداب تشکر، سلام‌کردن، دست‌دادن، بوسیدن، معرفی‌کردن، احترام‌گذاشتن به دیگران، استفاده از تلفن و موبایل، نامه‌نویسی، سفر با وسایل نقلیه‌ی عمومی، حضور در مهمانی، رفتار در بیمارستان، برخورد با طبیعت و حیوانات و حتی موضوعاتی مثل «آداب مردن» و «حرمت به اشیا». مترجم کوشیده است شوخی‌ها، مثال‌ها و اصطلاحات کتاب را به فضای فرهنگی فارسی‌زبان نزدیک کند و در عین‌حال لحن تند و گزنده‌ی نویسنده را حفظ کند. در پایان کتاب هم دو فرهنگ‌نامه‌ی کوچک از «بایدها» و «نبایدها» آمده است که نکات کلیدی را به‌صورت فهرست‌وار جمع‌بندی کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آداب معاشرت برای دختران و پسران جوان

کتاب آداب معاشرت برای دختران و پسران جوان اثری از ژان لویی فورنیه است که با ترجمه‌ی شهین‌دخت بهزادی در قالب فصل‌های متعدد و کوتاه تنظیم شده و هر فصل به یکی از موقعیت‌های رایج زندگی روزمره‌ی جوانان اختصاص یافته است. در ابتدای کتاب مقدمه‌ای کوتاه از مترجم دیده می‌شود که در آن از کسانی که در آماده‌سازی اثر همکاری کرده‌اند تشکر شده است. سپس نویسنده در یک مقدمه‌ی صریح و شوخ توضیح داده است که چرا به‌زعم او چند کلمه‌ی ساده مثل «متشکرم»، «لطفاً» و «ببخشید» می‌تواند از یک جلیقه‌ی ضدگلوله هم مفیدتر باشد و چگونه یک جمله‌ی نسنجیده می‌تواند دعوایی خیابانی را تا کلانتری و درمانگاه بکشاند. بعد از این مقدمه، فصل «آداب زندگی» می‌آید که در آن به کلمات پایه‌ای مثل «متشکرم»، «لطفاً»، «خواهش می‌کنم»، «معذرت می‌خواهم» و «ممکن است مرا ببخشید؟» پرداخته شده است و نویسنده با مثال‌های اغراق‌آمیز و طنزآلود نشان داده است که چه وقت و چگونه باید از این کلمات استفاده کرد. در ادامه، آداب سلام‌کردن، دست‌دادن، بوسیدن، خداحافظی و معرفی‌کردن افراد به هم توضیح داده شده است. کتاب آداب معاشرت برای دختران و پسران جوان در فصل‌های بعدی دامنه‌ی بحث را از کلمات و سلام و خداحافظی فراتر می‌برد و به «حرمت به دیگران» می‌رسد؛ جایی که نویسنده درباره‌ی احترام به خارجیان، مستمندان، ثروتمندان، خانم‌ها، چاق‌ها، معلم‌ها، پیرها، پلیس، مردگان، اشیا، دیوارها، کره‌ی زمین و حیوانات صحبت کرده است. سپس فصل‌هایی درباره‌ی «ترفندهای کوچک» برای آراستگی و نظافت شخصی، لباس، مو، بوی بدن و دهان و نیز فصل مفصلی درباره‌ی «صدای کارخانه» یعنی صداهای بدن مثل آروغ، عطسه، سکسکه، فین‌کردن و دهان‌دره آمده است. بخش «گمراه‌کردن دیگران» به موضوع نقش‌بازی‌کردن و تظاهر می‌پردازد و بعد از آن فصل «در میان خانواده» قرار دارد که در آن رابطه‌ی جوان با پدر و مادر، اتاق شخصی، صبحانه، حمام و دستشویی، توالت، اتاق نشیمن و تلویزیون بررسی شده است. در ادامه، فصل «با دیگران بر سر سفره‌ی غذا» با جزئیات زیاد به آداب نشستن، استفاده از دستمال‌سفره، نحوه‌ی خوردن نان، سالاد، غذاهای خمیری، تخم‌مرغ، خاویار، میوه و چیدن میز می‌پردازد. فصل‌های بعدی به آداب مکالمه، تلفن و فکس، منشی تلفنی، نامه‌نویسی، ملاقات با پزشک، ملاقات در بیمارستان، دیدار نوزاد، مهمان‌شدن در خانه‌ی دیگران، معاشرت اجتماعی، سیگارکشیدن، استفاده از آسانسور و پله، پیاده‌روی در خیابان، استفاده از وسایل نقلیه‌ی عمومی، سفر با قطار و هواپیما و درنهایت حضور در اتومبیل خود و دیگران اختصاص یافته است. در پایان نیز فرهنگ‌نامه‌ی «+»ها و «-»ها به‌عنوان جمع‌بندی نکات مثبت و منفی رفتاری آمده است.

خلاصه کتاب آداب معاشرت برای دختران و پسران جوان

نویسنده در آداب معاشرت برای دختران و پسران جوان از یک ایده‌ی ساده شروع کرده است: جوانی دوره‌ای است که انسان حاضر است همه‌چیزش را ببخشد اما چیز زیادی برای بخشیدن ندارد و در همین دوره است که کم‌ترین آموزش را درباره‌ی ادب و احترام دیده است. از این‌جا به بعد، کتاب به‌جای تعریف‌های کلی، وارد جزئی‌ترین موقعیت‌های روزمره می‌شود و نشان می‌دهد ادب در عمل یعنی چه. در فصل «آداب زندگی» توضیح داده شده است که چرا کلمه‌ی «متشکرم» با وجود این‌که در کودکی مدام تکرار شده، در نوجوانی و جوانی کم‌کم فراموش می‌شود و چطور گفتن آن فقط به اندازه‌ی گفتن یک «آه» وقت می‌گیرد اما اثرش بر رابطه‌ها بسیار متفاوت است. نویسنده تشکرکردن را نشانه‌ی این می‌داند که کاری در فرد اثر خوبی گذاشته است و پیشنهاد می‌کند از نانوا، لبنیاتی، راننده‌ی تاکسی و حتی کسی که در اتوبوس جا می‌دهد تشکر شود. سپس آداب تشکر به زبان‌های مختلف، کاربرد درست «لطفاً»، «خواهش می‌کنم»، «معذرت می‌خواهم» و «ممکن است مرا ببخشید؟» با مثال‌هایی گاهی بسیار اغراق‌آمیز (مثل زیرگرفتن کسی با اتومبیل) توضیح داده شده است تا مرز شوخی و جدی در ذهن خواننده روشن شود. در ادامه‌ی آداب معاشرت برای دختران و پسران جوان، فصل‌های مربوط به سلام‌کردن، دست‌دادن، بوسیدن و خداحافظی نشان می‌دهد که حتی این رفتارهای به‌ظاهر ساده هم قواعد نانوشته‌ای دارند؛ از این‌که به چه کسانی باید سلام کرد و به چه کسانی نه، تا این‌که چه کسی باید دستش را برای دست‌دادن جلو بیاورد و در چه موقعیتی دستکش را باید درآورد. بخش «حرمت به دیگران» گستره‌ی وسیعی از آدم‌ها را دربرمی‌گیرد: خارجیان، مستمندان، ثروتمندان، خانم‌ها، چاق‌ها، معلم‌ها، پیرها، پلیس و حتی مردگان. در هر مورد، نویسنده با ترکیبی از شوخی و تذکر جدی، هم کلیشه‌ها را مسخره کرده است و هم بر احترام‌گذاشتن به تفاوت‌ها تأکید کرده است. فصل‌های بعدی به آراستگی ظاهری، نظافت، بوی بدن، لباس، مو و صداهای بدن می‌پردازد و نشان می‌دهد که ادب فقط در کلمات نیست بلکه در نحوه‌ی استفاده از بدن هم دیده می‌شود. سپس روابط خانوادگی، مسئولیت‌های فرزندان در قبال والدین، نظم اتاق، حضور سر میز صبحانه، استفاده از حمام و توالت و رفتار در اتاق نشیمن و پای تلویزیون بررسی شده است. بخش مفصل آداب غذاخوردن، از نشستن و استفاده از دستمال‌سفره تا خوردن انواع غذاها و میوه‌ها، و نیز چیدن میز و جای نشستن مهمانان را پوشش می‌دهد. در پایان، کتاب به آداب گفت‌وگو، استفاده از تلفن، موبایل، فکس و منشی تلفنی، نامه‌نویسی، ملاقات با پزشک و بیمار، دیدار نوزاد، مهمان‌شدن در خانه‌ی دیگران، سیگارکشیدن، استفاده از آسانسور و پله، راه‌رفتن در خیابان، استفاده از اتوبوس، قطار و هواپیما و رفتار در اتومبیل خود و دیگران می‌پردازد و در دو فرهنگ‌نامه‌ی پایانی، «بایدها» و «نبایدها» را به‌صورت فهرست‌وار جمع می‌کند.

چرا باید کتاب آداب معاشرت برای دختران و پسران جوان را بخوانیم؟

آداب معاشرت برای دختران و پسران جوان اثری است که موضوعی بسیار جدی را با زبانی سرشار از شوخی و اغراق بررسی کرده است و همین ترکیب باعث شده نکات رفتاری در ذهن بماند. نویسنده به‌جای ارائه‌ی فهرست خشک از قوانین، موقعیت‌های واقعی و آشنا را انتخاب کرده است؛ از سلام‌کردن در آسانسور و تشکر از نانوا و راننده‌ی تاکسی تا نحوه‌ی نشستن سر میز غذا، رفتار در اتوبوس و قطار، استفاده از موبایل، برخورد با معلم، پلیس، پزشک، والدین، مهمان و میزبان، و حتی رابطه با حیوانات و طبیعت. این گستره‌ی وسیع موقعیت‌ها باعث شده است که خواننده در هر صفحه خود را در یکی از مثال‌ها پیدا کند و به رفتارهای روزمره‌ی خودش فکر کند. کتاب آداب معاشرت برای دختران و پسران جوان هم‌زمان دو کار انجام داده است: از یک‌سو به جوانان نشان داده است که ادب فقط مجموعه‌ای از «باید» و «نباید» خشک نیست بلکه راهی برای کم‌کردن خشونت، سوءتفاهم و تنش در زندگی روزمره است؛ از سوی دیگر با طنز تند و گاهی گزنده‌اش، عادت‌های ناپسند رایج را به سخره گرفته است تا حساسیت نسبت به آن‌ها بیشتر شود. پرداختن به موضوعاتی مثل احترام به مستمندان و ثروتمندان، حرمت به پیرها و معلم‌ها، توجه به کره‌ی زمین و حیوانات، و نیز نقد رفتارهایی مثل سیگارکشیدن در فضاهای بسته، آلودگی محیط‌زیست، بی‌نظمی در خانه، بی‌احترامی در وسایل نقلیه‌ی عمومی و استفاده‌ی بی‌ملاحظه از تلفن و موبایل، این اثر را به متنی تبدیل کرده است که فراتر از «آداب معاشرت کلاسیک» به نوعی نگاه کلی به مسئولیت فرد در جامعه نزدیک شده است. لحن شوخ، مثال‌های کوتاه و فصل‌های مجزا باعث شده است که مطالعه‌ی کتاب آسان باشد و بتوان آن را به‌صورت پراکنده و موضوعی هم خواند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن آداب معاشرت برای دختران و پسران جوان به نوجوانان و جوانانی پیشنهاد می‌شود که در آستانه‌ی استقلال بیشتر قرار دارند و با موقعیت‌های متنوع اجتماعی روبه‌رو می‌شوند. این کتاب به والدینی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند درباره‌ی احترام، نظم، مسئولیت‌پذیری و رفتار اجتماعی با فرزندانشان گفت‌وگو کنند و به مربیان، معلمان و مشاورانی که به‌دنبال متنی سرزنده برای طرح موضوع آداب معاشرت در کلاس‌ها و کارگاه‌ها هستند نیز پیشنهاد می‌شود.