کتاب تشابه اسم (دوزبانه)

کتاب تشابه اسم (دوزبانه) نوشته‌ سعید فتاحی و ویراسته نجمه خادم توسط انتشارات ناران منتشر شده است. این کتاب، داستانی درباره‌ی یک دختر نوجوان است که در فضای مدرسه‌ی شاهد و در سایه‌ی خاطره‌ی جنگ و دفاع مقدس با گذشته‌ی پدرش روبه‌رو می‌شود. علیرضا حاتمی‌ راد و سینا فتاحی داستان را به انگلیسی برگردانده‌اند. این اثر برای گروه سنی ج نوشته شده و تصویرگری آن را سیده‌ لیلا کشمیری بر عهده داشته است. روایت از زبان دختر نوجوانی است که همراه پدر پاسدار و خواهرش از کرمانشاه به همدان می‌آید و در مدرسه‌ای پر از فرزندان شهدا و رزمندگان ثبت‌نام می‌کند. او در این محیط تازه با احساس کمبود، مقایسه‌کردن خود با دیگران و پرسش‌های حل‌نشده درباره‌ی نقش واقعی پدرش در جنگ دست‌وپنجه نرم می‌کند. ماجرای یک مسابقه‌ی مقاله‌نویسی درباره‌ی دفاع مقدس، نقطه‌ی عطف داستان است و باعث می‌شود شخصیت اصلی به‌دنبال کشف حقیقت گذشته‌ی پدرش برود و معنای دیگری از شجاعت، ایثار و گمنامی را تجربه کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تشابه اسم (دوزبانه)

کتاب تشابه اسم (دوزبانه) داستانی از سعید فتاحی است که در بستر مدرسه‌ و خانواده، موضوع دفاع مقدس را از زاویه‌ی نگاه یک دختر نوجوان روایت کرده است. داستان با جابه‌جایی خانواده از کرمانشاه به همدان آغاز می‌شود، پدری پاسدار که سال‌ها در جبهه حضور داشته، دختری که تازه وارد سال اول دبیرستان شده و خواهری دیپلمه که نقش حامی عاطفی خانواده را دارد. فضای مدرسه‌ی شاهد، عکس‌های شهدا روی دیوارها، خاطره‌گویی فرزندان شهدا در مراسم صبحگاه و مسابقه‌ی مقاله‌نویسی درباره‌ی وقایع هشت سال دفاع مقدس، زمینه‌ای می‌سازد تا شخصیت اصلی مدام خود را با دیگران مقایسه کند و احساس کند در کنار فرزندان شهدا و جانبازان، فرزند یک کارمند ساده‌ی تعاونی سپاه بودن چیزی برای گفتن ندارد. 

در همین بستر است که پرسش‌های او درباره‌ی گذشته‌ی پدرش شکل می‌گیرد، پدری که فقط گفته مسئول تدارکات بوده و هیچ‌وقت از خاطرات جبهه برای فرزندانش نگفته است. کتاب تشابه اسم (دوزبانه) اثر سعید فتاحی در چند فصل کوتاه و پیوسته پیش می‌رود و هر فصل بخشی از گره‌های ذهنی دختر را باز می‌کند. از توصیف خانه‌ی جدید با حیاط کاهگلی و حوض بی‌آب و باغچه‌های پر از علف هرز تا صحنه‌های مدرسه، صف صبحگاه، گفت‌وگوهای مدیر و بچه‌ها و لحظه‌هایی که دختر در سکوت به چهره‌ی لاغر و سرفه‌های پدرش خیره می‌شود، همه در خدمت ساختن فضایی است که در آن فاصله‌ی میان ظاهر و باطن آدم‌ها به‌تدریج آشکار می‌شود. 

نقطه‌ی اوج داستان در فصل‌های پایانی شکل می‌گیرد، جایی که مدیر مدرسه از دعوت یک جانباز شیمیایی با لقب شیر خط مقدم برای داوری مقالات خبر می‌دهد و دختر در خیال خود فاصله‌ای بزرگ میان این رزمنده‌ی قهرمان و پدر کارمندش می‌بیند. عنوان کتاب تشابه اسم به همین لحظه‌ی کشف و هم‌نامی برمی‌گردد، جایی که دختر درمی‌یابد حاج‌ حسین رزمنده همان پدر خودش است و آنچه سال‌ها در نظرش شغلی کم‌اهمیت می‌آمد، در واقع پشت‌صحنه‌ی پررنج و بی‌ادعای جنگ بوده است. پایان‌بندی کتاب با پیوند میان دعا، یاد شهدا و حضور هفتگی دختر بر سر مزار پدر، حلقه‌ی عاطفی داستان را کامل می‌کند.

خلاصه داستان تشابه اسم (دوزبانه)

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند! 

داستان تشابه اسم (دوزبانه) از زبان دختری نوجوان روایت می‌شود که همراه پدر پاسدار و خواهرش از کرمانشاه به همدان نقل‌مکان کرده است. خانه‌ی جدید با حیاط کوچک، دیوارهای کاهگلی و حوض بی‌آب، حال‌وهوای گذار از گذشته‌ای پرزخم به اکنونی نامطمئن را نشان می‌دهد. دختر پس از دو ماه تأخیر در مدرسه‌ی شاهد ثبت‌نام می‌کند، مدرسه‌ای که بیشتر دانش‌آموزانش فرزندان شهدا و رزمندگان هستند. او گرچه فرزند پاسدار است، اما چون پدرش در بخش تدارکات سپاه کار کرده، در ذهن خود احساس کمبود و شرمندگی دارد.

در مدرسه، هر روز خاطراتی از شهدا و جانبازان روایت می‌شود و همین باعث می‌شود دختر به گذشته‌ی پدرش فکر کند، پدری که گفته هشت سال در جبهه بوده، اما هیچ‌گاه از آن روزها سخنی نگفته است. وقتی مدیر مدرسه از دانش‌آموزان می‌خواهد درباره‌ی دفاع مقدس مقاله بنویسند، اضطراب دختر بیشتر می‌شود. او چیزی برای نوشتن ندارد و از پدرش دلخور می‌شود که چرا خاطره‌ای از جنگ تعریف نکرده است.

مدیر مدرسه خبر می‌دهد که یک جانباز شیمیایی معروف به شیر خط مقدم برای داوری مقالات می‌آید، رزمنده‌ای که پزشکان گفته‌اند شاید زمان زیادی برای زندگی نداشته باشد. دختر در ذهنش او را در نقطه‌ی مقابل پدر خود قرار می‌دهد و تصمیم می‌گیرد به‌جای مقاله، نامه‌ای برای آن رزمنده بنویسد و از او بخواهد برای پدرش دعا کند. روز اعلام نتایج، مدیر از حاج‌ حسین دعوت می‌کند تا پشت میکروفون بیاید. دختر ابتدا نام را تنها یک تشابه اسم می‌داند، اما ناگهان می‌بیند پدرش پشت‌سر مدیر ظاهر می‌شود. 

او درمی‌یابد حاج‌ حسین رزمنده‌ی شیمیایی و قهرمان جنگ، پدر خودش است. دختر با گریه به‌سوی پدر می‌دود، از او عذرخواهی می‌کند و معنای واقعی سال‌های خاموشی و خدمت او را می‌فهمد. در پایان روایت، یک سال گذشته و دختر هر هفته بر سر مزار پدر می‌رود، روی سنگش آب و گلاب می‌ریزد و طبق قولش برای او دعا می‌خواند و باور دارد که پدر نیز برایش دعا می‌کند.

چرا باید کتاب تشابه اسم (دوزبانه) را بخوانیم؟

کتاب تشابه اسم (دوزبانه) با تمرکز بر نگاه یک دختر نوجوان به جنگ و دفاع مقدس، موضوعی آشنا را از زاویه‌ای شخصی و احساسی روایت کرده است. در این داستان، جنگ نه در میدان نبرد که در حیاط مدرسه، صف صبحگاه، مسابقه‌ی مقاله‌نویسی و گفت‌وگوهای خانوادگی بازتاب پیدا کرده و نشان داده شده است که سال‌ها بعد از پایان درگیری‌ها، اثر آن در زندگی نسل بعدی چگونه ادامه دارد.

رابطه‌ی پدر و دختر در این اثر، نمونه‌ای از فاصله‌ی نسلی است که با یک سوءتفاهم ساده عمیق‌‌تر شده و با یک کشف ناگهانی و یک نامه‌ی صمیمی ترمیم می‌شود. ازسوی‌دیگر، پایان داستان با تصویر حضور هفتگی دختر بر سر مزار پدر، پیوند میان یاد شهدا و زندگی روزمره‌ی نسل جدید را برجسته کرده است. دوزبانه‌بودن کتاب نیز امکان آشنایی مخاطبان انگلیسی‌زبان با این نوع روایت از دفاع مقدس را فراهم کرده و آن را برای استفاده در محیط‌های آموزشی و فرهنگی متنوع مناسب کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به نوجوانانی پیشنهاد می‌شود که به داستان‌های مدرسه‌ای، خانوادگی و موضوعات مرتبط با دفاع مقدس علاقه دارند. همچنین به معلمان، مربیان پرورشی و فعالان حوزه‌ی ادبیات پایداری پیشنهاد می‌شود که به‌دنبال متنی کوتاه، صریح و قابل استفاده برای گفت‌وگو درباره‌ی نقش‌های پنهان در جنگ، ایثار گمنام و رابطه‌ی نسل جنگ و نسل بعد از آن هستند. برای خانواده‌های رزمندگان و شهدا نیز این اثر می‌تواند فرصتی برای بازخوانی تجربه‌های ناگفته و گفت‌وگو با فرزندان درباره‌ی گذشته باشد.