کتاب در وصال و فراق یار

کتاب در وصال و فراق یار نوشته‌ی عبدالسید راهداری به‌کوشش مراد راهداری و با ویراستاری یوسف عالی عباس‌آباد منتشر شده و نشر عالی‌نگار آن را منتشر کرده است. این کتاب مجموعه‌ای از گفتارها و سروده‌هاست که درهم‌تنیدگی عاطفه‌ی دینی، تجربه‌ی زیسته‌ی دهه‌ی شصت، خاطره‌ی دفاع مقدس و سوگ‌نامه‌های خانوادگی و اجتماعی را در قالب نثر و شعر نشان می‌دهد. در بخش نخست، پیشگفتار، مقدمه و یک دکلمه‌ی بلند، فضای فکری و عاطفی شاعر و نسل او در سال‌های انقلاب و جنگ ترسیم شده است؛ جایی که معلمی روستایی و بعد شهری، در متن تحولات سیاسی و اجتماعی، با زبان دین، فلسفه و تجربه‌ی جبهه سخن می‌گوید. دو بخش بعدی کتاب به اشعار او اختصاص دارد: بخشی با محوریت شهدا، ارزش‌ها و رخدادهای انقلاب و جنگ و بخشی با عنوان اخوانیات که بیشتر به ستایش و یادکرد شهدا، خویشاوندان، دوستان، معلمان و چهره‌های اثرگذار اجتماعی می‌پردازد. در وصال و فراق یار از یک‌سو به مفاهیم عرفانی، توحیدی و بحث‌های هستی‌شناسانه پرداخته است و از سوی دیگر به‌طور مشخص به رخدادهای عینی مانند دفاع مقدس، شهادت، مهاجرت، فراق عزیزان و دلبستگی به وطن. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب در وصال و فراق یار

کتاب در وصال و فراق یار اثری از عبدالسید راهداری است که به همت فرزندان او گردآوری و تنظیم شده و ساختاری سه‌بخشی دارد. در بخش اول با عنوان گفتارها، پیشگفتار، مقدمه و دکلمه‌ای بلند آمده است که مراد راهداری آن را نوشته و تدوین کرده است. در پیشگفتار، زندگی و سیر فکری و عملی شاعر از روستای چم‌سیاه تا بهبهان، آبادان، آغاجاری و امیدیه روایت شده و نقش او به‌عنوان معلم، فعال مذهبی و همراه رزمندگان در سال‌های انقلاب و دفاع مقدس توضیح داده شده است. مقدمه به مباحثی مانند نسبت انسان و خدا، امکان شناخت، نقد ماتریالیسم، تبیین نظریه‌ی انفجار بزرگ در نسبت با ایمان به خالق، جایگاه پیامبران، وحی، روح، فطرت، عقل و رابطه‌ی انسان با عالم غیب می‌پردازد و تلاش کرده است زیرساخت فکری لازم برای درک اشعار عرفانی و معنوی کتاب را فراهم کند. در همین بخش، دکلمه‌ای بلند با محوریت گفت‌وگوی دانش‌آموزی به نام «عاشق هابیلیان» با معلمانش در کلاس‌های دینی، تاریخ، جغرافیا، روان‌شناسی، فلسفه و ادبیات آمده است که روحیه‌ی شهادت‌طلبی، اعتراض به ظلم، نقد تاریخ سلطنتی و دلبستگی به انقلاب و جبهه را در قالبی نمایشی و گفت‌وگومحور نشان می‌دهد. در بخش دوم کتاب در وصال و فراق یار اشعار مرتبط با شهدا، انقلاب اسلامی، ارزش‌های دینی و ملی و چهره‌های شاخص مذهبی و اجتماعی گردآوری شده است. عناوینی مانند «در ثنای ارزش‌ها»، «در وصال یار»، «پاری امّت چو آید از خدا»، «با صفا خواهد شود این روز ما (۲۲ بهمن)»، «آزادگان به میهن خوش آمدید»، «روز وداع یاران»، «در تحسین پژوهنده علم»، «پاسدار کعبه عشق»، «مسافر حج»، «اسوه مهر و وفا»، «انیس و رازدار و محرم روح خدا»، «شعری به یاد آیت‌الله دکتر شهید بهشتی»، «از زمین کربلا یادی ز یار آورده‌ای»، «عجب شور و نوا دارد شهید» و مجموعه‌ای از نوحه‌ها و مراثی برای شهدای شهرهای مختلف مانند بهبهان، آبادان، ماهشهر و بندر امام خمینی، فضای این بخش را شکل داده است. بخش سوم با عنوان اخوانیات به سروده‌هایی اختصاص دارد که برای پدر و مادر، فرزندان، منسوبان، دوستان، معلمان، همکاران، چهره‌های محلی و اجتماعی و نیز سوگ‌نامه‌هایی برای درگذشتگان نوشته شده است؛ آثاری با عناوینی مانند «پاسداشت پدر و مادر»، «هجرت»، «در ثنای پدر»، «بی‌ماه رخت جان و دلم بیمار است»، «پاسداشت فرزندان»، «گل بی‌خار من؛ ای لاله‌ی خونین‌کفنم»، «قوت قلب پدر»، «عمّه عزیزم الگوی مهربانی»، «مشکل بود تحمل فقدان تک‌سواران»، «در سوگ یک شیرمرد»، «در سوگ فداکار»، «در سوگ یک معلم»، «ورزشکاری محبوب» و «هجران گل‌عذاران». در این بخش، شعرهایی مانند «ای میهن من!» نیز دیده می‌شود که در آن نام همسر شاعر (ایران) و نام فرزندانش در قالب شعری دوپهلو و در پیوند با مفهوم وطن و میهن آمده است. کتاب در وصال و فراق یار در مجموع، پیوندی میان تأملات اعتقادی، تجربه‌ی زیسته‌ی دهه‌ی شصت، فرهنگ شهادت و ادبیات اخوانیات برقرار کرده است.

چرا باید کتاب در وصال و فراق یار را بخوانیم؟

در وصال و فراق یار برای شناخت ترکیب خاصی از تجربه‌ی دینی، اجتماعی و عاطفی یک نسل در بستر انقلاب و دفاع مقدس اهمیت دارد. این کتاب در بخش گفتارها، تصویری از فضای فکری دهه‌ی شصت ارائه کرده است؛ فضایی که در آن مفاهیمی مانند ایثار، شهادت، مردم‌سالاری دینی، تهدیدهای داخلی و خارجی، و نسبت دین و سیاست در زندگی روزمره‌ی معلمی روستایی و شهری حضور پررنگ داشته است. مقدمه‌ی مفصل کتاب، خواننده را با نوع استدلال دینی و فلسفی نویسنده درباره‌ی وجود خدا، نقد شکاکیت و ماتریالیسم، جایگاه روح و فطرت و نقش پیامبران آشنا می‌کند و نشان می‌دهد چگونه این مبانی فکری در پس‌زمینه‌ی اشعار عرفانی و حماسی او قرار گرفته است. بخش دکلمه، نمونه‌ای کم‌نظیر از پیوند ادبیات، تعلیم و تربیت و فرهنگ جبهه است؛ جایی که دانش‌آموزی به نام عاشق هابیلیان در کلاس‌های مختلف، درس‌های رسمی را با تجربه‌ی جنگ، شهادت و اعتراض به ظلم پیوند می‌زند و تاریخ، جغرافیا، روان‌شناسی و ادبیات را از زاویه‌ی نگاه یک نوجوان عاشق شهادت بازخوانی می‌کند. در دو بخش شعری کتاب، هم با مراثی و سروده‌هایی روبه‌رو می‌شویم که برای شهدا، آزادگان، رزمندگان و چهره‌های مذهبی و اجتماعی سروده شده‌اند و هم با اخوانیاتی که روابط خانوادگی، دوستی‌ها، سوگ عزیزان و دلبستگی به وطن را بازتاب می‌دهند. این تنوع، امکان مشاهده‌ی طیفی از احساسات انسانی را فراهم کرده است: از شور حماسی و اعتراض تا اندوه فراق، از ستایش پدر و مادر تا دلتنگی برای همسر و فرزندان. برای کسانی که می‌خواهند با نمونه‌ای از شعر سنتی متأثر از فرهنگ انقلاب و دفاع مقدس و نیز با گونه‌ی اخوانیات در شعر معاصر آشنا شوند، این کتاب نمونه‌ای روشن و مستند به متن است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن در وصال و فراق یار به کسانی پیشنهاد می‌شود که به شعر فارسی با لحن سنتی و مذهبی علاقه‌مند هستند، به‌دنبال شناخت فضای عاطفی و فکری دهه‌ی شصت و سال‌های دفاع مقدس‌اند، یا می‌خواهند نمونه‌ای از اخوانیات و مراثی خانوادگی و اجتماعی را در قالب شعر و نثر ببینند. همچنین به پژوهشگران و دانشجویان حوزه‌های ادبیات فارسی، مطالعات انقلاب اسلامی و فرهنگ شهادت که به متون مبتنی بر تجربه‌ی مستقیم آن دوره نیاز دارند پیشنهاد می‌شود این کتاب را بخوانند. همچنین به علاقه‌مندان مباحث اعتقادی و فلسفی که مایل‌اند استدلال‌های دینی درباره‌ی وجود خدا، روح، فطرت و نقد ماتریالیسم را در متنی پیوسته با شعر و خاطره دنبال کنند، پیشنهاد می‌شود این اثر را در کنار دیگر منابع خود قرار دهند.