کتاب ادبیات باستان

کتاب ادبیات باستان نوشته یوسف عالی عباس آباد، پیوند میان ادبیات، اسطوره، دین و اندیشه را در تمدن‌های گوناگون دنبال می‌کند. نویسنده از شکل‌گیری نوشتن و ثبت افسانه‌ها به‌سوی حماسه‌ها، سروده‌های دینی و پرسش‌های فلسفی می‌رود. یکی از محورهای این بررسی، چگونگی انتقال قصه‌ها و اندیشه‌ها میان فرهنگ‌هاست؛ موضوعی که در سرگذشت روایت‌های سومری و بابلی و مسیر رسیدن قصه‌های هندی به ادبیات فارسی دیده می‌شود. انتشارات عالی نگار این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ادبیات باستان

کتاب ادبیات باستان، اثر یوسف عالی عباس آباد، ادبیات تمدن‌ها را در ارتباط با باورها، مناسبات اجتماعی و شیوه‌های اندیشیدن معرفی می‌کند. نویسنده در مقدمه، پیوند آفرینش‌های ادبی ملت‌ها را پیش می‌کشد و نظریه‌ی مُثُل افلاطون را نمونه‌ای از اثرگذاری اندیشه‌ی فلسفی بر ادبیات و عرفان می‌داند. تمثیل غار در همین زمینه شرح داده می‌شود؛ تمثیلی درباره‌ی تفاوت میان دیدن سایه‌ها و شناخت حقیقت که زمینه‌ی بحث درباره‌ی جهان محسوس و دریافت انسان را فراهم می‌کند. بخش‌های جغرافیایی این کتاب، از بین‌النهرین، مصر و هند تا یونان و ژاپن امتداد دارند. عنوان‌هایی مانند عصر طلایی یونان، سافو یا ساپفو، پیندار یا پنداروس، هایکو و نثر ژاپنی نیز در فهرست آمده‌اند. این گستره، تاریخ ادبیات را به معرفی چند متن مشهور محدود نمی‌کند و جایگاه شاعران، نمایشنامه‌نویسان و جریان‌های فکری را نیز در نظر می‌گیرد.
کتاب ادبیات باستان در معرفی تمدن‌های کهن، توضیح زمینه‌ی فرهنگی را کنار نمونه‌های ادبی قرار داده است. بخش بین‌النهرین، نقش خط میخی، لوح‌های گلی و کتابخانه‌ی آشور بانی پال را در ثبت و نگهداری آثار توضیح می‌دهد و سپس به حماسه‌ی گیلگمش می‌رسد. بخش مصر، نوشته‌های آیینی، اندرزها، شعرها و قصه‌ها را در کنار یکدیگر بررسی کرده است. نمونه‌هایی مانند افسانه‌ی دوبرادر نشان می‌دهند که حسادت، وفاداری، اتهام و داوری چگونه در قصه‌های کهن حضور یافته‌اند. معرفی چهره‌هایی چون قاسم امین و طه حسین نیز دامنه‌ی بحث مصر را از آثار باستانی فراتر می‌برد. بخش هند، نسبت میان حماسه و باور دینی را از خلال رامایانا، وداها، اوپانیشادها و باگاواد گیتا روشن می‌کند. نویسنده همچنین مسیر انتقال پنجه‌تنتره به سنت کلیله و دمنه را شرح می‌دهد. شیوه‌ی ارائه‌ی مطالب، ترکیبی از توضیح تاریخی، معرفی آثار و نقل نمونه‌هاست؛ بنابراین خواننده هم با نام‌ها و زمینه‌ها آشنا می‌شود و هم مضمون‌هایی مانند رنج، وظیفه، عشق و جست‌وجوی رستگاری را در متن‌ها دنبال می‌کند.

خلاصه کتاب ادبیات باستان

کتاب ادبیات باستان، شکل‌گیری و انتقال میراث ادبی را در بستر تمدن‌ها دنبال می‌کند. بحث از نوشتن آغاز می‌شود؛ ابزاری برای ثبت اسناد که به‌تدریج امکان نگارش اعتقادات، افسانه‌ها و اندیشه‌ها را نیز فراهم کرد. حماسه‌ی گیلگمش، قصه‌های مصری و منظومه‌های هندی، نمونه‌هایی از پیوند تخیل انسان با پرسش‌های بنیادین زندگی هستند. نویسنده در بررسی هند، هم به سروده‌های مقدس توجه دارد و هم به قصه‌هایی که از مرزهای فرهنگی عبور کرده‌اند. گفت‌وگوی آرجونا و کریشنا نیز مسئله‌ی جنگ، وظیفه و تردید اخلاقی را پیش می‌کشد. محور مشترک مباحث، ارتباط ادبیات با شیوه‌ی زندگی و باورهای مردم است؛ ارتباطی که بررسی آثار کهن را به شناخت اندیشه و مناسبات انسانی پیوند می‌دهد.

چرا باید کتاب ادبیات باستان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب ادبیات باستان را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• معرفی آثار ادبی در کنار زمینه‌های دینی و اجتماعی، شناخت مضمون‌های کهن را آسان‌تر می‌کند.
• شرح انتقال قصه‌های هندی، بخشی از پیشینه‌ی کلیله و دمنه را روشن می‌سازد.
• نمونه‌های حماسی و فلسفی، زمینه‌ای برای اندیشیدن به مرگ، وفاداری و مسئولیت اخلاقی فراهم می‌کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب ادبیات باستان به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به تاریخ ادبیات تمدن‌های کهن و اسطوره‌های ملل.
• خوانندگانی که پیوند دین، فلسفه و آفرینش ادبی را دنبال می‌کنند.
• دانشجویانی که به آشنایی مقدماتی با حماسه‌ها و متون ادبی جهان نیاز دارند.