کتاب سفر ناتمام

کتاب سفر ناتمام نوشته‌ ابوعلاء منصور (محمد یوسف) با ترجمه‌ محمدسعید دهیمی‌نژاد روایتی از زندگی مبارزاتی نویسنده در دل تحولات فلسطین است. این کتاب که نشر ستاک آن را منتشر کرده است در قالب مجموعه کتاب‌های افرا و با زیرعنوان «ایستگاه‌های مسیر مقاومت» تجربه‌های شخصی، سازمانی و میدانی منصور را در سه دوره‌ مهم مبارزه و انتفاضه بازگو می‌کند. نویسنده از سال‌های پیوستن به جنبش فتح و فعالیت در کمیته‌های سازمانی تا نقش‌آفرینی در انتفاضه اقصی و سپس مشاهده و تحلیل موج عملیات فردی ۲۰۱۵ را دنبال کرده است. سفر ناتمام میان خاطره، تحلیل و مستندسازی حرکت می‌کند و تصویری نزدیک از درون ساختار مقاومت فلسطین ارائه می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سفر ناتمام

کتاب سفر ناتمام روایتی بلند از زندگی مبارزاتی ابوعلاء منصور است که در آن نویسنده مسیر شخصی خود را در پیوند با تاریخ معاصر فلسطین بازخوانی کرده است. منصور که با نام‌های مختلف تشکیلاتی مانند ابوعلاء، منصور، نیچه و دعیس شناخته شده در این کتاب از سال‌های دانشجویی در عراق و پیوستن به جنبش فتح تا بازگشت به روستای بلعین، تدریس ریاضی در رام‌الله و سپس ورود به ساختار فرماندهی سرزمین‌های اشغالی سخن گفته است. کتاب سفر ناتمام نشان می‌دهد چگونه او میان عراق، اردن، سوریه، لبنان و تونس در رفت‌وآمد بوده و در جایگاه‌هایی مانند مسئول منطقه مرکزی سرویس بخش غربی، مدیر دفتر انتفاضه و مدیرکل وزارت کشور در رام‌الله عمل کرده است. کتاب سفر ناتمام سه مرحله‌ اصلی را پوشش می‌دهد: تجربه‌ منصور در کمیته سازمان ۷۷ و شبکه‌ عملیاتی وابسته به فتح در سال‌های ۱۹۷۷ تا ۱۹۸۸ ، نقش او در انتفاضه اقصی و دوره‌های پیش و پس از آن و در نهایت حضورش به‌عنوان ناظر و پژوهشگر میدانی در موج انتفاضه ۲۰۱۵ . نویسنده در فصل‌های اول و دوم خاطرات خود را با هدف مستندسازی و تحلیل روایت کرده و در فصل سوم به‌صورت تکه‌تکه اما مکمل، تصویری از شش ماه نخست شورش ۲۰۱۵ ارائه داده است. کتاب سفر ناتمام علاوه‌بر روایت عملیات‌ها، عبور از رود اردن، ساختار کمیته‌های کرانه باختری و تجربه‌ اسارت، به خودانتقادی از «فرماندهی از راه دور»، نقد ضعف هماهنگی تشکیلاتی، نقش دانشگاه بیرزیت، جایگاه زنان و اسرا در مقاومت و پیچیدگی‌های امنیتی مانند «اتاق گنجشکان» می‌پردازد و تلاش کرده است بخشی از حافظه‌ فلسطین را از زبان یکی از کنشگران میدانی ثبت کند.

خلاصه کتاب سفر ناتمام

کتاب سفر ناتمام بر محور خاطرات و تحلیل‌های ابوعلاء منصور شکل گرفته است. او از کودکی در سایه‌ نکبت و «بیماری سوءظن» فلسطینی‌ها آغاز می‌کند و سپس با طلوع انقلاب ۱۹۶۵ به فضایی می‌رسد که جوانان دانشگاه و شغل را رها می‌کنند و به صف چریک‌ها می‌پیوندند. متن، جزئیات شکل‌گیری هسته‌های فتح در داخل، عملیات‌هایی مانند «بانک لومی» و «الدبویا»، عبورهای پرخطر از رود اردن، ساخت بمب‌های دست‌ساز، شبکه‌ کمیته‌های قدس، الخلیل، نابلس و کمیته سازمان ۷۷ و ۱۰۰ و درگیری دائمی با اطلاعات اسرائیل را دنبال کرده است. نویسنده در کنار روایت عملیات‌ها، از زندان، شکنجه، نفوذ موساد، اختلافات داخلی فتح، محدودیت‌های مالی و آموزشی، و فاصله‌ ذهنی فرماندهان خارج از کشور با مبارزان داخل سخن گفته است. در بخش پایانی، منصور با بازگشت به عملیات چاقوکشی ۱۹۷۳ و مقایسه‌ آن با موج ۲۰۱۵ به خانه‌ خانواده‌های شهدا می‌رود، گفت‌وگوها را ضبط می‌کند و می‌کوشد بفهمد چرا با وجود عدالت مسأله‌ فلسطین، «محصول کافی» به دست نیامده و ریشه‌ ناکامی‌ها در کجاست.

چرا باید کتاب سفر ناتمام را بخوانیم؟

کتاب سفر ناتمام تصویری از درون ساختار مقاومت فلسطین ارائه می‌دهد؛ از جزئیات عملیات‌ها و عبورهای مرزی تا بحث‌های درونی فتح، خطاهای فرماندهی و تجربه‌ اسارت. این متن هم‌زمان خاطره، تحلیل و خودانتقادی است و نشان می‌دهد یک مبارز چگونه پس از دهه‌ها کنش میدانی دوباره به گذشته برمی‌گردد، سؤالاتش را بازمی‌سازد و نسبت میان آرمان، سازمان و واقعیت را بازاندیشی می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن سفر ناتمام به کسانی پیشنهاد می‌شود که به تاریخ مبارزات فلسطین، ساختارهای درونی جنبش فتح، تجربه‌ انتفاضه‌ها، مطالعات امنیتی و سازمانی، و نیز روایت‌های شخصی از جنگ، اسارت و مقاومت علاقه‌مند هستند و می‌خواهند این موضوعات را از زاویه‌ نگاه یک کنشگر میدانی دنبال کنند.

بخشی از کتاب سفر ناتمام

«از زمان نکبت، فلسطینی‌ها گرفتار درد مزمنی شده‌اند که شاید بتوان آن را «بیماری سوءظن» نامید. این بیماری به شکل یک وسواس امنیتی و احساسی دائمی از شک و تردید در آنها پدیدار شده است. همواره گمان می‌کنند تحت تعقیب دستگاه‌های امنیتی جهان هستند. پناهندگی برای فلسطینی‌ها دیگر تنها به معنای از دست دادن سرزمین نیست؛ ترس و ضعف، نوعی اضطراب عمیق در وجودشان کاشته است. هر کجا که قدم بگذارند، فرودگاه‌ها، مرزها، ایست‌های بازرسی، همگی به نوعی تراژدی برای آنها تبدیل شده‌اند. گویی ویروسی کشنده در جانشان جا گرفته که بخشی از هویت و ژنتیکشان شده است. آنها بارها به دست دوستانشان تحقیر و دستگیر شده‌اند و به همین دلیل اعتمادشان به همه از دست رفته است. با آغاز انقلاب فلسطین در سال ۱۹۶۵، فلسطینی‌ها از حس ضعف خود رهایی یافتند و بخش مهمی از هویت گمشده‌شان را بازیافتند. با طلوع انقلاب در اواسط دهه شصت، بسیاری از جوانان فلسطینی از دانشگاه‌ها و شغل‌هایشان دست کشیدند و به صفوف چریک‌ها پیوستند. کسانی که آن دوران پر از امید را تجربه کرده‌اند، می‌گویند: «چریک‌ها در آن روزها چنان همتی داشتند که می‌توانستند توپی را که به چهار نفر نیاز داشت، یک‌نفره بردارند. اگر مأموریتشان برای شرکت در عملیات به تأخیر می‌افتاد، خشمگین می‌شدند». این وضع در خارج از کشور بود. اما در داخل وطن اشغالی، که شعله‌های انقلاب هنوز به آن نرسیده بود، چریک‌های بی‌سلاح مجبور بودند به اقدامات فردی تکیه کنند. وقتی به خاطراتم از دوران فعالیت در «کمیته سازمان ۷۷» و دوستی با هم‌رزمانم فکر می‌کنم، اشک در چشمانم جمع می‌شود. غرق در وظایف بودیم و ساعت کاری برایمان مفهومی نداشت. نه مرخصی می‌گرفتیم و نه انتظار پاداش داشتیم. انگیزه‌هایمان از رؤیاهای بزرگی که در سر داشتیم، سرچشمه می‌گرفت. بیشتر ما مجرد بودیم و کار گروهی به ما روحیه‌ای می‌داد که کارهای شخصی را در اولویت قرار ندهیم. این انگیزه برای فداکاری و ازخودگذشتگی شخصی، الگویی از رفاقت و همکاری را در میان ما ایجاد کرده بود.»