کتاب دیوان فروغ فرخزاد

کتاب دیوان فروغ فرخزاد، مجموعه‌ای از همه‌ی دفترهای شعری فروغ، از «اسیر» تا «ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد» را یک‌جا و منسجم در کنار هم آورده تا مسیر دگرگونی زبان و نگاه او را بتوان در یک متن پیوسته دنبال کرد. در این مجموعه، مقدمه‌ای مفصل از شجاع الدین شفا نیز آمده که به جایگاه فروغ در شعر معاصر و واکنش‌ها به شعر او پرداخته است. نشر ستاک این مجموعه را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دیوان فروغ فرخزاد

کتاب دیوان فروغ فرخزاد مجموعه‌ای کامل از شعرهای فروغ فرخزاد است که در چند دفتر پیاپی تنظیم شده و از نخستین تجربه‌های جوانی تا پخته‌ترین شعرهای سال‌های پایانی زندگی او را در بر می‌گیرد. 

در آغاز کتاب مقدمه‌ای طولانی آمده که در آن شجاع الدین شفا با اشاره به نخستین مواجهه‌اش با شعر فروغ از بی‌پروایی، بی‌ریایی و تجسم بی‌پرده‌ی عواطف در این شعرها سخن گفته است و بحثی مفصل درباره‌ی نسبت شعر، اخلاق، سانسور و تکفیر در تاریخ ادبیات جهان پیش می‌کشد. شفا به نمونه‌هایی از برخوردهای سخت‌گیرانه با شاعران و نویسندگان در ایران و غرب اشاره می‌کند و شعر فروغ را در امتداد سنتی از اعتراف، صمیمیت و جسارت عاطفی قرار می‌دهد. 

در کتاب دیوان فروغ فرخزاد شعرها در چند دفتر جداگانه تنظیم شده‌اند: دفتر اول با «اسیر» و شعرهایی مثل شعله رمیده، رویا، اسیر، ناآشنا، وداع، افسانه تلخ، گریزو درد و عصیان آغاز می‌شود که در آن‌ها شور عاشقانه، حس گناه، هوس، رنج، خشم، اعتراف و کشمکش با هنجارهای اخلاقی و جنسیتی پررنگ است. دفترهای بعدی با عناوینی مثل «دیوار»، «تولدی دیگر» و «ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد» ادامه پیدا می‌کنند. در این دفترها زبان و نگاه فروغ به‌تدریج از اعتراف‌های عاشقانه‌ی فردی به تأمل درباره‌ی مرگ، زمان، تنهایی، شهر، تاریخ و معنای زیستن می‌رسد. 

این کتاب در مجموع مسیری را نشان می‌دهد که در آن یک شاعر از نوجوانی و جوانی پرهیجان، از شعرهای سرشار از «گناه، هوس، مستی، حسرت، درد و ناله» به زبانی اندیشنده‌تر، چندلایه‌تر و آگاه‌تر نسبت به جهان اطراف حرکت کرده است. در شعرهای آغازین، تصویر زن عاشق، معترض و عصیان‌گر در مرکز است؛ زنی که در شعرهایی مثل عصیان، در برابر خدا و اسیر با زبان خود از زندان‌های عاطفی، اجتماعی و دینی سخن می‌گوید. در دفترهای پایانی، همین صدا به صدایی بدل می‌شود که از مرز تجربه‌ی شخصی عبور کرده و به پرسش از سرنوشت انسان، صدا، حافظه و ویرانی نزدیک شده است.

چرا باید کتاب دیوان فروغ فرخزاد را بخوانیم؟

خواندن دیوان فروغ امکان دنبال‌کردن سیر کامل دگرگونی یک شاعر را از شور عاشقانه و اعتراف‌های تند تا تأمل‌های تلخ و فلسفی فراهم می‌کند. در این کتاب می‌توان تنش میان عشق و اخلاق، تن و ایمان، فرد و جامعه و امید و ویرانی را در زبان و تصویرهایی دید که هم صریح‌اند و هم پر از لایه‌های احساسی. این مجموعه برای فهم یکی از مهم‌ترین صداهای زنانه در شعر معاصر فارسی ضروری است.

خواندن کتاب دیوان فروغ فرخزاد را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

دیوان فروغ فرخزاد به کسانی پیشنهاد می‌شود که به شعر نو فارسی، تجربه‌های عاطفی و صداهای زنانه علاقه‌مند هستند.

درباره فروغ فرخزاد

فروغ فرخزاد (۱۳۴۵-۱۳۱۳)، شاعر، مستندساز و از چهره‌های شاخص و اثرگذار ادبیات معاصر ایران بود. او در خانواده‌ای نظامی رشد یافت؛ پدرش سرهنگ محمدباقر فرخزاد و مادرش توران وزیری‌تبار بود. فروغ پس از اتمام دوره‌ی نخست دبیرستان، تحصیلات رسمی را رها کرد و در هنرستان بانوان به آموختن نقاشی و خیاطی پرداخت. او در سن ۱۶ سالگی با پرویز شاپور، نویسنده و طنزپرداز، ازدواج کرد و به اهواز نقل مکان نمود که حاصل این پیوند، تنها فرزندش کامیار بود. این ازدواج پس از چند سال به جدایی انجامید و محرومیت از حضانت فرزند، بحران‌های روحی شدیدی را برای او به همراه آورد که مدتی بستری شدن در بیمارستان‌های روان‌پزشکی را در پی داشت.

دوران فعالیت حرفه‌ای فرخزاد با انتشار مجموعه‌های «اسیر»، «دیوار» و «عصیان» در قالب شعر نیمایی آغاز شد. نقطه‌ی عطفی زندگی ادبی و هنری او در سال ۱۳۳۷ با ورود به سازمان فیلم گلستان و آشنایی با ابراهیم گلستان رقم خورد؛ همکاری و ارتباطی که تحولی عمیق در استقلال فکری و دیدگاه هنری او ایجاد کرد. فروغ علاوه‌بر شعر، در عرصه‌ی سینما نیز فعال بود؛ بازی در فیلم‌های کوتاه و به‌ویژه ساخت فیلم مستند «خانه سیاه است» او را در زمره‌ی پیشگامان موج نوی سینمای ایران قرار داد. 

با انتشار مجموعه‌ی «تولدی دیگر» در سال ۱۳۴۲، شعر فروغ به پختگی کامل رسید و زبانی متمایز، جسورانه و پیوندخورده با مفاهیم عمیق انسانی و دغدغه‌های زنانه را به نمایش گذاشت؛ رویکردی که در آخرین اثر او، «ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد»، به تکامل رسید.

فروغ در ۲۴ بهمن ۱۳۴۵ در سن ۳۲ سالگی بر اثر سانحه‌ی رانندگی در تهران درگذشت.