کتاب ردپای توحید در ایران باستان

کتاب ردپای توحید در ایران باستان (بازخوانی قرآنی رسالت زرتشت و سیر تحول یکتاپرستی) نوشته‌ی احمد سرلک و توسط نشر سنجاق منتشر شده است. این اثر به بررسی ریشه‌ها و سیر تحول یکتاپرستی در ایران باستان می‌پردازد و تلاش می‌کند با رویکردی مبتنی بر تفسیر قرآن، رسالت زرتشت و جایگاه توحید در تاریخ ایران را بازخوانی کند. نویسنده با بهره‌گیری از منابع قرآنی و تحلیل تطبیقی، به دنبال کشف پیوندهای میان پیام‌های توحیدی ادیان مختلف و نقش دین زرتشت در شکل‌گیری و تحول اندیشه یکتاپرستی در ایران است. ساختار کتاب شامل بخش‌هایی درباره مبانی قرآنی فهم تاریخ، مطالعه موردی زرتشت و توحید، فرآیند انحراف و بازگشت شرک، و تأثیرات متقابل اندیشه ایرانی و ادیان ابراهیمی است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ردپای توحید در ایران باستان

کتاب ردپای توحید در ایران باستان با تمرکز بر بازخوانی قرآنی رسالت زرتشت، به بررسی سیر تاریخی یکتاپرستی در ایران می‌پردازد. احمد سرلک در این کتاب، با کنار گذاشتن پیش‌فرض‌های رایج تاریخی و تکیه بر روش «تفسیر قرآن با قرآن»، تلاش کرده است تا تاریخ ادیان ایران را از زاویه‌ای نو و با اتکا به منابع وحیانی تحلیل کند. ساختار کتاب به سه بخش اصلی تقسیم شده است: ابتدا مبانی نظری و الگوهای قرآنی حاکم بر تاریخ رسالت و انحراف ادیان را شرح داده، سپس با مطالعه موردی دین زرتشت، به تحلیل پیام اصیل زرتشت و سیر تحول آن تا دوره ساسانی می‌پردازد و در نهایت، تأثیرات متقابل اندیشه توحیدی ایران بر ادیان ابراهیمی را بررسی می‌کند. این کتاب با رویکردی انتقادی، فرآیند تحریف و انحراف دین زرتشتی را در بستر تاریخ و نقش طبقه روحانیون (مغان) در بازگشت شرک و شکل‌گیری دین دولتی تحلیل کرده است. همچنین، به بررسی مفاهیمی چون نبرد خیر و شر، اختیار انسان، و ساختار فرجام‌شناسی در ادیان ایرانی و تأثیر آن بر یهودیت و مسیحیت پرداخته است. ردپای توحید در ایران باستان، با بهره‌گیری از شواهد تاریخی، متون اوستایی و تحلیل قرآنی، تصویری چندلایه از سیر اندیشه توحیدی در ایران ارائه می‌دهد.

خلاصه کتاب ردپای توحید در ایران باستان

کتاب ردپای توحید در ایران باستان با طرح این پرسش آغاز می‌شود که جایگاه یکتاپرستی و رسالت زرتشت در تاریخ ادیان ایران چیست و چگونه می‌توان این موضوع را با معیارهای قرآنی سنجید. نویسنده ابتدا مبانی نظری خود را بر اساس آیات قرآن بنا می‌کند و چهار اصل کلیدی را استخراج می‌کند: جهان‌شمولی رسالت، چرخه انحراف پس از پیامبران، وجود پیامبران گمنام و فرضیه اصحاب الرس به‌عنوان اشاره‌ای به پیامبران ایرانی. در بخش دوم، کتاب به مطالعه موردی زرتشت می‌پردازد و با تحلیل گات‌ها (کهن‌ترین بخش اوستا)، پیام اصیل زرتشت را به‌عنوان دعوتی به توحید خالص، خردگرایی و اخلاق معرفی می‌کند. سه اصل بنیادین این پیام عبارت‌اند از: اختیار انسان در انتخاب میان خیر و شر، نبرد درونی میان راستی و دروغ و راه رستگاری از طریق پندار، گفتار و کردار نیک. نویسنده نشان می‌دهد که این اصول با پیام‌های توحیدی قرآن هم‌خوانی دارند و زرتشت را می‌توان در زنجیره پیامبران گمنام قرآن جای داد. در ادامه، کتاب فرآیند انحراف دین زرتشتی را بررسی می‌کند؛ جایی که طبقه مغان با تلفیق باورهای کهن و آموزه‌های زرتشتی، ایزدان باستانی را در قالب یزته‌ها به دین بازگرداندند و به‌تدریج شرک پنهان و دین دولتی ساسانی شکل گرفت. این روند با تحلیل مراحل اله‌سازی، تعبّد، دعاء و تبعیت، به‌عنوان الگوی تکوین شرک در قرآن، کالبدشکافی شده است. در بخش پایانی، کتاب به تأثیرات متقابل اندیشه توحیدی ایران بر ادیان ابراهیمی می‌پردازد؛ از جمله تأثیر مفاهیم فرجام‌شناسی، نبرد خیر و شر و ساختار فرشتگان بر یهودیت و مسیحیت. نویسنده با تحلیل تطبیقی، نشان می‌دهد که چگونه اندیشه ایرانی در دوره هخامنشی و ساسانی، به غنای مفاهیم دینی در ادیان ابراهیمی کمک کرده است.

چرا باید کتاب ردپای توحید در ایران باستان را بخوانیم؟

این کتاب با رویکردی متفاوت و مبتنی بر تحلیل قرآنی، به موضوعی می‌پردازد که کمتر از این زاویه بررسی شده است. ویژگی شاخص آن، استفاده از روش «تفسیر قرآن با قرآن» برای فهم تاریخ ادیان و پرهیز از اتکا به روایت‌های صرفاً تاریخی است. خواننده با مطالعه این اثر، با سیر تحول اندیشه توحیدی در ایران، نقش زرتشت و فرآیند انحراف دین زرتشتی آشنا می‌شود و می‌تواند پیوندهای میان ادیان ایرانی و ابراهیمی را از منظر جدیدی ببیند. همچنین، کتاب با تحلیل انتقادی نقش طبقه روحانیون و فرآیند تحریف پیام‌های توحیدی، ابزار مفهومی مناسبی برای فهم چرخه‌های تکرارشونده در تاریخ ادیان ارائه می‌دهد. این اثر برای کسانی که به دنبال درک عمیق‌تر از ریشه‌های یکتاپرستی و تعامل ادیان هستند، دستاوردهای فکری تازه‌ای به همراه دارد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به علاقه‌مندان تاریخ ادیان، پژوهشگران مطالعات ایرانی، دانشجویان الهیات و کسانی که دغدغه فهم ریشه‌های یکتاپرستی و تعامل میان ادیان را دارند پیشنهاد می‌شود. همچنین، برای کسانی که به دنبال تحلیل انتقادی فرآیند تحریف و انحراف در ادیان و نقش روحانیت در تاریخ دین هستند، این اثر مناسب است.