کتاب پای پرواز

کتاب پای پرواز نوشته مینا پوریان و فیلم‌نامه‌ای فارسی در باب یک روز به‌ظاهر عادی در فرودگاه است؛ روزی که به‌سرعت به بحرانی شخصی و حقوقی برای قهرمان داستان تبدیل می‌شود. نشر سبزان این متن سینمایی را منتشر کرده است. شخصیت اصلی دختری به نام پریسا مینایی است که با پاسپورت جعلی بریتانیایی و نقشه‌ای حساب‌شده برای خروج از کشور راهی فرودگاه می‌شود، اما در برخورد با لایه‌های مختلف سیستم امنیتی، پلیسی و اداری و نیز آدم‌های معمولی اطرافش مدام در تنگناهای تازه قرار می‌گیرد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب پای پرواز

کتاب پای پرواز یک فیلم‌نامه‌ی ایرانی و فارسی به قلم مینا پوریان است که با تمرکز بر یک بازه‌ی زمانی کوتاه پیش می‌رود. هر صحنه با ذکر «روز/ شب»، «داخلی/ خارجی» و محل دقیق (سالن پروازهای خروجی، صف چک‌این، سرویس بهداشتی، گیت پرواز، اتاق حفاظت و اطلاعات، بازداشتگاه موقت، اداره‌ی گذرنامه‌ی شهرآرا، دادسرای مهرآباد و…) آغاز می‌شود. مینا پوریان تنش و ریتم تند موقعیت را حفظ می‌کند و خواننده را در دل حرکت مداوم بین صف‌ها، گیت‌ها و اتاق‌ها نگه می‌دارد.

داستان فیلم‌نامه‌ی پای پرواز از لحظه‌ی ورود پریسا به سالن پروازهای خروجی شروع می‌شود؛ دختری با کوله‌پشتی، چمدان، پاسپورت ایرانی و پاسپورت بریتانیاییِ تازه‌صادرشده که قرار است با پرواز ایران‌ایر به لندن برود. مخاطب با بازجویی‌ها، تحقیرها، سوءظن‌ها، شوخی‌های جنسیت‌زده، تهدید به زندان، نادیده‌گرفتن نیازهای بدنی در اوج درد قاعدگی و انتقال به بازداشتگاه موقت، بازجویی دوباره در ایستگاه پلیس و سپس اداره‌ی گذرنامه‌ی شهرآرا و دادسرای مهرآباد روبه‌رو می‌شود.

شخصیت‌های متعددی وارد داستان و خارج می‌شوند؛ مأموران خشن، سرباز مضطرب، مأمور زن خشک و مأمور زن همدل‌تر، مرد میانسال مهربان در بازداشتگاه، سروان پایدار در اداره‌ی گذرنامه که همزمان نقش بازجو، حامی، فردی شوخ‌طبع و گاه مزاحم را بازی می‌کند و در نهایت خانواده‌ی پریسا که در دادسرا حاضر می‌شوند.

خلاصه داستان پای پرواز

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان فیلم‌نامه را فاش می‌کند!

پریسا برای خروج غیرقانونی از کشور نقشه‌ای پیچیده طراحی می‌کند؛ خرید هم‌زمان دو بلیت (لندن و ایروان) و تهیه‌ی پاسپورت بریتانیایی جعلی در استانبول از طریق یک مسافرپران. او با کارت پرواز ایروان از بخش گذرنامه عبور می‌کند و کارت را پاره می‌کند تا سوار پرواز لندن شود، اما در گیت خروجی، دستگاه‌های جدید تشخیص تقلب و سوپروایزرها پاسپورت جعلی او را تشخیص می‌دهند.

پریسا بازداشت شده و به اتاق حفاظت اطلاعات سپاه منتقل می‌شود. بازجویان تحت فشار و بازجویی‌های شدید کلامی به‌دنبال کشف شبکه‌ی قاچاق انسان هستند. در ادامه پریسا به بازداشتگاه فرودگاه، سپس کلانتری و در نهایت به اداره‌ی گذرنامه‌ی شهرآرا منتقل می‌شود. سروان پایدار با رفتاری متفاوت و آرام‌تر، جزئیات نقشه را از پریسا می‌شنود و ضمن تماس با خانواده‌اش او را به دادسرای فرودگاه مهرآباد می‌برد.

در دادسرا با حضور خانواده و پس از برخوردهای پرتنش و گفت‌وگوهای عمیق میان پریسا، مادرش و سروان پایدار درباره‌ی انگیزه‌های خروج (رنج از تحقیر پاسپورت ایرانی و میل به هویت آزاد)، قاضی با چانه‌زنی سروان، به‌جای وثیقه‌ی سنگین با فیش حقوقی موافقت می‌کند و پرونده‌ی این فرار ناکام در میانه‌ای از روابط قدرت، شرم و پیوندهای خانوادگی به پایان می‌رسد.

چرا باید کتاب پای پرواز را بخوانیم؟

فیلم‌نامه‌ی پای پرواز به موضوعاتی مانند مهاجرت، تحقیر در مرزها و بحران هویت پرداخته است. این متن سینمایی با کنار هم قراردادن چالش‌های بدن زنانه و ساختارهای امنیتی مردانه، تصویری از مأموران انتظامی، فضاهای ناآشنای بازداشتگاه و دادسرا و گفت‌وگوهای تأمل‌برانگیز میان شخصیت‌ها درباره‌ی معنای ماندن یا رفتن ارائه داده است.

خواندن کتاب پای پرواز را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به کسانی پیشنهاد می‌شود که به سینما و فیلم‌نامه‌ی ایرانی علاقه دارند؛ به‌ویژه آثاری که در فضاهای بسته مثل فرودگاه، بازداشتگاه و اداره شکل می‌گیرد. همچنین این فیلم‌نامه برای افرادی که با مهاجرت، پاسپورت، مرز و تجربه‌ی عبور از سیستم‌های امنیتی و اداری دست‌وپنجه نرم کرده‌اند، مناسب است.

بخشی از کتاب پای پرواز

«روز ـ داخلی ـ داخل اتاق حفاظت و اطلاعات سپاه

سوپروایزر و به دنبال او دختر وارد اتاق می‌شوند. دو میز با فاصله از یکدیگر روبه‌روی در اتاق قرار دارند و سه صندلی چرمی سیاه‌رنگ هم روبه‌روی میزها گذاشته شده، مردی با پیراهن و ریش سیاه با خودکاری در دست که به نظر می‌رسد جنبه پز و فیگور دارد پشت میز دست چپی نشسته است (میز دست راستی خالی است) دو مرد بلندقامت و قوی‌هیکل با کت‌وشلوار طوسی‌رنگ کنار هم نزدیک به در ایستاده‌اند (شبیه بادیگاردها یا نیروهای یگان ویژه، همان هیبت و اندام).

سوپروایزر کوله‌پشتی دختر را گوشه‌ای روی زمین می‌گذارد، پاسپورت‌ها و کاغذی A۵ را از جیب پیراهن سفید آستین‌کوتاهش درآورده و به مرد پشت میز می‌دهد و می‌گوید: تحویل شما.

برگهٔ رسیدی را که روی میز قرار دارد امضا کرده و بدون نگاه کردن به دختر از در خارج می‌شود. دوباره برمی‌گردد و از دختر می‌پرسد: راستی چمدون نداشتی تو؟

دختر: لحظه‌ای مکث می‌کند، یادش می‌آید که چمدانش را با آن خانم تحویل داده‌اند و احتمال می‌دهد که روی بار آن خانم رفته باشد: نه.

مأمور: با همین کوله قصد مهاجرت داشتی؟

دختر به کوله‌اش نگاهی می‌اندازد و سکوت می‌کند.»