کتاب ورقه و گلشاه

کتاب ورقه و گلشاه نوشته‌ی صلاح‌الدین عیوقی با برگردان به نثر و مقدمه‌ی آناهیتا حسین‌زاده و نظارت علمی سیده زیبا بهروز، اثری است که توسط انتشارات گروه مطالعات اندیشه ورزان آریا منتشر شده است. این کتاب بازنویسی نثری یکی از منظومه‌های عاشقانه‌ی کهن فارسی را ارائه می‌دهد که ریشه در ادبیات قرون میانه‌ی ایران دارد. ورقه و گلشاه داستانی است از عشق، وفاداری، رنج و ناکامی که در بستر فرهنگ و سنت‌های عربی و ایرانی روایت می‌شود و در کنار روایت اصلی، به بررسی تطبیقی این داستان با دیگر آثار عاشقانه‌ی فارسی و عربی نیز می‌پردازد. این اثر نه‌تنها بازتاب‌دهنده‌ی مضامین عمیق انسانی و اجتماعی است، بلکه با تحلیل ساختار و مقایسه با داستان‌هایی چون عروه و عفرا، ویس و رامین و لیلی و مجنون، جایگاه ویژه‌ای در ادبیات تطبیقی فارسی دارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ورقه و گلشاه

کتاب ورقه و گلشاه با بازنویسی آناهیتا حسین‌زاده، یکی از منظومه‌های عاشقانه‌ی مهم ادب فارسی را به نثر امروزی درآورده است. این کتاب با مقدمه‌ای مفصل، ابتدا به جایگاه داستان‌های عاشقانه در ادبیات فارسی و خاستگاه‌های آن‌ها می‌پردازد و سپس به معرفی عیوقی، شاعر قرن پنجم هجری و سراینده‌ی این منظومه، اشاره می‌کند. ساختار کتاب شامل بخش‌هایی درباره‌ی ویژگی‌های شعری منظومه، منشأ داستان، خلاصه‌ای از روایت، مقایسه با دیگر آثار عاشقانه‌ی فارسی و عربی و تحلیل شخصیت‌هاست. در بخش اصلی، داستان ورقه و گلشاه روایت می‌شود؛ دو دلداده از قبیله‌ی بنی‌شیبه که از کودکی به یکدیگر دل می‌بندند اما با موانع قبیله‌ای، فقر، اسارت و جدایی روبه‌رو می‌شوند. روایت کتاب با جزئیات به فرازونشیب‌های این عشق، سفرها، جنگ‌ها، فریب‌ها و وفاداری‌ها می‌پردازد و در نهایت به سرنوشت تراژیک عاشقان ختم می‌شود. کتاب ورقه و گلشاه علاوه‌بر روایت داستان، به تحلیل تطبیقی آن با داستان‌هایی چون عروه و عفرا، ویس و رامین، لیلی و مجنون، تریستان و ایزوت و دیگر آثار مشابه می‌پردازد و ریشه‌های مشترک و تفاوت‌های فرهنگی و روایی را بررسی می‌کند. همچنین، مفاهیمی چون حب عذری (عشق پاک و عفیف) و جایگاه آن در فرهنگ ایرانی و عربی مورد توجه قرار گرفته است. این کتاب برای علاقه‌مندان به ادبیات کلاسیک، پژوهشگران ادبیات تطبیقی و دوستداران داستان‌های عاشقانه‌ی کهن، تصویری جامع و تحلیلی از یکی از مهم‌ترین منظومه‌های عاشقانه‌ی فارسی ارائه می‌دهد.

خلاصه داستان ورقه و گلشاه

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند! داستان ورقه و گلشاه در سرزمین عربستان و میان دو قبیله‌ی بنی‌شیبه و بنی‌ضبه رخ می‌دهد. ورقه و گلشاه، پسر و دخترعمو، از کودکی در مکتب به هم دل می‌بندند و عشقشان با گذر زمان عمیق‌تر می‌شود. خانواده‌ها ابتدا با این عشق موافق‌اند و نامزدی آن‌ها را ترتیب می‌دهند، اما حمله‌ی قبیله‌ی بنی‌ضبه و اسارت گلشاه، سرنوشت عاشقان را دگرگون می‌کند. ورقه برای نجات گلشاه و کسب ثروت لازم جهت ازدواج، راهی یمن می‌شود و در این مسیر با ماجراهای بسیاری روبه‌رو می‌گردد؛ از جنگ و اسارت تا فریب و جدایی. در غیاب ورقه، گلشاه به اجبار خانواده به همسری شاه شام درمی‌آید. ورقه پس از بازگشت، با فریب خانواده روبه‌رو می‌شود که مرگ گلشاه را به او القا می‌کنند. اما حقیقت را از کنیزی می‌شنود و به سوی شام رهسپار می‌شود. در شام، ورقه و گلشاه دوباره یکدیگر را می‌یابند، اما شرایط اجتماعی و عهدشکنی خانواده‌ها مانع وصال آن‌ها می‌شود. سرانجام، ورقه از شدت اندوه و فراق جان می‌سپارد و گلشاه نیز بر مزار او جان می‌دهد. روایت کتاب با مرگ عاشقان و ساختن زیارتگاهی بر مزارشان پایان می‌یابد و مضمون وفاداری، ناکامی و عشق عفیف را برجسته می‌سازد.

چرا باید کتاب ورقه و گلشاه را بخوانیم؟

ورقه و گلشاه اثری است که نه‌تنها داستانی عاشقانه و پرحادثه را روایت می‌کند، بلکه دریچه‌ای به فرهنگ، باورها و ساختارهای اجتماعی ایران و عرب در قرون میانه می‌گشاید. این کتاب با بازنویسی نثری، دسترسی به یکی از متون دشوار و کهن فارسی را برای مخاطب امروزی آسان‌تر کرده است. تحلیل‌های تطبیقی و بررسی شباهت‌ها و تفاوت‌های این داستان با دیگر آثار عاشقانه، امکان شناخت عمیق‌تر ادبیات تطبیقی و ریشه‌های مشترک فرهنگی را فراهم می‌کند. همچنین، پرداختن به مفاهیمی چون حب عذری و وفاداری در عشق، این اثر را به منبعی ارزشمند برای فهم تحولات معنایی عشق در ادبیات فارسی تبدیل کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به علاقه‌مندان ادبیات کلاسیک فارسی، پژوهشگران ادبیات تطبیقی، دانشجویان رشته‌های ادبیات و تاریخ فرهنگ، و کسانی که به داستان‌های عاشقانه‌ی کهن و تحلیل‌های فرهنگی علاقه دارند، پیشنهاد می‌شود.