کتاب ایران در جنگ

کتاب ایران در جنگ (تعامل با جهان مدرن و کشاکش با امپراتوری روسیه) نوشته‌ی مازیار بهروز و با ترجمه‌ی شهریار خواجیان، اثری پژوهشی درباره‌ی یکی از پرچالش‌ترین دوره‌های تاریخ ایران است. این کتاب توسط نشر اختران منتشر شده است و به بررسی دقیق تحولات سیاسی، نظامی و اجتماعی ایران در عصر قاجار می‌پردازد؛ عصری که با تاج‌گذاری آقا محمد خان آغاز شد و با برکناری احمد شاه پایان یافت. نویسنده با تکیه‌بر اسناد و منابع دست‌اول و دوم، به‌ویژه درباره‌ی دو چالش اساسی این دوره یعنی تلاش برای یکپارچگی سرزمینی و مقابله با یورش امپریالیسم غرب، روایتی تحلیلی و مستند ارائه داده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ایران در جنگ

کتاب ایران در جنگ نوشته‌ی مازیار بهروز، تصویری جامع از ایران عصر قاجار و مواجهه‌ی آن با جهان مدرن و امپراتوری روسیه ترسیم کرده است. این کتاب با تمرکز بر دوره‌ی آغازین قاجار، یعنی از سلطنت آقا محمد شاه تا فتحعلی شاه، به بررسی روند وحدت دوباره‌ی ایران پس از یک قرن آشوب و فروپاشی می‌پردازد. نویسنده با رویکردی تحلیلی، ساختار سیاسی، نظامی و اجتماعی ایران را در بستر تحولات جهانی آن زمان قرار داده و نشان داده است که چگونه ایران، در حالی‌که اروپا درگیر انقلاب صنعتی و نظامی بود، با چالش‌های داخلی و تهدیدهای خارجی دست‌وپنجه نرم می‌کرد. ساختار کتاب بر پایه‌ی روایت تاریخی و تحلیل اسناد استوار است و فصل‌های آن به‌ترتیب زمانی، از وحدت سرزمینی تا جنگ‌های ایران و روسیه و پیامدهای آن، پیش می‌رود. مازیار بهروز تلاش کرده است تا با کنار گذاشتن روایت‌های کلیشه‌ای، تصویری دقیق‌تر و چندوجهی از این دوران ارائه دهد و نقش شخصیت‌ها، ساختارهای حکومتی و تحولات نظامی را در سرنوشت ایران برجسته کند.

خلاصه کتاب ایران در جنگ

کتاب ایران در جنگ با تمرکز بر عصر قاجار، دو محور اصلی را دنبال می‌کند: تلاش برای بازسازی وحدت سرزمینی ایران پس از فروپاشی صفویه و مقابله با تهدیدهای امپریالیستی، به‌ویژه از سوی روسیه. نویسنده ابتدا به بررسی زمینه‌های تاریخی و اجتماعی می‌پردازد؛ از سقوط صفویه و آشوب‌های داخلی تا ظهور نادرشاه و سپس زندیه و قاجارها. در این میان، نقش آقا محمد شاه به‌عنوان بنیان‌گذار قاجار و تلاش‌های او برای یکپارچه‌کردن کشور و مقابله با رقبای داخلی و خارجی برجسته شده است. کتاب به‌تفصیل به ساختار ایلیاتی قدرت، مناسبات قاجارها با دیگر ایلات و چگونگی تثبیت قدرت مرکزی می‌پردازد. سپس، با ورود به دوره‌ی فتحعلی شاه، تحولات دربار، ساختار حکومتی و چالش‌های دیپلماتیک و نظامی ایران در برابر روسیه و عثمانی بررسی می‌شود. بخش مهمی از کتاب به جنگ‌های ایران و روسیه، دلایل شکست‌ها، ضعف‌های نظامی و دیپلماتیک و پیامدهای آن برای تمامیت ارضی ایران اختصاص یافته است. نویسنده با تحلیل اسناد و روایت‌های تاریخی، نشان داده است که چگونه عقب‌ماندگی نظامی و اداری، فقدان توپخانه‌ی مدرن و ساختار ایلیاتی قدرت، ایران را در برابر ارتش‌های منظم و مدرن روسیه آسیب‌پذیر کرد. در کنار این، به اصلاحات نیم‌بند و تلاش‌های عباس میرزا برای نوسازی ارتش و دیوان‌سالاری نیز پرداخته شده است. کتاب در نهایت با تحلیل پیامدهای این جنگ‌ها و تغییرات اجتماعی و سیاسی ناشی از آن‌ها، تصویری از ایران در آستانه‌ی ورود به عصر جدید ارائه می‌دهد.

چرا باید کتاب ایران در جنگ را بخوانیم؟

ایران در جنگ با رویکردی مستند و تحلیلی، به یکی از حساس‌ترین و کمتر واکاوی‌شده‌ترین دوره‌های تاریخ ایران می‌پردازد. این کتاب نه‌تنها روایتگر رویدادهای سیاسی و نظامی است، بلکه با بررسی ساختارهای اجتماعی، فرهنگی و اداری، لایه‌های پنهان قدرت و ضعف ایران را در مواجهه با جهان مدرن آشکار می‌کند. خواننده با مطالعه‌ی این اثر، درک عمیق‌تری از ریشه‌های بحران‌های تاریخی ایران، نقش شخصیت‌ها و ساختارهای ایلیاتی، و تأثیر تحولات جهانی بر سرنوشت کشور به‌دست می‌آورد. همچنین، کتاب با تکیه‌بر اسناد و منابع متنوع، امکان مقایسه‌ی روایت‌های مختلف و بازنگری در برداشت‌های رایج را فراهم می‌سازد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به علاقه‌مندان تاریخ ایران، پژوهشگران علوم سیاسی، دانشجویان روابط بین‌الملل و کسانی که دغدغه‌ی شناخت ریشه‌های تحولات سیاسی و نظامی ایران را دارند پیشنهاد می‌شود. همچنین برای کسانی که به بررسی تعامل ایران با قدرت‌های جهانی و تأثیر ساختارهای سنتی بر سرنوشت کشور علاقه‌مندند، این اثر مفید خواهد بود.

بخشی از کتاب ایران در جنگ

«قرن هجدهم قرن دشواری برای ایران ــ یا "پارس" (پرشیا ـ Persia)، به تعبیر جهان غرب تا دههٔ ۱۳۱۰ ــ بود. دودمان صفویه که در ۴۰ سال پایانی حکومت خود عملاً در حال افول بود، پس از شورش داخلی ایل غلزیِ ساکن قندهار به رهبری ملک محمود هوتک سقوط کرد و پایتخت آن، اصفهان، پس از محاصره‌ای طولانی تسخیر شد. پس از آن دوره‌ای از جنگ‌های خونین داخلی و اشغال خارجی درگرفت که قلمرو پیشین صفوی را ویران کرد و تنها با عروج نادر شاه افشار به تخت پادشاهی و تحکیم قدرت وی پایان یافت. نادرشاه از طایفهٔ ترک شیعهٔ افشار خراسان در شرق ایران بود. ایل افشار و چند ایل ترک دیگر همه به قزلباش (کلاه‌سرخ‌ها) مشهور بودند و در کنار هم نیروی مسلحی را تشکیل می‌دادند که صفویان به اتکای آن‌ها به قدرت رسیدند. نادر اصل و نسب بلندی نداشت و از خان‌زاده‌های ایل نبود، اما در عوض نبوغ نظامی داشت و به همین سبب توانست قلمرو سابق صفویه را از نو یکپارچه کند و در سال ۱۱۱۵/۱۷۳۶ به سلطنت برسد. با این همه، فرمانروایی کوتاه‌مدت او کمک چندانی به بازسازی امپراتوری او که بر اثر سال‌ها فقر و جنگ ویران شده بود نکرد. حتی فتح هندوستان که تیموریان مغول بر آن حاکم بودند و غارت گنجینه‌های آن هم چندان به بهبود وضعیت خراب اقتصادی ایران کمک نکرد.»