کتاب جامعه روستایی ایران در دوره قاجار

کتاب جامعه روستایی ایران در دوره قاجار نوشته محمد بختیاری، توسط انتشارات امیرکبیر منتشر شده است. این اثر به بررسی ساختار، ویژگی‌ها و تحولات جامعه‌ی روستایی ایران در دوره‌ی قاجار می‌پردازد و می‌کوشد با اتکا به منابع تاریخی، سفرنامه‌ها و اسناد موجود، تصویری جامع و مستند از زندگی روستاییان، مناسبات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی آن دوران ارائه دهد. نویسنده به نقد نظریه‌های رایج درباره‌ی ساختار اجتماعی ایران پرداخته و تفاوت‌های جامعه‌ی روستایی ایران با مدل‌های غربی مانند فئودالیسم را برجسته کرده است. کتاب در هشت فصل، موضوعاتی چون ریخت‌شناسی روستاها، جمعیت و خانواده، قشربندی اجتماعی، کشاورزی و دامداری، نظام روابط درونی و بیرونی، آداب‌ورسوم و ظواهر زندگی روستاییان را بررسی کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جامعه روستایی ایران در دوره قاجار

کتاب جامعه روستایی ایران در دوره قاجار به تحلیل ساختار و ویژگی‌های جامعه‌ی روستایی ایران در این دوران پرداخته است. محمد بختیاری با بهره‌گیری از منابع متنوع تاریخی، سفرنامه‌ها، اسناد و گزارش‌های جغرافیایی تلاش کرده است تصویری دقیق از زندگی روستاییان، مناسبات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی آن دوران ارائه دهد. این کتاب با نقد نظریه‌های رایج مانند فئودالیسم و شیوه‌ی تولید آسیایی نشان داده است که جامعه‌ی روستایی ایران ویژگی‌های خاص خود را داشته و نمی‌توان آن را به‌سادگی با مدل‌های غربی مقایسه کرد. کتاب حاضر شامل هشت فصل است که هر یک به جنبه‌ای از زندگی روستاییان می‌پردازد؛ از ریخت‌شناسی روستاها و جمعیت و خانواده گرفته تا قشربندی اجتماعی، کشاورزی و دامداری، نظام روابط، آداب‌ورسوم و ظواهر زندگی. نویسنده در هر فصل با استناد به منابع تاریخی و مشاهدات سفرنامه‌نویسان به بررسی دقیق موضوعات پرداخته و تلاش کرده است تفاوت‌های مناطق مختلف ایران و تأثیر عوامل طبیعی، اجتماعی و سیاسی را بر زندگی روستاییان برجسته کند. این کتاب هم به ساختارهای اجتماعی و اقتصادی روستاها پرداخته و هم به نقش عوامل فرهنگی، باورها، آداب‌ورسوم و خوراک و پوشاک روستاییان توجه کرده است.

خلاصه کتاب جامعه روستایی ایران در دوره قاجار

نویسنده نظریه‌های رایج درباره‌ی ساختار اجتماعی ایران، مانند فئودالیسم و شیوه‌ی تولید آسیایی، را نقد کرده و نشان داده که جامعه‌ی روستایی ایران ویژگی‌های خاص خود را داشته است. او ساختار روستاها، انواع سکونتگاه‌ها، عوامل مؤثر بر تجمع یا پراکندگی روستاها و اجزای بافت روستایی مانند خانه‌ها، اماکن عمومی و راه‌های ارتباطی را بررسی می‌کند. در فصل جمعیت و خانواده به تخمین جمعیت روستایی، عوامل مؤثر بر افزایش یا کاهش جمعیت، ساختار خانواده و نقش اعضای آن پرداخته شده. قشربندی اجتماعی روستاها شامل مالک، مباشر، کدخدا، زارعان و روستاییان غیرکشاورز و نقش هر یک در ساختار اجتماعی روستاها از دیگر موضوعات کتاب است. در بخش کشاورزی و دامداری، انواع مالکیت زمین، اشکال بهره‌برداری، محصولات کشاورزی، آفات و بلایای طبیعی و تأثیر تجاری‌شدن کشاورزی بر وضعیت روستاییان بررسی شده؛ همچنین به دامداری و صنایع‌دستی روستاییان پرداخته شده است. کتاب به نظام روابط درونی و بیرونی جامعه‌ی روستایی ازجمله روابط روستاییان با یکدیگر، با روستاهای اطراف، با شهرها، عشایر و خارجیان و تأثیرات مثبت و منفی این روابط بر زندگی روستاییان می‌پردازد. در فصل آداب‌ورسوم، باورهای مذهبی و خرافی، جشن‌ها، مراسم ازدواج و عزا و سرگرمی‌های روستاییان بررسی شده و در نهایت، ظواهر زندگی مانند خوراک، پوشاک و وسایل منزل روستاییان مورد توجه قرار گرفته.

چرا باید کتاب جامعه روستایی ایران در دوره قاجار را بخوانیم؟

کتاب جامعه روستایی ایران در دوره‌ی قاجار با رویکرد تحلیلی به یکی از مهم‌ترین بخش‌های تاریخ اجتماعی ایران پرداخته است. این کتاب با اتکا به منابع متنوع و نقد نظریه‌های رایج، تصویری واقعی از زندگی روستاییان، ساختار اجتماعی، مناسبات اقتصادی و فرهنگی و تأثیر عوامل طبیعی و سیاسی بر جامعه‌ی روستایی ارائه داده است. این اثر به درک بهتر ریشه‌های ساختار اجتماعی و اقتصادی ایران، شناخت تفاوت‌های مناطق مختلف و آشنایی با سبک زندگی، باورها و آداب‌ورسوم روستاییان کمک می‌کند؛ همچنین این اثر برای کسانی که به‌دنبال تحلیل‌های عمیق و مستند درباره‌ی تاریخ اجتماعی ایران هستند، سودمند است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به پژوهشگران تاریخ اجتماعی ایران، دانشجویان رشته‌های علوم اجتماعی، تاریخ و جغرافیا، علاقه‌مندان به مطالعات روستایی و کسانی که دغدغه‌ی شناخت ریشه‌های ساختار اجتماعی و اقتصادی ایران را دارند، پیشنهاد می‌شود. همچنین کتاب حاضر برای افرادی که به‌دنبال تحلیل‌های مستند درباره‌ی زندگی روزمره، مناسبات طبقاتی و تحولات فرهنگی جامعه‌ی روستایی ایران هستند، مناسب است.