کتاب مجموعه مقالات همایش ملی روستا و روستانشینی در بستر تحولات تاریخی (جلد چهارم)

کتاب مجموعه مقالات همایش ملی روستا و روستانشینی در بستر تحولات تاریخی (جلد چهارم) به کوشش محمد بختیاری، باقرعلی عادل‌فر و محسن بهرام‌نژاد گردآوری شده و مهشیدسادات اصلاحی ویراستاری آن را بر عهده داشته است. این کتاب را انتشارات دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) منتشر کرده است. این جلد از دل یک همایش تخصصی بیرون آمده و مجموعه‌ای از پژوهش‌ها را کنار هم می‌گذارد که روستا را نه فقط محل سکونت، بلکه بخشی تعیین‌کننده از تاریخ اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایران بررسی می‌کنند؛ از آیین‌ها و معماری بومی تا اصلاحات ارضی، مهاجرت، مالکیت زمین و مناسبات قدرت. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مجموعه مقالات همایش ملی روستا و روستانشینی در بستر تحولات تاریخی (جلد چهارم)

کتاب مجموعه مقالات همایش ملی روستا و روستانشینی در بستر تحولات تاریخی (جلد چهارم) حاصل گردآوری مقاله‌های پذیرفته‌شده در همایشی است که با تمرکز بر تاریخ روستا، زندگی روستایی و جایگاه آن در فهم جامعه ایران شکل گرفته است. در مقدمه، محمد بختیاری بر این نکته دست گذاشته که روستا در تاریخ ایران فقط یک واحد جغرافیایی نبوده، بلکه یکی از پایه‌های اصلی اقتصاد، مناسبات اجتماعی و حتی تصمیم‌گیری‌های سیاسی به‌شمار آمده است. همین نگاه، جهت کلی این جلد را روشن می‌کند: بررسی روستا از زاویه‌های گوناگون و با تکیه بر داده‌های تاریخی، اسنادی، مردم‌شناختی و اجتماعی.
فهرست مطالب نشان می‌دهد که مقاله‌ها به حوزه‌هایی مانند آیین‌های درمانی و دانش سنتی، معماری بومی، گردشگری روستایی، هویت فرهنگی، نقش زنان، ساختارهای اجتماعی، اصلاحات ارضی، مهاجرت، مالکیت زمین، قشربندی روستایی و رابطه‌ی دولت با روستا پرداخته‌اند. در کنار این تنوع، یک خط مشترک دیده می‌شود: تلاش برای بیرون‌آوردن روستا از حاشیه‌ی تاریخ‌نگاری و نشان‌دادن این‌که بسیاری از تحولات بزرگ، بدون شناخت زندگی روستایی قابل فهم نیستند.
این کتاب فقط به یک دوره یا یک منطقه محدود نمی‌ماند. بعضی مقاله‌ها بر قاجار و پهلوی تمرکز دارند، بعضی به دوره‌های قدیم‌تر یا به نمونه‌های محلی در قزوین، گیلان، لرستان، آذربایجان، کرمان، کردستان و دیگر نواحی می‌پردازند. همین پراکندگی جغرافیایی و زمانی، تصویری چندوجهی از روستانشینی می‌سازد؛ تصویری که در آن، روستا هم محل تولید و معیشت است، هم میدان کشمکش‌های قدرت، هم حافظ سنت‌های محلی و هم فضایی که زیر فشار سیاست‌های کلان، تغییرات اقتصادی و جابه‌جایی‌های جمعیتی دگرگون می‌شود.

خلاصه کتاب مجموعه مقالات همایش ملی روستا و روستانشینی در بستر تحولات تاریخی (جلد چهارم)

این جلد مجموعه‌ای از مقاله‌ها را دربر می‌گیرد که هرکدام بخشی از مسئله‌ی روستا و روستانشینی را از زاویه‌ای مشخص بررسی می‌کنند. در میان آن‌ها، مقاله‌ی مناسبات و روابط حکومت قاجار با روستاییان این دوره تصویری از جایگاه روستا در ساختار سیاسی و اقتصادی قاجار ارائه می‌دهد و موضوعاتی مانند تعریف روستا، قشربندی اجتماعی، شیوه‌های بهره‌برداری از زمین، بنه، نسق زراعی، رابطه‌ی ارباب و رعیت، مالیات، ناامنی و نقش روستاییان در تحولات اجتماعی را کنار هم می‌گذارد. در سطح کلی، پیام این جلد روشن است: فهم تاریخ ایران بدون توجه به روستا، مناسبات مالکیت، کار کشاورزی، فرهنگ محلی و تجربه‌ی زیسته‌ی روستاییان ناقص می‌ماند.

چرا باید کتاب مجموعه مقالات همایش ملی روستا و روستانشینی در بستر تحولات تاریخی (جلد چهارم) را بخوانیم؟

دلایل خواندن مجموعه مقالات همایش ملی روستا و روستانشینی در بستر تحولات تاریخی (جلد چهارم) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این جلد روستا را از زاویه‌های تاریخی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی کنار هم بررسی می‌کند.
• مقاله‌های کتاب نشان می‌دهند که مسئله‌ی روستا فقط به کشاورزی محدود نیست و با قدرت، مالکیت، مهاجرت و هویت محلی پیوند دارد.
• خواننده با نمونه‌های متنوعی از مناطق مختلف ایران روبه‌رو می‌شود و می‌تواند تفاوت تجربه‌های روستایی را بهتر ببیند.
• بخش‌هایی از کتاب برای شناخت اصلاحات ارضی، مناسبات ارباب و رعیت و جایگاه روستاییان در تحولات سیاسی مفید است.
• مقاله‌های مربوط به آیین‌ها، معماری بومی و فرهنگ محلی، لایه‌هایی از زندگی روستایی را نشان می‌دهند که در روایت‌های رسمی کمتر دیده می‌شوند.
• این اثر برای کسانی مناسب است که می‌خواهند پیوند میان پژوهش تاریخی و مسائل توسعه‌ی روستایی را دنبال کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن مجموعه مقالات همایش ملی روستا و روستانشینی در بستر تحولات تاریخی (جلد چهارم) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران تاریخ که می‌خواهند جایگاه روستا را در تحولات اجتماعی ایران دقیق‌تر بررسی کنند.
• علاقه‌مندان به مطالعات روستایی، مردم‌شناسی و جامعه‌شناسی تاریخی که به تنوع تجربه‌های محلی توجه دارند.
• مخاطبانی که درباره‌ی اصلاحات ارضی، مالکیت زمین و رابطه‌ی دولت با روستاییان پرسش دارند.
• پژوهشگرانی که به فرهنگ بومی، آیین‌ها، معماری روستایی و حافظه‌ی محلی علاقه‌مندند.
• کسانی که می‌خواهند پیوند میان تاریخ روستا و مسائل امروز توسعه، مهاجرت و تغییرات جمعیتی را بهتر بفهمند.