کتاب سومریان

کتاب سومریان (از ظهور تا سقوط)، نوشته هنری فریمن و ترجمه ام. درخشش، یکی از آثار مجموعه‌ی کتاب‌های مختصر و مفید است و نشر سبزان در سال ۱۴۰۴ آن را منتشر کرده است. این کتاب به تاریخ یکی از کهن‌ترین تمدن‌های جهان می‌پردازد؛ تمدنی که در میان‌رودان و در همسایگی ایران شکل گرفت و بسیاری از دستاوردهای آن در دوره‌های بعد ادامه یافت. نویسنده با استفاده از شواهد باستان‌شناسی، متون تاریخی و پژوهش‌های انجام‌شده درباره‌ی سومریان، شکل‌گیری و تحول این تمدن، ساختار اجتماعی و فرهنگی آن و مهم‌ترین دستاوردهای سومریان را بررسی می‌کند. پیدایش شهرها، اختراع خط و چرخ، توسعه‌ی نظام‌های آبیاری، شکل‌گیری قوانین مکتوب و گسترش اسطوره‌ها و باورهای دینی از موضوعاتی است که در این کتاب مورد توجه قرار گرفته است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سومریان

کتاب سومریان (Sumerians: A History From Beginning to End)، نوشته‌‌ی هنری فریمن، تاریخ و فرهنگ یکی از نخستین تمدن‌های شهری جهان را بررسی می‌کند. نویسنده با استفاده از منابع تاریخی، یافته‌های باستان‌شناسی و شواهد فرهنگی، سیر شکل‌گیری و تحول تمدن سومر را از آغاز تا دوره‌ی افول آن دنبال می‌کند. کتاب در ۱۱ فصل و یک نتیجه‌گیری تنظیم شده و هر فصل به بخشی از تاریخ و زندگی سومریان اختصاص دارد. خاستگاه سومریان، منابعی که شناخت ما از این تمدن را شکل داده‌اند، وضعیت میان‌رودان در عصر برنز، روابط سومریان با جوامع همسایه، ساختار دولت‌شهرها و نظام اجتماعی از موضوعات این فصل‌ها هستند.

هنری فریمن در این کتاب به باورهای دینی، اسطوره‌ها، شیوه‌ی حکومت، زندگی روزمره و جایگاه زنان در جامعه‌ی سومری نیز پرداخته است. در بخش دیگری از کتاب، اختراع خط، چرخ و دیگر فناوری‌ها و همچنین نظام آبیاری و شیوه‌های ثبت و انتقال دانش بررسی شده است. کتاب با کنار هم گذاشتن شواهد موجود، تصویری از جامعه‌ی سومری و جایگاه آن در شکل‌گیری تمدن‌های بعدی ارائه می‌دهد.

خلاصه کتاب سومریان

کتاب سومریان شکل‌گیری، شکوفایی و افول تمدن سومر را دنبال می‌کند. هنری فریمن در آغاز، به منابعی می‌پردازد که شناخت امروزی ما از سومریان بر پایه‌ی آن‌ها شکل گرفته است؛ از کاوش‌های باستان‌شناسی و لوح‌های گلی گرفته تا کتیبه‌ها و متون به‌جامانده از دوران باستان. سپس شرایط میان‌رودان در عصر برنز، شکل‌گیری شهرها و نقش تجارت در گسترش جوامع سومری بررسی می‌شود. پیدایش خط و پیشرفت‌های فنی نیز از موضوعات مهم این بخش است.

کتاب سومریان در ادامه، ساختار دولت‌شهرها و نظام اجتماعی سومر را توضیح می‌دهد و به جایگاه گروه‌های مختلف جامعه و نقش زنان و مردان می‌پردازد. باورهای دینی و اسطوره‌های سومری بخش دیگری از اثر را تشکیل می‌دهند و نویسنده در این بخش، نقش خدایان و آیین‌های مذهبی را در زندگی مردم بررسی می‌کند. اختراع چرخ، خط میخی، تقویم، نظام‌های آبیاری و روش‌های ثبت قوانین از دیگر دستاوردهایی هستند که در کتاب بررسی شده‌اند. در پایان نیز افول تمدن سومر، عوامل مؤثر بر این روند و میراثی که سومریان برای تمدن‌های بعدی به جا گذاشتند، مورد توجه قرار می‌گیرد.

چرا باید کتاب سومریان را بخوانیم؟

کتاب سومریان فرصتی برای آشنایی با یکی از نخستین تمدن‌های شهری جهان و دستاوردهای آن فراهم می‌کند. این اثر به خواننده نشان می‌دهد که شکل‌گیری شهرها، نظام‌های اداری، خط، قوانین مکتوب و فناوری‌های مرتبط با کشاورزی چگونه در جوامع باستانی رشد کردند. بررسی باورهای دینی و اسطوره‌های سومریان نیز شناختی از شیوه‌ی نگاه انسان‌های باستان به جهان به دست می‌دهد. کتاب همچنین با بررسی میراث سومریان، ارتباط میان این تمدن و جوامعی را که پس از آن در میان‌رودان شکل گرفتند، روشن‌ می‌کند. این اثر برای کسانی که می‌خواهند شناختی منسجم از تاریخ و فرهنگ سومر به دست آورند، خواندنی و مفید است.

خواندن کتاب سومریان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب سومریان به دوستداران تاریخ باستان و تمدن‌های کهن، دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های تاریخ و باستان‌شناسی و کسانی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند با نخستین جوامع شهری و دستاوردهای آن‌ها آشنا شوند. این اثر برای خوانندگانی که به تاریخ میان‌رودان، شکل‌گیری شهرها، پیدایش خط و تحول جوامع انسانی علاقه دارند نیز مناسب است.

درباره هنری فریمن 

هنری فریمن نویسنده و باستان‌شناس است و به تاریخ و فرهنگ تمدن‌های گذشته علاقه دارد. او سفر به نقاط مختلف جهان و بازدید از مکان‌های تاریخی را فرصتی برای شناخت بهتر گذشته می‌داند. فریمن در دانشگاه کمبریج در رشته‌های تاریخ و باستان‌شناسی تحصیل کرد و پس از فارغ‌التحصیلی فعالیت حرفه‌ای خود را به‌عنوان باستان‌شناس آغاز کرد. سفرهای متعدد و تجربه‌ی مکان‌های تاریخی زمینه‌ی فعالیتش در حوزه‌ی نویسندگی را فراهم کرد.

بخشی از کتاب سومریان

«این عصر دوره‌ای پر از تحولات جمعیتی در منطقهٔ بین‌النهرین بود. درگیری میان قبایل کوچ‌نشین، مناطق تازه کشاورزی شده و دولت‌شهرها، همراه با گسترش‌طلبی و تمرکز قدرت سیاسی، از ویژگی‌های بارز این دوره به‌شمار می‌رفت. ساختار سیاسی منطقه بیشتر شامل دولت‌شهرهای نسبتاً مستقل بود، هرچند اسناد بین‌النهرین نشان می‌دهد که درگیری‌های متعددی با فرهنگ‌های کوچ‌نشین وجود داشته است. تعداد زیادی اسناد فروش، رسید و مدارک تجاری کشف شده است که نشان می‌دهد سومریان برای ثبت فعالیت‌های اقتصادی خود از نوعی خط تصویری با بیش از ۲۰۰۰ نشانه استفاده می‌کردند. این تعداد زیاد نشانه‌ها باعث سردرگمی می‌شد و همین امر سومریان را به‌سمت ابداع خط میخی سوق داد. جالب است بدانید که حدود ۸۵ درصد از قدیمی‌ترین لوح‌های خط میخی حاوی اطلاعات اداری و حسابداری هستند.»