کتاب سومریان

کتاب سومریان (Sumerians: A History From Beginning to End) نوشته‌ هنری فریمن و ترجمه‌ معصومه براتی تصویری فشرده و مرحله‌به‌مرحله از پیدایش، اوج و افول یکی از نخستین تمدن‌های شناخته‌شده‌ی جهان ارائه می‌دهد. نویسنده از دل الواح گلی، حفاری‌های باستان‌شناسی و گزارش‌های مورخان داستان شکل‌گیری شهرها، پادشاهی‌ها و شبکه‌های تجاری سومر را بازسازی کرده است. کتاب از پرسش‌های ساده مثل این‌که چگونه می‌دانیم آنچه را درباره‌ی سومریان می‌دانیم؟ شروع می‌شود و تا بررسی عصر مفرغ، شهرنشینی، دین، اسطوره‌ها و تأثیر سومر بر تمدن‌های بعدی ادامه پیدا می‌کند. نشر پرپروک این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سومریان

کتاب سومریان (تاریخی از آغاز تا پایان) با طرح پرسش‌های بنیادین درباره‌ی این تمدن آغاز می‌شود؛ از کجا می‌دانیم سومریان چه کسانی بودند، چگونه زندگی می‌کردند و چه زمانی در میان‌‌رودان ساکن شدند. هنری فریمن در همان فصل‌های نخست نشان می‌دهد که تصویر امروز از سومر حاصل کنار هم‌گذاشتن هزاران لوح گلی، کتیبه، بقایای معماری، ابزار فلزی و داده‌های زمین‌شناسی است و توضیح می‌دهد چگونه کشف خط میخی و رمزگشایی آن سومر را از حاشیه‌ی مطالعات آشوری و بابلی بیرون کشید. 

کتاب سومریان در ادامه به عصر مفرغ و جایگاه سومر در شبکه‌ای از فرهنگ‌ها و سرزمین‌های همسایه می‌پردازد؛ از عبید و ایلام تا آناتولی، دره‌ی سند و خلیج فارس. هنری فریمن نشان می‌دهد که سومر نه یک جزیره‌ی منزوی که گره‌گاهی از تجارت، تبادل فناوری و برخورد جهان‌بینی‌های مختلف بوده است. فصل‌های بعدی کتاب سومریان به این سؤال می‌پردازد که تمدن در عمل یعنی چه و سومریان چگونه از زندگی نیمه‌عشایری و روستایی به شهرنشینی، تقسیم کار، قانون مکتوب و ساختارهای پیچیده‌ی سیاسی و مذهبی رسیدند. 

کتاب سومریان در بخش‌های میانی به نقش شهرهایی مانند اور، اوروک، لاگاش و نینوا در شکل‌گیری تاریخ منطقه می‌پردازد، دوره‌های سلطه‌ی اکدی‌ها، گوتی‌ها، بابلی‌ها و هیتی‌ها را مرور می‌کند و نشان می‌دهد چگونه سومر بارها سقوط و احیا شده است. در فصل مقدمه‌ی تأثیر تمدن باستانی سومر بر جهان ما هنری فریمن پیوند اختراعاتی مانند خط میخی، نظام شمارش شصت‌پایه، تقویم، فلزکاری مفرغ و سازمان اداری را با زندگی امروز دنبال می‌کند و انگیزه‌های روان‌شناختی و دینی پشت این دستاوردها را از خلال اسطوره‌ها و متون مذهبی سومری بررسی کرده است.

خلاصه کتاب سومریان

کتاب سومریان تاریخ این تمدن را از چند زاویه دنبال می‌کند؛ نخست نشان می‌دهد که شناخت امروز از سومر چگونه بر پایه‌ی حفاری‌ها، لوح‌های خط میخی، فهرست پادشاهان و داده‌های زمین‌شناسی شکل گرفته است. کتاب سپس مسیر گذار از جوامع عبید تا شهرهای بزرگ سومری و آغاز عصر مفرغ را ترسیم می‌کند؛ جایی که آبیاری، فلزکاری، تجارت دوربرد و خط اداری ساختار تازه‌ای از زندگی جمعی می‌سازد. 

نویسنده در فصل‌های بعد به این می‌پردازد که سومریان خود را سرزمین متمدن می‌نامیدند و تمدن را نتیجه‌ی پیروزی خدایان بر هرج‌ومرج می‌دیدند. کتاب شهرنشینی، قانون، نقش زنان، طبقات اجتماعی، ارتش‌ها و شبکه‌های تجاری را در پیوند با دین و اسطوره توضیح می‌دهد و در پایان دوره‌های سلطه‌ی اکدی‌ها، رنسانس سومری در اور سوم و سرانجام جذب تدریجی سومریان در امپراتوری‌های بعدی را مرور می‌کند، درحالی‌که رد اختراعات و نهادهای آن‌ها در جهان امروز دنبال شده است.

چرا باید کتاب سومریان را بخوانیم؟

این کتاب تصویری نسبتاً یکپارچه از سومر ارائه می‌دهد؛ از روش‌های کشف و خواندن آثار تا زندگی روزمره، جنگ، تجارت و دین. خواننده می‌تواند ببیند بسیاری از چیزهای آشنا مانند تقسیم زمان، خط، شهرنشینی و قانون مکتوب چگونه در میان‌رودان شکل گرفته و در طول هزاره‌ها دگرگون شده است. متن کتاب پیوند مداومی میان گذشته‌ی دور و مسائل امروز برقرار کرده است.

خواندن کتاب سومریان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به علاقه‌مندان تاریخ باستان، دانشجویان رشته‌های تاریخ، باستان‌شناسی و مطالعات خاورمیانه و کسانی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند ریشه‌ی شهرنشینی، قانون، تجارت و دین‌های سازمان‌یافته را در یکی از نخستین تمدن‌های شناخته‌شده دنبال کنند.