کتاب هویت ایرانی و حقوق فرهنگی

کتاب هویت ایرانی و حقوق فرهنگی نوشته عماد افروغ و اثری پژوهشی و تحلیلی درباره‌ی چیستی و کیستی هویت ایرانی و نسبت آن با حقوق فرهنگی است. نشر سوره مهر این کتاب را منتشر کرده است. کتاب حاضر با رویکردی جامعه‌شناسانه و فلسفی به بررسی لایه‌های مختلف هویت ایرانی، عناصر ثابت و متغیر آن و چگونگی شکل‌گیری و تحول این هویت در بستر تاریخ می‌پردازد. نویسنده کوشیده باتکیه‌بر مفاهیم بنیادین فرهنگ، دین، سیاست و عرفان به پرسش‌هایی درباره‌ی ریشه‌ها و مؤلفه‌های هویت ایرانی و نسبت آن با هویت ملی پاسخ دهد. این کتاب شامل فصل‌هایی درباره‌ی فرهنگ و سیاست، جوان و هویت، مدیریت فرهنگی، چالش‌ها و آسیب‌شناسی فرهنگی ایران است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب هویت ایرانی و حقوق فرهنگی

کتاب هویت ایرانی و حقوق فرهنگی به قلم عماد افروغ به واکاوی ابعاد گوناگون هویت ایرانی و پیوند آن با حقوق فرهنگی پرداخته است. این کتاب در قالب مجموعه‌ای از گفتارها و مقالات، موضوعات متنوعی مانند چیستی هویت، عناصر پایدار و متغیر آن، نسبت دین و سیاست و نقش فرهنگ در شکل‌گیری هویت ملی را بررسی کرده است. عماد افروغ با رویکردی انتقادی و تحلیلی به‌سراغ مفاهیم بنیادین فرهنگ و هویت رفته و تلاش کرده است با طرح پرسش‌های مفهومی و پاسخ‌های محتمل، لایه‌های پنهان و آشکار هویت ایرانی را روشن کند. هر فصل از این کتاب به یکی از جنبه‌های هویت ایرانی می‌پردازد؛ از مبانی نظری و فلسفی گرفته تا مصادیق تاریخی و اجتماعی و از نقش دولت در حقوق فرهنگی تا آسیب‌شناسی فرهنگی معاصر. نویسنده ضمن تأکید بر اهمیت نقد درون‌گفتمانی و عقل‌گرایی به چالش‌های هویت در جامعه‌ی امروز ایران نیز پرداخته است. هویت ایرانی در این اثر نه‌تنها به‌عنوان یک پدیده‌ی ایستا، بلکه به‌مثابه‌ی فرایندی پویا و چندلایه معرفی شده که در طول تاریخ تحت‌تأثیر عوامل مختلف فرهنگی، دینی، سیاسی و اجتماعی شکل گرفته و بازتعریف شده است.

خلاصه کتاب هویت ایرانی و حقوق فرهنگی

کتاب با تمرکز بر دو محور اصلی، یعنی هویت ایرانی و حقوق فرهنگی، به بررسی چیستی و چگونگی شکل‌گیری هویت ایرانی می‌پردازد. نویسنده مفهوم هویت را از منظر فلسفی و جامعه‌شناختی واکاوی و به پارادوکس‌های آن اشاره کرده؛ ازجمله اینکه هویت همزمان دارای عناصر ثابت و متغیر است و افراد و گروه‌ها می‌توانند هویت‌های چندگانه داشته باشند. عماد افروغ با مرور تاریخ ایران به نقش دین، عرفان، زبان و اسطوره‌ها در شکل‌گیری هویت ایرانی پرداخته و نشان داده که این هویت همواره در پیوند با عناصر دینی و فرهنگی بازتولید شده است. او تأکید کرده که هویت ایرانی با هویت ملی تفاوت دارد، اما این دو در بسیاری از لایه‌ها با یکدیگر همپوشانی دارند. در بخش‌هایی از کتاب، نسبت میان فرهنگ و سیاست، نقش دولت در پاسداشت حقوق فرهنگی و اهمیت مدیریت فرهنگی در جامعه ایرانی بررسی شده؛ همچنین چالش‌های فرهنگی معاصر، آسیب‌شناسی فرهنگی پس از انقلاب ۱۳۵۷ و ضرورت توجه به نقد و عقلانیت در مواجهه با مسائل هویتی از دیگر محورهای مهم کتاب است. نویسنده بر این نکته تأکید کرده که هویت ایرانی، ریشه در معرفت مشترک، دین‌داری، تلفیق دین و سیاست و نگاه عرفانی به جهان دارد و هرگونه برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری باید باتوجه‌به این لایه‌های بنیادین صورت گیرد.

چرا باید کتاب هویت ایرانی و حقوق فرهنگی را بخوانیم؟

کتاب هویت ایرانی و حقوق فرهنگی با رویکردی تحلیلی و انتقادی به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های جامعه‌ی ایرانی، یعنی هویت و نسبت آن با فرهنگ و سیاست می‌پردازد. ویژگی شاخص این کتاب پرداختن به لایه‌های عمیق و تاریخی هویت ایرانی و تبیین عناصر ثابت و متغیر آن است. خواننده با مطالعه‌ی این اثر با مفاهیم بنیادینی مانند وحدت در عین کثرت، نقش دین و عرفان در هویت ایرانی و نسبت میان فرهنگ و سیاست آشنا می‌شود. همچنین کتاب حاضر به آسیب‌شناسی فرهنگی و چالش‌های معاصر جامعه‌ی ایران پرداخته و راه‌هایی برای فهم بهتر و نقد سازنده‌ی هویت جمعی ارائه داده است. این اثر برای کسانی که به‌دنبال درک عمیق‌تر ریشه‌های فرهنگی و تاریخی جامعه‌س ایران هستند، فرصتی برای بازاندیشی و گفت‌وگو درباره‌ی هویت و حقوق فرهنگی فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به پژوهشگران حوزه‌ی علوم اجتماعی، دانشجویان رشته‌های جامعه‌شناسی، علوم سیاسی و مطالعات فرهنگی، دوستداران موضوع هویت و فرهنگ ایرانی و کسانی که دغدغه‌ی فهم ریشه‌های تاریخی و فرهنگی جامعه‌ی ایران را دارند، پیشنهاد می‌شود. همچنین این کتاب به فعالان حوزه‌ی سیاست‌گذاری فرهنگی و مدیران فرهنگی توصیه می‌شود.

درباره عماد افروغ

عماد افروغ زاده‌ی ۲۶ دی ۱۳۳۶، در ۲۵ فروردین ۱۴۰۲ به‌دلیل ابتلا به سرطان درگذشت. او نویسنده، جامعه‌شناس، سیاست‌مدار و پژوهشگری ایرانی بود که سابقه‌ی حضور در مجلس هفتم و ریاست کمیسیون فرهنگی مجلس را داشت. دیپلم خود را در شیراز گرفت و پس از آن برای ادامه‌ی تحصیل به انگلیس رفت. با اوج‌گرفتن قیام ملت علیه محمدرضاشاه پهلوی به ایران آمد و در تظاهرات‌ها شرکت کرد. با اتمام تعطیلات به انگلیس بازگشت. باتوجه‌به شرایط نامناسب روحیْ آن سال را مرخصی تحصیلی گرفت و برای فراگیری آموزش‌های نظامی به لبنان رفت. پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ برای ادامه‌ی تحصیل به انگلستان رفت و یک سال به تحصیلاتش ادامه داد، اما در سال ۱۳۵۹ در تظاهراتی دستگیر و پس از ۴۵ روز زندانی‌شدن اخراج سیاسی شد. در سال ۱۳۶۵ از دانشگاه شیراز در رشته‌ی جامعه‌شناسی مدرک کارشناسی گرفت، در سال ۱۳۶۹ از همان دانشگاه مدرک کارشناسی‌ارشد دریافت و در سال ۱۳۷۶ دکترای خود را از دانشگاه تربیت مدرس اخذ کرد.

عماد افروغ از سال ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۲ عضو هیئت‌علمی دانشگاه تربیت مدرس بود و پس از آن به عضویت هیئت‌علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی درآمد. او مدیر گروه علم و دین این پژوهشگاه بود؛ همچنین استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس و رئیس گروه جامعه‌شناسی مؤسسه‌ی باقرالعلوم بود. در سال‌های ۱۳۷۲ تا ۱۳۷۳ مدیر گروه اجتماعی مرکز تحقیقات استراتژیک ریاست جمهوری بود و در هفتمین دوره‌ی مجلس شورای اسلامی به‌عنوان نماینده حاضر بود و ریاست کمیسیون فرهنگی را بر عهده داشت. این نویسنده پس از درگذشت مهسا امینی در شهریور سال ۱۴۰۱ و در گفت‌وگویی با ایرنا، افزون‌بر تحلیل ریشه‌ی اعتراضات در ایران، مسئولان ایران را به تجدید نظر در برخی روش‌ها و قوانین توصیه و تأکید کرد تجدید نظر در برخی روش‌ها به‌هیچ‌وجه باعث خدشه به نظام شده و اتفاقاً رشد یک نظام را نشان می‌دهد. از آثار مکتوب عماد افروغ می‌توان اشاره کرد به «ماقال و من قال، سه جلد، خاطرات عماد افروغ از ۱۳۷۸ تا ۱۳۹۱»، «ایجاد فضای نابرابری‌های اجتماعی»، «چشم‌اندازی نظری به تحلیل طبقاتی و توسعه»، «روشنفکری و اصل‌گرایی فلسفی» و «مناقشه‌ی حق و مصلحت و بن‌بست دانشجویی».