کتاب نقد مبانی برهان جهان شناختی ویلیام کریگ بر اساس نظام فکری ملاصدرا

کتاب نقد مبانی برهان جهان‌ شناختی ویلیام کریگ براساس نظام فکری ملاصدرا نوشته مریم یزدانی و رضا اکبریان توسط نشر جهاد دانشگاهی فارس منتشر شده است. این کتاب به بررسی و نقد یکی از مهم‌ترین براهین اثبات وجود خدا در فلسفه‌ی غرب، یعنی برهان جهان‌شناختی ویلیام لین کریگ، پرداخته و آن را با مبانی فلسفی حکمت متعالیه‌ی ملاصدرا مقایسه کرده است. نویسندگان با رویکردی تحلیلی، نقاط قوت و ضعف این برهان را از منظر فلسفه‌ی اسلامی واکاوی کرده‌اند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نقد مبانی برهان جهان شناختی ویلیام کریگ بر اساس نظام فکری ملاصدرا

کتاب نقد مبانی برهان جهان‌شناختی ویلیام کریگ براساس نظام فکری ملاصدرا نوشته‌ی مریم یزدانی و رضا اکبریان، در قالب اثری فلسفی و پژوهشی، به یکی از موضوعات بنیادین فلسفه‌ی دین یعنی اثبات وجود خدا از منظر دو نظام فکری متفاوت می‌پردازد. این کتاب با تمرکز بر برهان جهان‌شناختی، ابتدا سیر تاریخی این برهان را از دوران باستان تا معاصر مرور می‌کند و سپس تقریر ویلیام لین کریگ از این برهان را به‌تفصیل شرح می‌دهد. در ادامه، ساختار و مبانی برهان صدیقین ملاصدرا به‌عنوان یکی از مهم‌ترین براهین فلسفه‌ی اسلامی معرفی می‌شود.

بخش پایانی کتاب حاضر به نقد و بررسی تطبیقی این دو رویکرد اختصاص یافته است. مریم یزدانی و رضا اکبریان تلاش کرده‌اند با تحلیل تطبیقی، نقاط افتراق و اشتراک این دو نظام را روشن کنند و نشان دهند که چگونه مبانی فلسفی ملاصدرا می‌تواند به نقد برهان کریگ بپردازد. ساختار کتاب شامل چهار فصل است که هرکدام به یکی از محورهای تاریخی، تحلیلی و انتقادی اختصاص یافته‌اند و خواننده را گام‌به‌گام با تحولات، مبانی و نقدهای وارد بر برهان جهان‌شناختی آشنا می‌سازد.

خلاصه کتاب نقد مبانی برهان جهان شناختی ویلیام کریگ بر اساس نظام فکری ملاصدرا

در کتاب نقد مبانی برهان جهان‌شناختی ویلیام کریگ بر اساس نظام فکری ملاصدرا، ابتدا سیر تطور برهان جهان‌شناختی از یونان باستان تا دوران معاصر بررسی شده است. نویسندگان نشان داده‌اند که این برهان، که ریشه در آثار افلاطون و ارسطو دارد، در قرون وسطی توسط متفکرانی چون آگوستین، آنسلم و توماس آکوئیناس بسط یافته و سپس در عصر جدید با تقریرهایی از دکارت و لایب‌نیتس ادامه پیدا کرده است. در دوران معاصر، ویلیام لین کریگ با الهام از متکلمان مسلمان مانند کندی و غزالی، تقریر جدیدی از این برهان ارائه داده که به برهان جهان‌شناختی کلام معروف است. 

کریگ در تقریر خود، بر اصل علیت و حدوث زمانی عالم تأکید دارد و معتقد است که جهان آغازی در زمان دارد و به علت نیازمند است. او برای اثبات این ادعا، هم به استدلال‌های فلسفی (مانند عدم امکان وجود بی‌نهایت بالفعل در عالم واقع) و هم به شواهد تجربی (مانند مدل انفجار بزرگ و قانون دوم ترمودینامیک) استناد می‌کند. کریگ نتیجه می‌گیرد که وجود جهان نیازمند علتی است که خود آغاز ندارد و این علت همان خداوند است. در بخش دوم کتاب، مبانی فلسفی ملاصدرا و برهان صدیقین او معرفی می‌شود. ملاصدرا باتکیه‌بر اصل اصالت وجود و حرکت جوهری، وجود خدا را نه‌تنها به‌عنوان علت ایجادکننده، بلکه به‌عنوان علت مبقیه و مقوم عالم اثبات می‌کند. در این نگاه، عالم در هر لحظه به خداوند وابسته است و وجود مخلوقات عین ربط و تعلق به خداست. 

در بخش پایانی، نویسندگان با مقایسه‌ی مبانی کریگ و ملاصدرا، به نقد تقریر کریگ از منظر فلسفه‌ی صدرایی می‌پردازند. مهم‌ترین نقدها شامل ناکافی‌بودن برهان کریگ برای اثبات بقای عالم، ناتوانی در تبیین ارتباط دائمی خدا با عالم و تفاوت بنیادین در فهم علیت و وجود است. کتاب نتیجه می‌گیرد که نظام فکری ملاصدرا با ارائه‌ی تصویری عمیق‌تر از رابطه‌ی خدا و عالم، می‌تواند نقدهای جدی بر برهان جهان‌شناختی کریگ وارد کند.

چرا باید کتاب نقد مبانی برهان جهان شناختی ویلیام کریگ بر اساس نظام فکری ملاصدرا را بخوانیم؟

کتاب نقد مبانی برهان جهان‌شناختی ویلیام کریگ بر اساس نظام فکری ملاصدرا برای کسانی که به فلسفه‌ی دین، الهیات تطبیقی و مباحث اثبات وجود خدا علاقه‌مند هستند، فرصتی فراهم می‌کند تا با دو رویکرد مهم در اثبات وجود خدا آشنا شوند. اثر حاضر با تحلیل تطبیقی برهان جهان‌شناختی در سنت غربی و اسلامی، به‌ویژه با تمرکز بر دیدگاه‌های ویلیام کریگ و ملاصدرا، امکان فهم عمیق‌تری از نقاط قوت و ضعف هر دو نظام را فراهم می‌آورد؛ همچنین کتاب با بررسی انتقادی و تطبیقی، به خواننده کمک می‌کند تا با چالش‌های فلسفی معاصر در حوزه‌ی اثبات وجود خدا و نسبت علم و دین آشنا شود. مطالعه‌ی این اثر می‌تواند دیدگاه‌های فلسفی را نسبت به موضوع علیت، حدوث و رابطه‌ی خدا و عالم گسترش دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران فلسفه، الهیات، فلسفه‌ی دین و علاقه‌مندان به مباحث فلسفه‌ی اسلامی و فلسفه‌ی غرب پیشنهاد می‌شود؛ همچنین برای کسانی که دغدغه‌ی پرسش‌های بنیادین درباره‌ی اثبات وجود خدا، مقایسه‌ی مکاتب فلسفی و نقد براهین فلسفی را دارند، مفید خواهد بود.

بخشی از کتاب نقد مبانی برهان جهان شناختی ویلیام کریگ بر اساس نظام فکری ملاصدرا

«اثبات وجود خدا به‌انحای مختلف، دغدغۀ همیشگی فیلسوفان الهی (بدون لحاظ گرایش و مکتب فکری ایشان) بوده و پژوهش در این عرصه ضرورتی احتناب‌ناپذیر است. محور اصلی مسائل فلسفۀ الهی بحث «خدا» است؛ به‌همین دلیل هر فیلسوف الهی در اثبات وحود خدا برهان یا دفاع از برهانی ارائه می‌دهد؛ هم‌چنین اندیشۀ فلسفی-دینی غرب برهان‌های چندی ارائه کرده است که با دسته‌بندی اولیۀ کانت دسته‌ای به‌عنوان برهان‌های جهان‌شناختی نام گرفته‌اند. این برهان‌ها نه به تحلیل مفهوم واجب‌الوجود یا کمال مطلق و نه به مشاهدۀ نظم و هماهنگی موجود در عالم می‌پردازد؛ بلکه با یکی از ویژگی‌های عالم (حرکت، امکان یا حدوث) آغاز می‌کند تا خداوند را اثبات کند.»