کتاب ش، شکل ساختاری، وظایف و روابط قوا و نهادهای جمهوری اسلامی

کتاب ش، شکل ساختاری، وظایف و روابط قوا و نهادهای جمهوری اسلامی، به قلم راضیه ادیبی، سیده عاطفه میرمجیدی و زینب رحیمی، توسط نشر مرکز کوثر منتشر شده است. این اثر به بررسی ساختار، وظایف و ارتباطات میان قوای سه‌گانه و نهادهای مختلف جمهوری اسلامی ایران می‌پردازد و با هدف تبیین شفاف و دقیق سازوکارهای حکمرانی و نقش نهادهای حاکمیتی تدوین شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ش، شکل ساختاری، وظایف و روابط قوا و نهادهای جمهوری اسلامی

کتاب ش، شکل ساختاری، وظایف و روابط قوا و نهادهای جمهوری اسلامی با رویکرد پژوهشی، به تحلیل ساختار و روابط میان قوا و نهادهای جمهوری اسلامی ایران می‌پردازد. اثر حاضر با تمرکز بر قوای مقننه، مجریه و قضائیه، نهادهای مستقل و سایر نهادهای حاکمیتی، تصویری جامع از نحوه‌ی عملکرد و تعامل این بخش‌ها ارائه می‌دهد. راضیه ادیبی، سیده عاطفه میرمجیدی و زینب رحیمی با بهره‌گیری از قوانین، آیین‌نامه‌ها، اساسنامه‌ها و منابع رسمی تلاش کرده‌اند تا پیچیدگی‌های ساختاری و وظایف هر نهاد را به‌صورت موجز و نموداری برای مخاطب روشن کنند. 

ساختار کتاب به‌گونه‌ای است که ابتدا قوای سه‌گانه را معرفی می‌کند؛ سپس به نهادهای مستقل و در نهایت به سایر نهادهای حاکمیتی می‌پردازد. اثر حاضر برای دانشجویان، پژوهشگران و علاقه‌مندان ساختار سیاسی و حقوقی ایران، منبعی کاربردی محسوب می‌شود.

خلاصه کتاب ش، شکل ساختاری، وظایف و روابط قوا و نهادهای جمهوری اسلامی

این کتاب با هدف شفاف‌سازی ساختار و روابط قوا و نهادهای جمهوری اسلامی ایران، ابتدا به معرفی قوای سه‌گانه می‌پردازد و نقش هریک را در نظام حکمرانی تبیین می‌کند. قوه‌ی مقننه شامل مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان است که وظیفه‌ی قانون‌گذاری و نظارت بر سایر قوا را برعهده دارند. در این اثر، ابزار نظارتی مجلس، مانند تذکر، سؤال، استیضاح، تحقیق و تفحص و رأی اعتماد، به‌تفصیل شرح داده شده‌اند؛ همچنین نقش کمیسیون‌های تخصصی، خاص، مشترک و ویژه در بررسی و تصویب قوانین و نظارت بر عملکرد دستگاه‌ها مورد بررسی قرار گرفته است. 

در بخش قوه‌ی مجریه، ساختار ریاست‌جمهوری، هیئت وزیران، وزارتخانه‌ها و سازمان‌های تابعه تشریح شده است. وظایف رئیس‌جمهور، وزرا و معاونان، نحوه‌ی تصویب و اجرای مصوبات دولت و نقش نهادهای زیرمجموعه‌ی ریاست‌جمهوری به‌روشنی توضیح داده شده‌اند. کتاب به‌تفکیک به ساختار وزارتخانه‌های کلیدی، مانند امور اقتصادی و دارایی، آموزش‌و‌پرورش، کشور و سایر نهادهای اجرایی می‌پردازد و وظایف و اختیارات هریک را با جزئیات بیان می‌کند. در بخش قوه‌ی قضائیه، ساختار دادگاه‌ها، دیوان عالی کشور، سازمان بازرسی کل کشور، دیوان عدالت اداری و سایر نهادهای وابسته معرفی شده‌اند.

نقش قوه‌ی قضائیه در نظارت بر اجرای قانون و رسیدگی به تخلفات دستگاه‌های اجرایی و اداری به‌تفصیل آمده است. در ادامه، نهادهای مستقل، مانند مجلس خبرگان رهبری، شوراهای اسلامی شهر و روستا، نهادهای انقلابی و عمومی غیردولتی، نهادهای متولی فقرزدایی و امدادرسانی، نهادهای سیاست‌گذار، رسانه‌ای، نظامی، آستان‌ها و نهادهای علمی و دانشگاهی معرفی شده‌اند. راضیه ادیبی، سیده عاطفه میرمجیدی و زینب رحیمی با ارائه‌ی نمودارها و جداول تلاش کرده‌اند تا روابط و وظایف هر نهاد را به‌صورت بصری و قابل‌درک نمایش دهند.

چرا باید کتاب ش، شکل ساختاری، وظایف و روابط قوا و نهادهای جمهوری اسلامی را بخوانیم؟

مطالعه‌ی این کتاب برای کسانی که به‌دنبال شناخت دقیق نظام حکمرانی جمهوری اسلامی ایران هستند، فرصت مناسبی فراهم می‌کند تا با جزئیات وظایف، ساختار و روابط میان قوا و نهادهای مختلف آشنا شوند. این اثر با ارائه‌ی توضیحات موجز، نمودارها و جداول، پیچیدگی‌های ساختار سیاسی و اداری کشور را ساده‌سازی کرده و امکان مقایسه و تحلیل عملکرد نهادها را فراهم می‌سازد؛ همچنین آشنایی با ابزار نظارتی و سازوکارهای پاسخگویی در نظام جمهوری اسلامی، به مخاطب کمک می‌کند تا نقش خود را در مطالبه‌گری و مشارکت اجتماعی بهتر درک کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این اثر برای دانشجویان رشته‌های حقوق، علوم سیاسی، مدیریت دولتی و علاقه‌مندان ساختار سیاسی و حقوقی ایران مناسب است؛ همچنین پژوهشگران، فعالان اجتماعی و افرادی که دغدغه‌ی شفافیت و کارآمدی نظام حکمرانی را دارند، می‌توانند از محتوای آن بهره‌مند شوند.

بخشی از کتاب ش، شکل ساختاری، وظایف و روابط قوا و نهادهای جمهوری اسلامی

«حکومت‌ها موظف هستند تا می‌توانند سازکار داخلی خود را ضد فساد، کارآمد و بهره‌ور طراحی کنند؛ اما هرچه در این حوزه موفق باشند باز هم از نظارت مردم بر خود بی‌نیاز نیستند. نظارت مردمی می‌تواند مانند یک کاتالیزور فرایند خدمت‌رسانی و ثمردهی حکومت‌ها را تسریع کند و از حرکت قطار کشور روی ریل پیشرفت مراقبت کرده و به آن جهت دهد. بسیاری از کشورها تحت عنوان سرمایهٔ اجتماعی از انرژی و دغدغه مردمی برای کاهش هزینه‌های حکومت‌داری، افزایش انسجام و اعتماد ملی و ترمیم سازکارهای خود استفاده می‌کنند و دروغ یا راست یک تصویر مردم‌سالارانه از خود ارائه می‌دهند.»