کتاب قمار

کتاب قمار نوشته سیدمحمدمهدی دزفولی اثری پژوهشی درباره‌ی پرونده‌ی ایران‌کنترا و مذاکرات تاریخی و محرمانه‌ی ایران و آمریکا در دهه‌ی شصت است و با گردآوری اسناد، روایت‌ها و مصاحبه‌های مرتبط، به بررسی یکی از مهم‌ترین و پیچیده‌ترین پرونده‌های تاریخ معاصر ایران می‌پردازد. این کتاب تلاش می‌کند با نگاهی مستند، ابعاد مختلف این پرونده را برای مخاطبان علاقه‌مند به تاریخ سیاسی و روابط بین‌الملل روشن کند. نشر معارف این پژوهش را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب قمار

کتاب قمار پژوهشی تاریخی است که به یکی از حساس‌ترین مقاطع روابط ایران و آمریکا می‌پردازد؛ یعنی ماجرای ایران‌کنترا یا همان ایران‌گیت که در ایران با عنوان ماجرای مک‌فارلین شناخته می‌شود. سیدمحمدمهدی دزفولی در این کتاب، با استناد به اسناد، خاطرات و مصاحبه‌های دست‌اول، روند مذاکرات پنهانی میان مقامات دو کشور را در میانه‌ی جنگ ایران و عراق روایت می‌کند. 

ساختار کتاب بر پایه‌ی روایت تاریخی و تحلیلی است و فصل‌های آن به‌ صورت موضوعی به ابعاد مختلف این پرونده، نقش بازیگران ایرانی، آمریکایی و واسطه‌های بین‌المللی و همچنین پیامدهای سیاسی و رسانه‌ای ماجرا می‌پردازد. سیدمحمدمهدی دزفولی تلاش کرده با گردآوری منابع متنوع و بازخوانی روایت‌های رسمی و غیررسمی، تصویری چندلایه از این پرونده‌ی جنجالی ارائه دهد. 

کتاب قمار علاوه‌بر روایت ماجرا، به تحلیل زمینه‌های تاریخی، اهداف پنهان و تأثیرات این مذاکرات بر سیاست داخلی و خارجی ایران نیز پرداخته است.

خلاصه کتاب قمار

کتاب قمار به رمزگشایی از پرونده‌ی ایران‌کنترا و مذاکرات محرمانه‌ی ایران و آمریکا در دهه‌ی شصت می‌پردازد. نویسنده با بررسی زمینه‌های تاریخی پس از انقلاب اسلامی، به فرازونشیب‌های روابط دو کشور اشاره کرده و نشان می‌دهد که چگونه پس از تسخیر سفارت آمریکا در تهران، فضای بی‌اعتمادی و خصومت میان ایران و آمریکا شکل گرفت. در این بستر، جنگ ایران و عراق و نیاز ایران به تسلیحات مدرن، زمینه‌ساز ارتباطات پنهانی با آمریکا شد. 

کتاب، روند شکل‌گیری مذاکرات را از طریق واسطه‌ها و دلالان اسلحه مانند منوچهر قربانی‌فر و نقش اسرائیل در این میان شرح می‌دهد. نویسنده به‌تفصیل به کانال‌های مذاکره، اهداف پنهان هر دو طرف و چگونگی آغاز تبادلات و آزادسازی گروگان‌های آمریکایی در لبنان می‌پردازد. روایت‌هایی از نقش چهره‌های سیاسی ایرانی مانند اکبر هاشمی رفسنجانی و محسن کنگرلو و همچنین بازیگران آمریکایی و اسرائیلی، در کنار اسناد و خاطرات رسمی و غیررسمی، بخش عمده‌ی کتاب را تشکیل می‌دهد. 

در ادامه، کتاب سفر هیئت آمریکایی به تهران، مذاکرات انجام‌شده و واکنش مقامات ایرانی و آمریکایی را تشریح می‌کند. نویسنده با تحلیل اسناد و گزارش‌های منتشرشده، به اختلافات، سوءتفاهم‌ها و ناکامی‌های مذاکرات اشاره کرده و نشان می‌دهد که چگونه این پرونده به یکی از جنجالی‌ترین نقاط تاریخ روابط ایران و آمریکا تبدیل شد.

چرا باید کتاب قمار را بخوانیم؟

مطالعه‌ی این کتاب فرصتی است برای آشنایی با یکی از مهم‌ترین و کمتر واکاوی‌شده‌ترین پرونده‌های تاریخ معاصر ایران. کتاب با گردآوری اسناد، روایت‌ها و مصاحبه‌های متنوع، به مخاطب امکان می‌دهد تا پشت‌پرده‌ی مذاکرات محرمانه‌ی ایران و آمریکا را در دهه‌ی شصت از زاویه‌ای متفاوت ببیند. ویژگی اثر، پرداختن به جزئیات مذاکرات، نقش واسطه‌ها و تحلیل زمینه‌های سیاسی و نظامی آن دوره است. خواننده با مطالعه‌ی این پژوهش، نه‌تنها با روند شکل‌گیری و افشای پرونده‌ی ایران‌کنترا آشنا می‌شود، بلکه می‌تواند تأثیرات این رویداد را بر سیاست داخلی و خارجی ایران و آمریکا بهتر درک کند.

خواندن کتاب قمار را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن قمار به علاقه‌مندان به تاریخ معاصر ایران، پژوهشگران حوزه‌ی روابط بین‌الملل، دانشجویان علوم سیاسی و به کسانی که در پی فهم تحولات دهه‌ی شصت و تأثیر آن بر سیاست امروز ایران هستند، پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب قمار

«در ۱۳ آبان ۱۳۶۵ رئیس وقت مجلس شورای اسلامی، حجت‌الاسلام و المسلمین اکبر هاشمی رفسنجانی، در میان شعارهای "مرگ بر آمریکا" برای سخنرانی پشت تریبون مراسم سالگرد تسخیر سفارت آمریکا در تهران رفت و بعد از حمله به لیبرال‌ها و غرب‌زده‌ها تأملی کرد و گفت: "من نمونه‌های بسیاری از استیصال آمریکایی‌ها را در سینه انباشته‌ام و مطالبی دارم که نمی‌شود اینجا همه آن را مطرح کرد و شاید در آینده چنین فرصتی پیش آید."

رئیس وقت مجلس سپس به ماجرای درخواست آمریکایی‌ها برای آزادی گروگان‌های خود در لبنان و واسطه‌گری نخست‌وزیر ژاپن اشاره کرد و در نهایت به واسطه‌گری دلال‌های اسلحه و ورود هواپیمای حامل سلاح و قطعات پیچیده برای ایران پرداخت که تمام سرنشینان آن در حالی با پاسپورت ایرلندی وارد ایران شدند که به قول آقای هاشمی، به علت این ورود با هویت جعلی، جمهوری اسلامی می‌توانست به جرم ورود غیرقانونی و جاسوسی، آن‌ها را بازداشت و محاکمه کند. 

در حالی که همه سکوت کرده بودند تا ببینند افشاگری‌ها تا به کجا پیش می‌رود، هاشمی گفت: "در فرودگاه مهرآباد معلوم شد این‌ها آمریکایی هستند و از طرف ریگان برای مسئولین عالی‌رتبه کشور پیام آورده‌اند. ما فوری با دوستان خود جلسه گذاشتیم و این‌ها را سه ساعت و نیم در فرودگاه معطل و متوقف کردیم. خدمت امام مسئله عرض شد.»