کتاب مکتب ها و گرایش های تربیتی در تمدن اسلامی

کتاب الکترونیکی «مکتب‌ها و گرایش‌های تربیتی در تمدن اسلامی» نوشتهٔ سعید اسماعیل علی و محمدجواد رضا و با ترجمه و نقد و اضافات بهروز رفیعی، توسط نشر سمت منتشر شده است. این اثر به بررسی جریان‌ها و رویکردهای مختلف تربیتی در بستر تمدن اسلامی می‌پردازد و به‌عنوان منبعی دانشگاهی برای دانشجویان و پژوهشگران حوزهٔ علوم تربیتی و تاریخ و فلسفهٔ تعلیم و تربیت شناخته می‌شود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مکتب ها و گرایش های تربیتی در تمدن اسلامی

این کتاب در قالب ناداستان دانشگاهی و پژوهشی، به تحلیل و بازخوانی مکتب‌ها و گرایش‌های تربیتی در تمدن اسلامی می‌پردازد. «مکتب‌ها و گرایش‌های تربیتی در تمدن اسلامی» با تکیه‌بر منابع عربی و پژوهش‌های انجام‌شده در کشورهای اسلامی، به‌ویژه مصر و عراق، تلاش کرده است تصویری جامع از سیر تحول اندیشهٔ تربیتی مسلمانان ارائه دهد. ساختار کتاب بر پایهٔ ترجمه و نقد چند فصل از سه کتاب عربی معتبر است که هرکدام به یکی از رویکردهای تربیتی پرداخته‌اند. نویسندگان، با رویکردی تطبیقی و تحلیلی، جریان‌های نقلی، عقلی، کارکردگرا، صوفیانه، کلامی و سلفی را در بستر تاریخی و فرهنگی اسلام بررسی کرده‌اند. این اثر نه‌تنها به معرفی دیدگاه‌های متفکران مسلمان در حوزهٔ تعلیم و تربیت می‌پردازد، بلکه زمینه‌های اجتماعی، سیاسی و فرهنگی شکل‌گیری این گرایش‌ها را نیز واکاوی می‌کند. کتاب برای دانشجویان مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری رشتهٔ تاریخ و فلسفهٔ تعلیم و تربیت و علاقه‌مندان به مطالعات تاریخی-تربیتی تدوین شده است و با نقد و اضافات مترجم، به‌ویژه برای مخاطب فارسی‌زبان، غنای بیشتری یافته است.

خلاصه کتاب مکتب ها و گرایش های تربیتی در تمدن اسلامی

در «مکتب‌ها و گرایش‌های تربیتی در تمدن اسلامی»، نویسندگان با نگاهی تاریخی و تحلیلی، سیر تحول اندیشهٔ تربیتی در جهان اسلام را از آغاز تا دوران معاصر دنبال کرده‌اند. کتاب با بررسی دگرگونی‌های فرهنگی جامعهٔ اسلامی آغاز می‌شود؛ تحولاتی که زمینه‌ساز شکل‌گیری اندیشهٔ تربیتی اسلامی شدند. نویسندگان سه انقلاب بنیادین اسلام در جامعهٔ عرب را برجسته می‌کنند: طرد جاهلیت و ایجاد جامعه‌ای متمدن، بازسازی تفکر سیاسی و جایگزینی عقل به‌جای ظن در فهم هستی و جامعه. در ادامه، کتاب به پیدایش اندیشهٔ تربیتی اسلامی در بستر تحولات اجتماعی و فرهنگی می‌پردازد و نقش مراکز آموزشی مانند دارالحکمه و مدارس نظامیه را در رشد عقلانیت و آموزش بررسی می‌کند. سپس، گرایش‌های مختلف تربیتی در تمدن اسلامی به تفصیل واکاوی می‌شوند: - گرایش نقلی: تأکید بر نقل، سنت و منابع دینی، و نقش فقیهان و محدثان در شکل‌دهی به فرآیند تربیت. - گرایش عقلی: برجسته‌کردن عقلانیت و فلسفه در تعلیم و تربیت، و نقش فیلسوفانی چون ابن‌سینا و مسکویه. - گرایش کارکردگرا: با محوریت ابن‌خلدون، که تربیت را در پیوند با ساختار اجتماعی و واقعیت‌های عینی جامعه تحلیل می‌کند. - گرایش صوفیانه: تمرکز بر تربیت معنوی و اخلاقی، نقش تصوف و خانقاه‌ها در آموزش و پرورش. - گرایش کلامی: بررسی دیدگاه متکلمان دربارهٔ آزادی اراده، عقل، اخلاق و رسالت تربیتی انسان. - گرایش سلفی: تحلیل جریان‌های اصلاح‌طلبانه و احیاگرایانه در آموزش دینی، با نمونه‌هایی از وهابیت، سنوسیه و اخوان‌المسلمین. در پایان، کتاب به نقد برخی برداشت‌های رایج و چالش‌های پیش‌روی اندیشهٔ تربیتی اسلامی می‌پردازد و بر ضرورت بازخوانی و توسعهٔ مفهومی این دانش تأکید می‌کند. نویسندگان تلاش کرده‌اند با بررسی تطبیقی و تاریخی، تصویری چندلایه و پویا از گرایش‌های تربیتی در تمدن اسلامی ارائه دهند.

چرا باید کتاب مکتب ها و گرایش های تربیتی در تمدن اسلامی را بخوانیم؟

این کتاب با گردآوری و تحلیل رویکردهای متنوع تربیتی در تمدن اسلامی، فرصتی فراهم می‌کند تا خواننده با ریشه‌ها و تحولات اندیشهٔ تربیتی مسلمانان آشنا شود. آشنایی با دیدگاه‌های نقلی، عقلی، کارکردگرا، صوفیانه، کلامی و سلفی، امکان مقایسه و فهم بهتر جریان‌های فکری و تربیتی را در اختیار پژوهشگران و علاقه‌مندان قرار می‌دهد. همچنین، نقدها و اضافات مترجم بهروز رفیعی، متن را برای مخاطب فارسی‌زبان قابل‌فهم‌تر و کاربردی‌تر ساخته است. مطالعهٔ این اثر به درک عمیق‌تر از پیوند میان فرهنگ، دین و آموزش در جوامع اسلامی کمک می‌کند و زمینه‌ای برای پژوهش‌های بیشتر در حوزهٔ تعلیم و تربیت اسلامی فراهم می‌آورد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب برای دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های علوم تربیتی، تاریخ و فلسفهٔ تعلیم و تربیت، مطالعات اسلامی و علاقه‌مندان به تاریخ اندیشهٔ اسلامی مناسب است. همچنین، مدرسان و مربیانی که به دنبال شناخت ریشه‌ها و گرایش‌های تربیتی در تمدن اسلامی هستند، می‌توانند از محتوای این اثر بهره‌مند شوند.

بخشی از کتاب مکتب ها و گرایش های تربیتی در تمدن اسلامی

«اسلام کوشید سه انقلاب گوهرین در زندگی عرب پدید آورد: ۱. طرد جاهلیت و تبدیل جامعه عربی به جامعه‌ای متمدن و وظیفه‌شناس؛ ۲. بازسازی تفکر سیاسی عرب و تبدیل حاکمیت فرد و خانواده و برگزیدگان به حاکمیت نهادهای اجتماعی که نماینده ارادهٔ عمومی مردم است؛ ۳. جایگزین کردن عقل به‌جای ظن برای فهم رابطهٔ انسان با هستی و جامعه. همان‌طور که از هر وضعیت انقلابی راستین انتظار می‌رود، بر انقلاب جدید واجب بود خود را تکامل بخشد و کارش را پایان برد تا به «فرهنگی نو» برای امتی تازه یا تازه حیات‌یافته تبدیل شود اما چنین نشد و انقلاب مجبور شد در جو و پیوندی ناسازوار و ناهمگون و مخالف و پیچیده با عوامل ضدانقلاب به سر برد؛ البته این امر انقلاب را یکسره شکست نداد، اما کارش را در جهات گوناگون بی‌اثر کرد و برای جامعه عرب چنین رقم خورد که از نعمت نوزایی کامل محروم ماند و میان انقلاب و ضدانقلاب؛ یعنی اسلام و جاهلیت سرگردان شود.»