کتاب طرح ها و نقش های ایرانی

کتاب طرح‌ها و نقش های ایرانی نوشتۀ محمدرضا ریاضی در نشر گیلگمش به چاپ رسیده است. این کتاب، فهرستی تصویری از تاریخ هنر و نگارگری ایرانی ارائه کرده است که از دوران پیش از تاریخ تا پایان دورۀ ساسانی را در بر می‌گیرد و روایتی تصویری و متنی از دورۀ طولانی تاریخ شکل‌گیری، تحول و تکامل هنر ایرانی است.

درباره کتاب طرح ها و نقش های ایرانی

کتاب طرح‌ها و نقش‌های ایرانی، گزیده‌ای از طرح‌ها و نقوش روی آثار فرهنگی ایران از دورۀ پیش از تاریخ تا پایان دورۀ ساسانی است. هدف کتاب این است که با ارائۀ فهرستی از طرح‌ها و نقش‌های ایرانی بتوان امکان تفسیر و تحلیل سیر تحول و تکامل هنر و نگارگری ایرانی را بر اساس آن فراهم کرد.

کتاب طرح‌ها و نقش‌های ایرانی در ۶ فصل تدوین شده است که به شرح زیر هستند:

۱. دوران پیش از تاریخ: نوسنگی و مس‌سنگی (۳۵۰۰-۶۰۰۰پ‌م)

۲. دوره‌ی آغاز نگارش و آغاز ایلامی (۲۷۰۰-۳۵۰۰پ‌م)

۳. طرح‌ها و نقش‌های دوره‌ی ایلام (۵۵۰-۲۷۰۰پ‌م)

۴.‌ دوره‌ی مفرغ در جنوب شرق ایران حدود (۱۵۰۰-۳۵۰۰پ‌م)

۵. دوره‌ی آغاز تاریخی ایران: عصر آهن ۱ و ۲ (۸۰۰-۱۴۵۰پ‌م)

۶. طرح‌ها و نقش‌های دوران تاریخی (۶۵۷م-۶۷۲پ‌م)

خواندن کتاب طرح ها و نقش های ایرانی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

به دوستداران و پژوهشگران تاریخ هنر پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب طرح ها و نقش های ایرانی

«کدام ویژگی موجب می‌شود طرح یا نقشی ایرانی دانسته شود. در این موارد پاسخ دشوار است. یادآوری این نکته لازم است که ویژگی‌هایی که ایرانی به شمار می‌آیند کم‌وبیش در فرهنگ‌های مجاور یا خویشاوند هم دیده می‌شوند. این ویژگی‌ها در دوره‌های پیش از تاریخ، آغاز ایلامی، ایلامی، دوره‌ی مفرغ، آهن و دوران تاریخی ایران دیده می‌شوند. مثلاً شکل و نقش سفالینه و پیکرک‌های بین‌النهرین، سوریه، آسیای مرکزی، آسیای صغیر و ایران چندان تفاوتی با هم ندارند، همین ویژگی‌ها در ظروف سفالی ایران، سوریه، مصر، بین‌النهرین، افغانستان تا آسیای مرکزی نیز به چشم می‌خورد. جز این‌که در ایران آفرینش و تنوع موضوعات و مضامین بیش‌تر بوده و تداوم سبک و شیوه‌ی معیّنی در دست‌آفریده‌ها دیده می‌شود. اما با آن‌که ایران از فرهنگ‌هایی که با آن‌ها تماس داشته آزادانه وام گرفته، این وام‌گیری هرگز تفکر، ذوق و سلیقه‌ی ایرانی را محدود نکرده و اصالت آن را از میان نبرده است. جنبه‌ی تزیینی ویژگیِ متمایز و برجسته‌ی طراحی و هنر ایرانی نسبت به نظام‌های طراحی سرزمین‌های پیرامونی است. وضوح، دقت، ظرافت، آرایش منظم و موزون، کاربرد و دقت استادانه در همه‌ی مراحل هنر ایرانی موهبتی طبیعی به نظر می‌آید، که بر اثر استعداد جان تازه‌ای می‌گیرد و توانایی در ابداع و آفریدن اشکال اصیل، گیرا و گویا مدام خود را تجدید می‌کند. در هنر ایرانی نوعی عشق برانگیزاننده، و حتی گزافه‌آمیز، برای پروراندن و شکوه بخشیدن به اشکال و پرهیز از دل‌گیری و تیرگی یا آشفتگی موج می‌زند. آن‌چه در ادوار هنر ایرانی رعایت شده است، علاقه به نمادها و نشانه‌ها به صورت ایما و اشاره است. پدیدآورندگان ایرانی آثار هنری غالباً گم‌نام‌اند. آن‌ها با فروتنی در جهت تازگی و ابداع آگاهانه تلاش کرده‌اند.»