کتاب ادویه قلبیه بوعلی سینا

کتاب «ادویه قلبیه بوعلی سینا» نوشتۀ سیدحسین رضوی برقعی است و نشر نی آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب دویه قلبیه بوعلی سینا

در تاریخ پزشکی پس از اسلام، ابن‌سینا احتمالاً اولین نویسنده‌ای است که دربارۀ داروهای قلبی کتابی جداگانه می‌نویسد. او در سال ۵۰۴ در همدان بوده و این کتاب را در اوایل سدۀ دهم به خواهش شریف ابو الحسین بن علی بن حسین حسینی‌ می‌نویسد.

کتاب ادویه قلبیه بوعلی سینا ازآن‌جهت اهمیت دارد که در میراث مکتوب دانش پزشکی عربی،‌ در زمینۀ داروهای قلبی که بیش از یک هزار سال از آن می‌گذرد،‌ کاری برجسته‌تر از بوعلی سینا در این زمینه وجود ندارد. او نسخه‌هاى آزموده‌‏شدۀ خود و دانشمندان پیشینش برای درمان افسردگى و کاستن از اندوه را در اختیار می‌گذارد.

ابن‌سینا دیدگاه ارسطو را که می‌گوید «همۀ نیروها و روح‌هایی که بر پیکرۀ آدمی چیره می‌شوند، از قلب سرچشمه می‌گیرند» باور دارد و کتاب را هم بر اساس همین دیدگاه به نگارش درآورده است. بخش‌های ابتدایی کتاب ادویه قلبیه بوعلی سینا به شادمانی و اندوه می‌پردازد که نشان می‌دهد ابن‌سینا گوشۀ چشمی هم به طب روحانی رازی دارد. کتاب همچنین به موضوعات روان‌پزشکی و روان‌شناسی اشاره دارد. در کتاب ادویه قلبیه بوعلی سینا مباحث بیماری‌های قلبی،‌یا شرح اندام قلب و رگ‌های بسته وجود ندارد؛ بلکه او ‌بیشتر دیدگاهی فلسفی به بیماری‌های قلبی و داروهای آن داشته و به آسیب‌های روانی مثل افسردگی، تنش و دلواپسی پرداخته است.

کتاب ادویه قلبیه بوعلی سینا ۱۶ فصل دارد. فصل اول دربارۀ مزاج اندام‌ها، گرم و سرد، خشک و مرطوب بودن آن‌ها و همین‌طور ساختارشناسی قلب است. فصل دوم دربارۀ وابستگی زندگی به اجسام و بحث پیرامون حیات و روح انسانی است. فصل سوم به نیروها و استعدادهای تن آدمی، شادی، غم، ترس و غضب می‌پردازد. فصل چهارم از لذت، شادمانی و وابستگی هر دو به روان آدمی می‌گوید. فصل پنجم دربارۀ اسباب شادی‌آوران و اندوه‌آوران است از جوهر روح سرچشمه می‌گیرد. فصل ششم دیگر اسباب شادی‌بخش و اندوه ساز است. فصل هفتم انفعالات پدیدآمده از ناتوانی قلب، ضعف و توحش قلب را بررسی می‌کند. 

فصل هشتم کتاب ادویه قلبیه بوعلی سینا دربارۀ کیفیت انواع خون بحث شده است، خون، غم و غضب و نقش آنها در فرح. بوعلی در فصل نهم به کینه‌توزی،‌خشمناکی شوق،‌انتقام و رغبت و ذوق پرداخته است. در فصل دهم از داروها و غذاهایی می‌گوید که شادی‌آورند. فصل یازدهم سخن از خواص و تأثیر داروها یا رفتارهایی است که به بهبود یا تشدید بیماری‌های قلبی منجر می‌شوند. فصل دوازدهم به رده‌بندی کلی داروها در نظام طب کهن و خواص کلی ادویه‌ها می‌پردازد. فصل سیزدهم از داروهایی می‌گوید که در درمان‌های قلبی وارد می‌شوند و تأثیر دیگر داروها را افزایش می‌دهند. این فصل همچنین به داروهای اسهال‌آور،‌عرق آور،‌ ادرارآور، خون برون‌ریز،‌ لطیف کننده،‌مخدر، پاک‌کننده و تحلیل‌برنده اشاره دارد. فصل چهاردهم، مفصل‌ترین بخش کتاب، به مفردات دارویی می‌پردازد. فصل پانزدهم، ترکیبات دارویی یا قرابادین، ترکیبات ساختگی حکیمان کهن برای ناراحتی‌های روانی و قلبی است و فصل شانزدهم شامل تجربه‌های شخصی و آزموده‌های بوعلی می‌شود.

خواندن کتاب ادویه قلبیه بوعلی سینا را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

خواندن این کتاب را به علاقه‌مندان به طب سنتی و پژوهشگران حوزۀ پزشکی و سلامت پیشنهاد می‌کنیم.