کتاب ضد داستان

کتاب ضد داستان (گزیده‌ای از داستان‌های تجربی قرن بیستم) نوشته‌ی گروهی از نویسندگان و به‌کوشش فیلیپ استویک، مجموعه‌ای از متن‌ها و داستان‌های کوتاه است که مرزهای آشنای روایت را به چالش می‌کشد. ادریس رنجی این اثر را به فارسی ترجمه کرده و نشر هیرمند آن را منتشر کرده است. در این کتاب، با طیفی از تجربه‌های روایی روبه‌رو می‌شویم؛ از داستان‌هایی که وسط روایت متوقف می‌شوند و خودِ نوشتن را موضوع قرار می‌دهند تا تک‌گویی‌های طولانی و خرده‌روایت‌هایی که بیشتر شبیه جریان ذهن و گفت‌وگوهای روزمره‌اند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ضد داستان

کتاب ضد داستان مجموعه‌ای از داستان‌ها و متن‌های روایی‌ست که در آن‌ها نویسندگان مختلف، شکل کلاسیک قصه‌گویی را زیر سؤال برده‌اند. فیلیپ استویک به‌عنوان گردآورنده، متن‌هایی را کنار هم گذاشته که در آن‌ها راویان مدام به خودِ داستان، به واژه‌ها و به رابطه‌ی نویسنده و خواننده خیره می‌شوند و از دل همین خیره‌شدن، روایت‌های تازه‌ای شکل می‌گیرد. در این کتاب، داستانی مثل «زغال‌انداز» هم‌زمان هم منظره‌ای ساده از یک روز برفی و کار یک کارگر سیاه‌پوست را توصیف می‌کند و هم به‌طور پیوسته درباره‌ی ناتوانی زبان، نمادگرایی، خودآزاری نویسنده و نقش طبقه‌ی متوسط در ادبیات حرف می‌زند. کتاب ضد داستان در بخش‌های مختلف، طیفی از فرم‌ها را نشان می‌دهد: داستانی مثل «مادرگویی» تقریباً تماماً از یک مکالمه‌ی تلفنی یک‌طرفه تشکیل شده که در آن، ذهن آشفته و پرحرف یک مادر، زندگی عاطفی و اقتصادی نسل بعد را ناخواسته لو می‌دهد. در متن «جهانی به آخر می‌رسد» روایتی ظاهراً کلاسیک از یک مهمانی اشرافی، به‌تدریج به صحنه‌ی فروپاشی واقعی و نمادین یک جهان فرهنگی بدل می‌شود. در قطعه‌ی «نمی‌شه آسمونو با دستت بپوشونی» صدای خشن و بی‌پرده‌ی یک زن از طبقه‌ی فرودست، بدون تلطیف و قضاوت، خود را تعریف می‌کند و خشونت، انتقام، جنسیت و فقر را در چند صفحه فشرده می‌کند. کتاب ضد داستان با کنار هم گذاشتن این صداها و فرم‌ها، تصویری چندپاره از قرن بیستم و بحران‌های روایت در آن ارائه کرده است.

خلاصه داستان ضد داستان

کتاب ضد داستان مجموعه‌ای‌ست از روایت‌هایی که هرکدام به‌نوعی علیه عادت‌های معمول قصه‌گویی قد علم کرده‌اند. در داستان «زغال‌انداز» راوی می‌کوشد فقط منظره‌ای برفی و کار یک کارگر سیاه‌پوست را توصیف کند، اما مدام در دام نمادها، کلیشه‌های نژادی، خاطرات خانوادگی و خودتحلیلی روشنفکرانه می‌افتد و چندین بار داستان را از نو می‌سازد و خراب می‌کند. در «مادرگویی» یک تماس تلفنی طولانی، تنهایی، وابستگی، فشار مالی و کنترل عاطفی را در لابه‌لای حرف‌های ظاهراً پیش‌پاافتاده‌ی یک مادر آشکار می‌کند. «جهانی به آخر می‌رسد» فروپاشی واقعی یک جزیره و قصر اشرافی را هم‌زمان با فروریختن یک جهان فرهنگی نشان می‌دهد. در «نمی‌شه آسمونو با دستت بپوشونی» صدای زنی خشن و بی‌پروا، ساختارهای قدرت، جنسیت و خشونت شهری را از زاویه‌ای کاملاً شخصی روایت کرده است.

چرا باید کتاب ضد داستان را بخوانیم؟

کتاب ضد داستان فرصتی‌ست برای دیدن این‌که وقتی نویسنده‌ها به قواعد معمول قصه‌گویی پشت می‌کنند، چه شکل‌هایی از روایت ممکن می‌شود. این کتاب ذهن را وادار می‌کند درباره‌ی رابطه‌ی زبان و واقعیت، نقش طبقه و نژاد در ادبیات، و جایگاه نویسنده و خواننده دوباره فکر کند و در عین حال با صداهای بسیار متفاوت و گاه متضاد روبه‌رو شود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به کسانی پیشنهاد می‌شود که به داستان‌های تجربی، نقد روایت کلاسیک، و بحث‌های نظری در دل داستان علاقه‌مندند. همچنین به دانشجویان ادبیات، نویسندگان جوان و خوانندگانی که دوست دارند فرم‌های نامتعارف و چندصدایی را در قصه تجربه کنند توصیه می‌شود.

بخشی از کتاب ضد داستان

«ساعت تیک‌تاک می‌کند.» این شروع، برای داستان کوتاهم ضعیف است. ایراد «ساعت» این است که نمادی از زمان است و من نمی‌خواهم هیچ انگاره‌ی بزرگی در داستانم بیاورم. تازه، در واقع من یک ساعت الکتریکی دارم که وِزوِز می‌کند. یک روز برفی وسط زمستان است. از پنجره‌ی طبقه‌ی دوم آپارتمانم خیابان را می‌بینم. برف آن‌قدر سنگین است که رفت‌وآمد ماشین‌ها کاملاً متوقف شده. آخری، کامیونی بود که پنج یا شش تُن زغال‌سنگ را در آن طرف خیابان، روی پیاده‌رو کنار ساختمان آجرقرمز ویکتوریایی خالی کرد. زمانی ساختمان خوبی بوده، حداقل مادرم که آمده بود دیدنم، این‌طور می‌گفت. او اوایل سال‌های ۱۹۰۰، در واشنگتن زندگی می‌کرد، آن زمان پدرش سناتور بود. می‌گفت آن ساختمان، مدرسه‌ی خانم‌های جوان بود و «آدم حسابی‌ها»، دخترهایشان را به آن‌جا می‌فرستادند. حالا ساختمان تبدیل شده به آپارتمان‌های کوچک ارزان‌قیمت برای کارمندان دولت. از کنارش که رد می‌شوم، گاهی توی حیاطش موش می‌بینم. زمینش خیلی ارزشمند است و به وقتش اتصالات خاکستری، پنجره‌های شاه‌نشین و ایوان را پایین می‌آورند تا جای آن ساختمانی شیشه‌ای و فولادی بسازند، به سبک هتل تعطیلات که درست پشت آن است. روی بام هتل، توری مشبکی قرار دارد که فکر می‌کنم از یک‌جور هشتی آفتابی محفاظت می‌کند. شب‌ها روی توری، نورافکن صورتی روشن می‌کنند. مردی سیاه‌پوست، زغال‌سنگ‌ها را با بیل توی زیرزمین می‌ریزد. خیابان ماساچوست بین من و اوست. وظیفه‌ای که برای خودم تعیین کرده‌ام، خیلی سخت نیست. منظره، از نظر دیداری برایم جذاب است. دلم می‌خواهد داستانی ساده در وصف این منظره بنویسم، شاید هم توصیفی از محله‌ی نسبتاً جالبی که در آن زندگی می‌کنم. استعدادش را ندارم از منظره چیزی بیرون بکشم. خودِ منظره کافی است. پس، به نظر می‌رسد بهترین سبک نوشته‌ام چیزی تو حال و هوای سبک رمان نو باشد.