کتاب یک فیلم، یک جهان؛ سوسپیریا

کتاب یک فیلم، یک جهان؛ سوسپیریا نوشتهٔ الکساندرا هلر - نیکلاس و ترجمهٔ اردوان شکوهی است و انتشارات خوب آن را منتشر کرده است. این اثر یکی از کتاب‌های مجموعه یک فیلم، یک جهان انتشارات خوب است. الکساندرا هلر - نیکلاس در این کتاب فیلم سوسپیریا اثر داریو آرجنتو را بررسی می‌‌کند و آن را به وسعت یک جهان می‌بیند.

درباره کتاب یک فیلم، یک جهان؛ سوسپیریا

مجموعه «یک فیلم، یک جهان» مشتمل بر تک‌نگاری‌هایی است دربارهٔ فیلم‌های نامی و اثرگذار تاریخ سینما. در انتخاب این کتاب‌ها، نه فیلم‌هایی خاص و سلیقه‌ای مشخص بلکه اهمیت فیلم و کتاب مد نظر در اولویت است و از میان چندین‌وچند مجموعهٔ کتاب انگلیسی و فرانسوی، آثاری برگزیده می‌شوند که تا حد ممکن با تاریخ کتاب‌های سینمایی ایران نسبتی داشته باشند و جای خالی آن‌ها حس شود؛ البته در مواردی نیز که کتاب دلخواه موجود نیست، کتابی مختص این مجموعه تدوین می‌شود.

هر کتابی از مجموعهٔ «یک فیلم، یک جهان» درصدد است «فیلم» مورد مطالعه‌اش را به وسعت یک «جهان» ببیند.

سوسپریا (ساخته‌شده در سال ۱۹۷۷) فیلم ترسناکی به کارگردانی داریو آرجنتو است که بر اساس مقاله سوسپریا دِ پروفاندیس (جیغ‌هایی از اعماق) نوشتهٔ توماس دی کوینزی (سال ۱۸۴۵) ساخته شده‌ است. 

سوسپیریای داریو آرجنتو که یکی از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌های ژانر وحشت اروپایی قرن بیستم در جهان به شمار می‌رود، شاعرانه، برآشوبنده و چشمگیر است. سوسپیریا مرتباً در فهرست بهترین فیلم‌های ژانر وحشت تمام دوران‌ها ظاهر می‌شود و مجله‌های ویلج وُیس و امپایر آن را در فهرست بزرگ‌ترین فیلم‌های تاریخ سینما قرار داده‌اند. سوسپیریا برای بسیاری از طرفدارانش عموماً مترادف با ژانر وحشت اروپایی است و خود آرجنتو با فاصله‌ای قابل توجهْ مشهورترین کارگردان ژانر وحشت ایتالیایی. 

سوسپیریا هم برای طرفدار و هم برای منتقد همان‌قدر سحرآمیز است که نفوذناپذیر: حتی خود فیلم صراحتاً می‌گوید داستانش «چقدر احمقانه، چقدر غیرواقعی» است. پایبندی نه‌چندان سفت‌وسخت سوسپیریا به ابعادی مثل پیرنگ و شخصیت‌پردازی، که با بیش‌فعالیتی سبک‌مدار و کوبنده ترکیب شده، از آن فیلمی ساخته که باید همان‌قدر با جسم تجربه‌اش کرد که با عقل. اما این‌که سوسپیریا حواس پنج‌گانه را به این شدت‌وحدت نشانه رفته نه حاکی از انکار هنرمندیِ ساختاری‌اش بلکه ضرورتی برای آن است. غیاب خط داستانی پیچیده به این معنی نیست که خط داستانی فیلم کاملاً تأثیرگذار نیست: ساده‌سازی پیرنگش دستگاه بافندگی بی‌عیب‌ونقصی در اختیار آرجنتو قرار می‌دهد تا پرده‌آذین پرنقش‌ونگار صوتی‌تصویری‌اش را در آن ببافد. سوسپیریا، با امتناع از مقدم‌شمردن روایت و با تقلیل‌ندادن صدا در خدمت عوامل بصری‌اش، همان‌قدر که زیاده‌روی‌های تکنی‌کالر و کیفیت موسیقی دیوانه‌وار را ارج می‌نهد، الگوی هالیوود کلاسیک را پس می‌زند.

این کتاب نشان می‌دهد چگونه سوسپیریا نور، صدا و تاریخ سینما را درهم می‌تند تا یکی از نفس‌گیرترین نمونه‌های فیلم ژانر وحشت مدرن را خلق کند. سوسپیریا همان‌قدر مفتون‌کننده است که به‌غایت توضیح‌ناپذیر. اسلحهٔ مخفی آرجنتو دعوت به این است که سوسپیریا را ترجیحاً با حس تجربه کرد، نه این‌که از آن، به همان صورتی که هست، درکی کاملاً عقلانی داشت، و همین مسئله افسون مداوم فیلم را با قدرت استمرار بخشیده. این کتاب نه در پی رمزگشایی از هیچ معنی پنهانِ غایی یا شگرفی در سوسپیریا، که در پی تجلیل از لذت‌های فراوانی است که فیلم به تماشاگرش می‌دهد. رموز سوسپیریا در پردهٔ رنگارنگ تجربه‌ها، تأثیرپذیری‌ها، میراث‌ها و تاریخچه‌هایش نهفته است و در کتاب حاضر با تأکید بر اهمیت سوسپیریا به عنوان یکی از جسورانه‌ترین، تجربه‌گراترین و زیباترین فیلم‌هایی که تا کنون در ژانر وحشت ساخته‌اند همین‌ها بررسی خواهند شد.

خواندن کتاب یک فیلم، یک جهان؛ سوسپیریا را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

علاقه‌مندان به سینما و نقدهای سینمایی مخاطبان این کتاب و این مجموعه‌اند.

بخشی از کتاب یک فیلم، یک جهان؛ سوسپیریا

«موفقیت سوسپیریاهم به لحاظ انتقادی و هم به لحاظ تجاریشهرهٔ خاص و عام شده است. فیلم کماکان بزرگ‌ترین دستاورد آرجنتو در ایتالیا و خارج از آن شناخته می‌شود و ظاهراً تحسین آن در فهرست بهترین‌ها روندی دنباله‌دار است: در نشریاتی مثل اینترتینمنت ویکلی، امپایر، ویلج وُیس و توتال فیلم، سوسپیریا به طور مرتب در فهرست دستاوردهای بزرگ سینمایی ظاهر می‌شود. محبوبیت سوسپیریا در طول سال‌ها کاهش نیافته است، هرچند مسائل مربوط به پخش و محدودیت‌هایی که با انقلاب سرگرمی خانگی روی مناطق مختلف اِعمال شده، گاه دردسرهایی برای آن ایجاد کرده است. در سال ۱۹۸۷ بود که تیم لوکاس اعلام کرد علی‌رغم آن‌که ویدئو تایمز بیش‌ترین تقاضا را برای پخش نوار ویدئویی سوسپیریا دریافت می‌کند، هنوز شرکت کِی ویدئو که حقوق سوسپیریا را در آمریکا در اختیار دارد آن را پخش نکرده است. سرانجام نوار ویدئویی سوسپیریا به طور گسترده در سراسر جهان پخش شد، هرچند در بعضی موارد با اداره‌های سانسور قدری به مشکل خورد. از همه مشهورتر قرارگرفتن آن در فهرست هشتاد فیلمی بود که بخش سوم دپارتمان پیگرد عمومی انگلستان سعی داشت آن را به استناد قانون نشر موارد قبیح که رسوایی فیلم‌های ویدئوییِ کریه را در نیمهٔ دههٔ ۱۹۸۰ به بار آوردمحکوم کند. سوسپیریا در فهرست نهایی هفتادودو فیلمی که سرانجام ممنوع شدند قرار نگرفت، اما دو فیلم دیگر آرجنتو، ظلمت و دوزخ که دنبالهٔ سوسپیریا بود، این‌قدر خوش‌شانس نبودند.»