کتاب از بهرام گور تا خسرو پرویز

«از بهرام گور تا خسرو پرویز» به قلم ایرج رامتین(-۱۳۲۹)، نگاهی است گذرا به تاریخ دوره ساسانی از زمان بهرام پنجم تا زمان فروپاشی این سلسله. در بریده‌ای از کتاب می‌خوانیم: «پس از یزدگرد اول، بزرگترین پسر او، شاپور، ارمنستان را ترک گفت تا به تاج و تخت دست یابد ولی به دست سران و بزرگان کشور به قتل رسید و ایشان خسرو را که خویشاوندی مستقیمی با یزدگرد اول نداشت، به پادشاهی برداشتند. پسر دیگر یزدگرد، بهرام پنجم که از کودکی به فرمان پدر به دربار نعمان بن منذر پادشاه دست‌نشانده ایران در حیره فرستاده شده بود، با سپاهی از افراد حیره و ایرانیان وفادار به خود به ایران بازگشت و خسرو را محبور به کناره‌گیری از سلطنت نمود. (سال ۴۲۰ پس از میلاد - ۱۵۸۶ سال قبل) بهرام پنجم جنگجویی دلیر و کامیاب بود و داستان تصاحب تاج شاهنشاهی ایران توسط وی از داستان‌های زیبا و حماسی است که در جهان بی‌سابقه بوده است. تاریخ‌نویسان آورده‌اند که پس از عزل خسرو از سلطنت توسط بهرام، چون نزدیک بود جنگ خانگی برپا شود، پس از مشورت بزرگان کشور مقرر شد که تاج سلطنت را میان دو شیر وحشی بگذارند تا هر یک از دو رقیب که تاج را توانست از میان آن دو شیر بر دارد، سلطنت از آن او باشد. ابتدا به خسرو پیشنهاد شد اما او از رفتن به میان دو شیر خودداری نمود ولی بهرام با شجاعت بسیار به میان رفت و پس از کشتن هر دو شیر تاج شاهنشاهی ایران را بر سر نهاد. بهرام پادشاهی توانمند و مقتدر بود، او در شرق هیاطله را شکست داد و در سال ۴۲۲ میلادی در غرب پیمان صلحی میان ایران و روم به امضا رسید که براساس آن مسیحیان در شاهنشاهی ساسانی و زرتشتیان در امپراطوری روم از آزادی برخوردار می‌شدند.»