کتاب امرای محلی ایران و حضرت حافظ

«امرای محلی ایران و حضرت حافظ»، نوشته‌ی ایرج رامتین(-۱۳۲۹) تاریخ‌پژوه معاصر ایرانی است. کتاب حاضر کتابی تاریخی است که به امرای محلی‌ای که در دوران ایلخانان مغول بر روی کار بوده‌اند می‌پردازد. در بخشی از کتاب می‌خوانیم: در تاریخ ایران، دوره‌های متمرکز هخامنشی و ساسانی به عنوان شاهنشاهی یا امپراتوری نام برده می‌شود که از مرکزی به نام پایتخت به صورت متمرکز اداره می‌شده‌اند اما در همان دوران‌ها حکام ولایت‌ها تا حدودی استقلال داشته و سکه مخصوص آن سامان را می‌زده و عنوان سلطنت محلی را حفظ می‌کرده‌اند. بعد از تسلط اعراب و گسترش اسلام در نواحی مختلف ایران، همان روش تا حدودی اعمال می‌شد و حکام جدید (خلفای اموی در دمشق و خلفای عباسی در بغداد) همچنان اداره نواحی خلافت شرقی اسلامی را به روال پادشاهان ساسانی و امپراتوران رومی، به حکام نیمه مستقلِ دست‌نشانده خود می‌سپردند. حتی سازمان‌بندی کشور و دریافت مالیات‌ها نیز بر اساس دفاتر عصر ساسانی و پیش از آن بود. سلاطین و امرای محلی مانند سامانیان، غزنویان و سلجوقیان به دلیل این که ناچار بودند مالیات و خراج ولایت را به بغداد بفرستند، هیچ‌گاه امکان تأمین نیروی نظامی قابل توجه که در برابر خلافت بتواند ایستادگی یا طغیان کند، نیافتند و از آن‌جا که قسمت عمده درآمدها به پایتخت خلافت فرستاده می‌شد تا صرف هزینه‌های دربار و خوش‌گذرانی‌های خلفای عرب گردد، امکان اصلاحات و انجام کارهای عمرانی نیز در محل بسیار محدود می‌شد، با این همه آثاری که از ذوق و هنر ایرانی حکام محلی این دوران باقی مانده است، کم نیست.