کتاب دستور زبان فارسی معاصر

کتاب دستور زبان فارسی معاصر نوشتهٔ ژیلبر لازار و ترجمهٔ مهستی بحرینی است و انتشارات شرکت کتاب هرمس آن را منتشر کرده است. این کتاب نخستین دستور زبانی است که به زبان زنده نوشتاری و گفتاری امروز پرداخته و در صورت لزوم به کاربردهای عامیانه نیز اشاره کرده است.

درباره کتاب دستور زبان فارسی معاصر

کتاب دستور زبان فارسی معاصر دستور زبانی ویژهٔ زبان زنده و پویای معاصر است. این کتاب تألیف پروفسور ژیلبر لازار، دانشمند ایران‌شناس و زبان‌شناس فرانسوی است که تا کنون کتاب‌های متعددی دربارهٔ زبان و ادب فارسی به رشته تحریر درآورده و از آثار کهن و امروزین ایران ترجمه‌های معتبری به فرانسه منتشر کرده است و اهل ادب در ایران نیز با نام و آثار ایشان بخوبی آشنا هستند.

کتاب دستور زبان فارسی معاصر که در سال ۱۹۵۴ تألیف شده و در ۱۹۵۷ در فرانسه به چاپ رسیده، نخستین دستور زبانی است که به زبان زنده نوشتاری و گفتاری امروز پرداخته و در صورت لزوم به کاربردهای عامیانه نیز اشاره کرده است.

این کتاب، گذشته از شمول بر مباحث دستوری، از رویکردی زبان‌شناختی نیز برخوردار است و از این دیدگاه، تفاوتی قابل ملاحظه میان آن و دستور زبان‌های جامع موجود احساس می‌شود. مؤلف در این کتاب با نگاهی موشکافانه، نکته‌سنج و بی‌طرفانه و با پرداختن به مسائلی که کمتر بدان‌ها توجه شده است، خصوصیات آوایی، صرفی و نحوی و نیز چگونگی شکل‌گیری واژه‌ها را در زبان فارسی معاصر تبیین می‌کند و گاه نیز به کشف ویژگی‌هایی در عناصر سازنده زبان و روابط میان آنها دست می‌یابد که طرح آنها در نوشته‌های دستورنویسان فارسی‌زبان پیش از او سابقه نداشته است. نمونه‌هایی که از زبان فارسی معاصر در این دستور زبان ارائه شده، بر اساس آثار نویسندگانی چون صادق هدایت، صادق چوبک، علی دشتی، جمال‌زاده و دیگران و نیز نوشته‌های روزنامه‌ها و مجلات و سرانجام شنیده‌های مؤلف هنگام اقامتش در ایران بوده است.

خواندن کتاب دستور زبان فارسی معاصر را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دانشجویان رشته‌های زبان و ادبیات فارسی و زبان‌شناسی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب دستور زبان فارسی معاصر

«اسم، مصدر، عبارات عددی یا عبارات دالّ بر کمیت، و ضمیر می‌توانند نقش نهاد یا فاعل را در جمله برعهده گیرند. همچنین ممکن است که فاعل تنها با پیبند فاعلی (شناسه) نشان داده شود (نک. ۱۱۹).

تعداد فعلهای غیر شخصی به نسبت اندک است. مهمترین آنها عبارت‌اند از بایستن، توان (ادبی، نک. ۱۱۹، ۱۲۸)، میشود، و عبارتهایی مانند ممکن است، کافی است، که در جمله‌های کاملاً غیر شخصی مصدر مرخم پس از آنها می‌آید (نک. ۱۶۰ و ۲۰۵. ۲). برخی از عبارتهایی نیز که بر حالات روانی یا جسمانی دلالت دارند، از نوع غیر شخصی به شمار می‌روند.

مثال: سردم است،

از این فیلم خوشم نیامد.

پدیده‌های طبیعی با عبارات غیر شخصی بیان می‌شود.

مثال: آفتاب میشود.

ــ یا با تعبیرهایی از نوع شخصی.

مثال: باران می‌آید (بارون میاد)،

رعد میغرد.

فعل داشتن بخصوص در زبان گفتار، اغلب با کیفیتی نیمه‌شخصی به‌کار می‌رود. در عباراتی از این نوع، وضع موجود، موضوع مورد بحث، جایی که در آنند، یا لحظه کنونی، به نحوی نسبتا مبهم فاعل جمله به‌شمار می‌آیند.

مثال: عیب ندارد (نداره)،

جا ندارد (نداره).»