کتاب پیدایش مذاهب

«پیدایش مذاهب» نوشته آیه‌الله العظمی مکارم شیرازی(-۱۳۰۵) و به تنظیم مسعود مکارم(-۱۳۴۶) و محمد رضا حامدی(-۱۳۲۹) است. در بریده‌ای از کتاب می‌خوانیم: «نظرات و یا فرضیه‌های عمده‌ای که درباره انگیزه و علل گرایش به مذهب گفته شده است را، در ده عنوان خلاصه کرد که پاره‌ای از آنان جنبه «روانی»، بعضی «اخلاقی و اجتماعی»، بعضی «اقتصادی» و بعضی «فکری و عقلی» دارد؛ این عوامل عبارتند از: ۱ـ عوامل اقتصادی استعماری. ۲ـ عوامل اقتصادی ضدّ استعماری. ۳ـ نیازهای اخلاقی و اجتماعی. ۴ـ جهل و بی‌اطّلاعی از اسرار طبیعت. ۵ـ ترس از عوامل وحشتناک طبیعی. ۶ـ عوامل جنسی. ۷ـ عقیده به وجود روح. ۸ـ اعتقاد به بخت و شانس. ۹ـ فطرت انسانی و کشش درونی و ذاتی او (درک عاطفی). ۱۰ـ مطالعه اسرار هستی و نظام آفرینش (درک عقلی).»