کتاب روان شناسی خانواده

کتاب روان شناسی خانواده نوشته علیرضا حیدری و سارا نداف و نیما اسدزاده و ویدا برات‌پور است و در انتشارات کنکاش منتشر شده است.

درباره کتاب روان شناسی خانواده

کتاب روان شناسی خانواده بر اساس سرفصل‌های معرفی شده دانشگاه‌ها و جهت استفاده در کلیه مقاطع لیسانس و فوق لیسانس و دکتری تهیه شده است که برای استفاده عموم نیز می‌تواند کاربردی باشد

فصل اول شامل تعریف و تاریخچه روان‌شناسی خانواده بوده، در فصل دوم تظریه‌های کلی درباره خانواده و خانواده‌درمانی به عبارتی رویکردهای مختلف در مورد خانواده و خانواده درمانی مطرح شده است. در فصل سوم ارکان خانواده و مرزبندی‌های خانواده مطرح شده است و در فصل چهارم کارکردهای خانواده و وظایف آن‌ها مطرح گردیده؛ در فصل پنجم الگوهای ارتباطی در خانواده مطرح شده است، در فصل ششم شیوه‌های فرزندپروردی مطرح شده و دیدگاه‌هایی که در این زمینه وجود دارند. فصل هفتم سیر تحول‌های خانواده و انواع ساخت خانواده و مراحل تحول خانواده در ایران و دیگر کشورها در اعصار مختلف مورد بررسی قرار گرفته است. فصل هشتم تعارض‌های خانواده و عوامل موثر بر آن مطرح شده است. در فصل نهم موضوع بسیار مهم ازدواج و تعریف علمی آن به بحث کشیده شده است و بالاخره در فصل دهم الگوهای جدید زندگی خانوادگی و تقسیم بندی خانواده از نظر تعداد فرزند سن، نوع مدیریت و نیز مسئله طلاق نیز مورد بررسی قرار گرفته است.

خواندن کتاب روان شناسی خانواده را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دانشجویان و علاقه‌مندان روان‌شناسی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب روان شناسی خانواده

اصول رویکرد بنیادی زیربنای تمام الگوهای درمان است و با عنوان خانواده‌درمانی استفاده می‌شوند که می‌توان آن‌ها را به‌صورت ذیل خلاصه کرد:

۱. افراد در خانواده پیوندهای نزدیک دارند و برای درک رفتارهای مشکل‌دار و ایجاد تغییر در آن‌ها تمرکز در پیوندها و باورهای اعضای خانواده معتبرتر از تمرکز بر دیدگاه درمان بر یک فرد است.

۲. افرادی که نزدیک یکدیگر زندگی می‌کنند الگوهای تعاملی را بنا می‌کنند که از زنجیره‌های نسبتاً ثابت گفتار و رفتار ساخته‌شده‌اند.

۳. الگوهای تعاملی، اعتقادات و رفتار را که درمانگر مشاهده می‌کند و با آن‌ها درگیر است، می‌توان به‌عنوان زمینه مشکل شناخت و به‌صورت علت و معلول در نظر گرفت که به شکل حلقه‌های بازخورد عمل می‌کنند و میان مشکل و خانواده پیوند ایجاد می‌کند.

۴. مسائل موجود در الگوهای زندگی خانوادگی غالباً مربوط به مشکلاتی در انطباق با بعضی از تأثیرات یا تغییرات محیطی هستند.

رویکرد بنیادی در واکنش به تغییرات خانوادگی و اجتماعی ذاتاً در تغییر است و اصرار پیشگامان بر ملاقات همه اعضای خانواده در یک اتاق جای خود را به شناخت اهمیت این موضوع داده است که درمانگر همه خانواده را در ذهن داشته باشد و بپرسد که افراد غایب در نظر افراد حاضر چگونه‌اند.

رویکرد سیستمی: (خانواده به‌عنوان یک سیستم)

این عقیده که خانواده یک سیستم است بر کار لودویک برتالانفی استوار است. برتالانفی زیست‌شناسی بود که پدیده‌های جوهری زندگی را به‌صورت تمامیت‌های فردی به نام ارگانیسم می‌دید. وی ارگانیسم را به‌عنوان شکلی از زندگی، مرکب از اجزاء و فرایندهای به هم وابسته‌ای که در تعامل باهم هستند تعریف می‌کند. صاحب‌نظران اجتماعی بر اساس کار برتالانفی چنین استنباط کردند که تمام سیستم‌های زنده، ازجمله خانواده‌ها طبق مجموعه اصول مشابهی عمل می‌کنند یعنی آن‌ها از درون به هم مرتبط‌اند؛ بنابراین در خانواده، اعضا پی‌درپی در تعامل هستند و متقابلاً بر همدیگر مؤثرند. وقتی در هر یک از اعضاء تغییر یا حرکتی صورت گیرد تمام جوانب خانواده متأثر می‌شود. خانواده یک ارگانیسم زنده است، سلامت و توانایی آن برای انجام وظیفه متأثر از سلامت تمامی اعضایش است.

از دیدگاه سیستم‌ها، خانواده‌ها دائماً در حال تغییر و جایگزین سازی خویش هستند. تلقی خانواده به‌عنوان یک سیستم مستلزم تشخیص این نکته است که روابط شکل‌گرفته میان اعضای خانواده بیش‌ازحد قدرتمند هستند و سرشار از میزان قابل‌توجهی از رفتار، هیجان، ارزش‌ها و نگرش‌های آدمی است.

رویکردهای درمانی سیستمی در مقابل فردی

اول، خانواده درمانگران درنتیجه آغاز رویکرد مشاوره سیستمی، مداخلاتی متفاوت با متخصصانی که بر افراد متمرکز می‌شوند به عمل می‌آورند، علیت خطی فلسفه زیر بنایی اکثر مشاوره‌های فردی است (مثلاً الف علت ب است). خانواده‌درمانی برعکس بر تفکر حلقوی استوار است (مثلاً الف و ب بر رفتار یکدیگر تأثیر می‌گذارند). دوم، خانواده‌درمانی بر «چطور» و «چه چیز» متمرکز می‌شوند. مثلاً: چطور رفتار خاصی به خانواده کمک می‌کند؟ و چه چیزی باید تغییر کند؟ سومین تفاوتی که خانواده‌درمانی را از رویکردهای فردی جدا می‌سازد فرآیند در مقابل محتوا است. در خانواده‌درمانی توجه قابل‌ملاحظه‌ای در کشف پویایی‌های تعاملی می‌شود. حال اینکه در مشاوره فردی اغلب توجه به محتوای خاصی از مطلب و موضوع مربوط جلب می‌شود. سرانجام اینکه خانواده‌درمانی از همان ابتدا با موضوعات کنون – اینجایی سروکار دارد درحالی‌که بیشتر مشاوره‌های فردی بر اطلاعات تاریخچه‌ای تأکید می‌کنند. وقایع تاریخچه‌ای با موقعیت‌هایی مرتبط‌اند که تحلیل این موضوعات در آن موقعیت‌ها به ساخت شخصیت فرد منجر می‌شود. بااین‌حال در خانواده‌درمانی اکثر موارد کانون توجه بر فراهم کردن تغییر سریع متمرکز است.