کتاب خوانشی تحلیلی در سیستم متن قرآنی (۱)

کتاب خوانشی تحلیلی در سیستم متن قرآنی (۱) نوشته حسین جدی است. این کتاب را انتشارات میراث ماندگار منتشر کرده است.

درباره کتاب خوانشی تحلیلی در سیستم متن قرآنی (۱)

انواع و چگونگی سطوح ارتباطی میان ساختار و اجزایِ متن قرآنی، اعم از پیوند «مفاهیم، جمله‌ها، آیه‌ها و سوره‌ها» که با تعابیر مختلفی چون «نظم، پیوستگی، تناسب، انسجام، ترصیف، تصریف و اتساق» یاد می‌شود، از دیرباز تا به امروز، توجهات اکثر قرآن‌پژوهان را به خود معطوف داشته است.

شماری از مفسران که به پیوندهای سیاقی و فرا سیاقی آیه‌های قرآنی عنایت داشته‌اند، از ضرورت پای‌گیری رویکردهایِ نوظهوری چون «تفسیر ارتباطی، زنجیره‌ای، سیستمی، شبکه‌ای و وحدت موضوعی» سخن گفته‌اند. 

در امتداد این نگرشِ نوپدید به ساختار متن قرآنی، شماری از قرآن‌پژوهان داخلی در سال‌های اخیر، با اتخاذ رویکردهایِ غیرهمسان و نتایجی دگرسان، جهت دستیابی به پیوندِ معنایی میان سوره‌های قرآن؛ و کشف استدلالی غرضِ سوره‌های قرآنی به‌عنوان واحدهای پیوسته و استفاده حداکثری از روابط درون‌متنی آیات، رهیافت و یافته‌هایِ نوینی را ارائه نموده‌اند.

اهمیت این مسئله زمانی دوچندان می‌شود که خدای رحمان، در انعکاس گزاره‌های درونی قرآن، هم نسبت به سایر کتاب‌های آسمانی و هم در مقایسه با کتاب‌های بشری، روش و الگویی متمایز را انتخاب نموده است.

با پیدایش و گسترش اندیشه مدرنیته در دنیای غرب و ورود قهری آن به قلمرو جوامع اسلامی، علاوه بر ارائه مباحثِ زبان‌شناسی در مطالعات قرآنی، متدلوژی‌های نوگرا، قلمرو فهم و تفسیرِ آیات قرآنی را در مرحله جدیدی وارد نموده‌اند. این پیوندِ تنگاتنگ میان رهروان سابق و ره پویان لاحق، زمانی پُراهمیت می‌شود که درده‌هایِ اخیر، شماری از قرآن‌پژوهان غربی نیز، در مقام دفاع از پیوستگی متن قرآن نسبت به چالش‌ها و اشکالات مطروحه از سوی سایر مستشرقان، از رهگذر کاربست نظریات زبان‌شناسی به دنبالِ انسجام متنی و پیوستگی این کتاب آسمانی برآمده‌اند.

این کتاب سعی دارد خوانشی تحلیلی در سیستم متنی قرآن ارائه کند، این کتاب به علاقه‌مندان شناخت قرآن کمک می‌کند. 

خواندن کتاب خوانشی تحلیلی در سیستم متن قرآنی (۱) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به شناخت علوم قرآنی پیشنهاد می‌کنیم. 

بخشی از کتاب خوانشی تحلیلی در سیستم متن قرآنی (۱)

گرچه در این نگره، شناسایی یک شیء یا پدیده‌ای، به‌صورت تحلیلی- که با تعابیر دیگری چون تفکر تجزیه‌ای یا مکانیکی نیز یاد می‌شود- موردبررسی قرار می‌گیرد، اما درنهایت بازجستنِ امور، اشیاء و پدیده‌های هستی به‌صورت انفرادی و متجزی، یا تک‌بعدی و یک‌سویه است. طبعاً التزام به این نگرش، آثار و پیامدهای مثبت و یا منفیِ وضعی و قهری را با خود به همراه دارد. به این معنا که گرچه، به لحاظ پی بردن به ماهیت و اصالت یک جزء و شیء طبیعی از یک مجموعه، کارآمد است اما توانایی پیوند با سایر اجزاء آن و کشف روابط علّی و سببی، میان سایر پدیده‌ها را اساساً ندارد. برآیند این دیدگاه، عدم اشرافِ کامل اطلاعاتی یا تحلیلی در مسائل چندبُعدی، چندوجهی، چند مجهولی، چندمعادلی یا پیچیده است. این مطلب ازآن‌جهت است که دستیابی و برطرف کردن چالش‌ها، بحران‌ها و مسائل گوناگون انسانی و اجتماعی از یک‌سو؛ اتحاد و یا ارتباطِ علوم مختلف تجربی و انسانی با یکدیگر از سویی‌دیگر، مستلزم نگرشی ارتباطی و جامع نگرانه است.

پس از عدم توانایی یا نارسایی در درک همه‌جانبه از پدیده‌های گوناگون تجربی، اجتماعی و انسانی، روش دیگری تحت عنوان «رویکرد سیستمی» به منصه ظهور نهاد. گرچه، اندیشه کل گرایانه نیز، در تاریخ فرهنگ‌های باستانی چین (طریقت گرایی)؛ هند (آیین جین)؛ ایران (آیین زرتشتی) و یونان باستان، دارای ریشه‌های عمیقی است اما از سده بیستم میلادی، رویکرد کل گرایانه» به‌منظور دستیابی به معرفتی واحد و جامع از جهان و پدیده‌های آن، نمود و نُضج گرفت. پیشروان نهضت سیستمی، این تببین وحدت‌آفرین را «نظریه عمومی سیستم‌ها» نام نهادند.

رفته‌رفته، تفکر سیستمی در سایر رشته‌های ریاضی، فیزیک، روان‌شناسی، علوم نظامی، علوم زیست، اقتصاد، فنّاوری و مدیریت.... نیز مورد استفاده قرار گرفت و نهضتی سترگ را فراهم نمود. برپایه این نوع تفکر، هستی همانند «سازواره» بود که در آن، نظام و سلسله‌مراتب کمالِ وجودِ بی‌نهایت کانون محوری را بر عهده دارد و هر جزئی از این جهان و هر موجودی از موجودات در این رویکرد، جزئی از سازواره کلی به‌شمار می‌آمدند. ناگفته نماند که این اندیشه کل گرایانه به هستی از رهگذر گزاره‌های ادیان سامی و تأکید دین اسلام بر کلمه «توحید»، می‌تواند تحت عنوان «جهان‌بینی توحیدی» نام گیرد که بر اساس آن، تمامی اجزای جهان یک کل واحد و یک موجودیت مرتبط دارند.