کتاب سنت حسنه وقف و فرهنگ نشر آن

کتاب سنت حسنه وقف و فرهنگ نشر آن نوشته سالومه پوریامین شلمانی است. کتاب سنت حسنه وقف و فرهنگ نشر آن، به یکی از مهم‌ترین ارکان جامعه اسلامی یعنی وقف می‌پردازد.

درباره کتاب سنت حسنه وقف و فرهنگ نشر آن

وقف یکی از سنن حسنه نهادینه شده در شرع مقدس اسلام است که توأمان دارای دو ماهیت اقتصادی و همچنین معنوی است. اما علی‌رغم این پتانسیل بسیار کاربردی در عرصه اجتماعی، به صورت کامل بدان پرداخته نشده و جز اندکی در بعد فقهی در دیگر ابعاد آن تحقیقات جامع علمی صورت نگرفته است.

وقف ارتباط تنگاتنگی با مصالح عمومی دارد، مخصوصاً در جوامعی که اختلاف طبقاتی در آن محسوس باشد. به‌وسیله وقف، ثروتمند به فقیر می‌اندیشد و توانا به سراغ ناتوان می‌رود و بسیاری از نیازمندی‌های عمومی از این طریق می‌توانـد برطرف شود. به تعریف دقیق (ماده ۵۵ قانون مدنی) وقف عبارت است از این‌که «عین مال حبس و منافع آن تسبیل شود». بدیهی است که ماهیت وقف از جمله عقود معینی است که در فقه اهل سنت و امامیه از اعتبار خاصی برخوردار است. این کتاب سعی دارد اهمیت وقف و ابعاد آن را در جامعه اسلامی بررسی کند. 

خواندن کتاب سنت حسنه وقف و فرهنگ نشر آن را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام دانشجویان علوم اجتماعی، مخصوصا در گرایش‌ مطالعات فرهنگی پیشنهاد می‌کنیم. 

بخشی از کتاب سنت حسنه وقف و فرهنگ نشر آن

وقف از افتخارات دین اسلام است و به‌طور غیرمستقیم در قرآن و به‌طور مستقیم در سیره‌ پیامبر اسلام(ص) و ائمه اطهار‌(ع) به آن توجه فراوان شده ‌است. از نظر اسلام وقف راهگشایی برای رفع محرومیت‌ها و یادگار جاودانه‌ای از کرامت انسان به پیشگاه بشریت است و در واقع وقف زمینه‌ساز و بستر‌ساز تحقق اهداف دین و مقاصد شریعت است. هرچند در قرآن آیه‌‌ای که بر وقف و احکام آن صریحاً دلالت کند، وجود ندارد. اما دانشمندان مسلمان و مفسران قرآن کریم از کلیت برخی آیاتی که در قرآن ذکر شده است چنین دریافته‌‌اند ‌‌‌‌که وقف مورد تأیید قرآن کریم است. زیرا اعمال خیر و صالح همواره در آیات این کتاب شریف و نورانی ستوده شده و به‌طور عموم هر آنچه بر انجام کارهای نیکو و تشویق بدان دلالت داشته باشد، بر وقف نیز دلالت می‌‌‌‌کند. به تعبیر دیگر می‌‌‌‌توان گفت که روح سنت حسنه وقف مورد تأیید قرآن قرارگرفته است. از جمله آیاتی که بر انجام خیرات و تشویق آن‌ها مومنان را تشویق می‌کند، این آیه است که می‌فرماید: « لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّی تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ شَیْ‌ءٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلیمٌ »، «شما هرگز به مقام نیکوکاران و خاصان خدا نخواهید رسید مگر آن که ازآنچه دوست می‌دارید و بسیار محبوب است در راه خدا انفاق کنید که هر آنچه انفاق می‌کنید خدا بر آن آگاه است.»(معراج سعید، ۱۳۹۲: ۱۹). از آنجایی‌که سازمان اوقاف و امور خیریه به‌عنوان یکی از سازمان‌های فرهنگی- معنوی کشور در سطح کلان احیاء، حفظ و اداره موقوفات کشور و سایر موارد اختصاص ‌یافته به امور خیریه و عام‌المنفعه و هم‌چنین اداره و نظارت بر اماکن مذهبی، مساجد، بقاع متبرکه و مدیریت نشر و گسترش فرهنگ وقف را بر عهده دارد می‌تواند با همکاری روحانیون و مدرسین، موضوع وقف را به اشکال متفاوت و با استفاده از تمامی امکانات موجود در کشور یادآور شود.

بنابراین در صورتی ‌که اوقاف به‌طور مطلوب از هر مسیری مدیریت صحیح شود، چالش‌های فقر، اختلاف طبقاتی و نیز مشکلات اجتماعی در بعد مالی و اجتماعی را می‌تواند به حداقل برساند. اما متأسفانه در این دوران نسبت به اثرات وقف، هنوز نگاه‌های جامع و مطابق مقاصد شرع مقدس و کاملاً ایده‌آل وجود ندارد.