کتاب زاها حدید

کتاب زاها حدید اثری از هانس‌ اولریش‌ اوبریست از مجموعه معماری و دیالوگ است که با ترجمه پیمان اسماعیل‌ پور می‌خوانید. این کتاب، اولین کتاب این مجموعه است و به گفتگو با زاها حدید، معمار عراقی‌الاصل پرآوازه اختصاص دارد. هفت گفت و گوی کوتاه، اما هدفمند و بی‌حاشیه درباره معماری حدید و ایده‌ها، دستاوردها و مبانی فکری آن.

مـعماری و دیالوگ؛ عنوان مجموعه‌ای است که تمرکز آن بر گفت و گوهای انجام شده با معماران است. این مجموعه درصدد انتشار گفت و گوهایی است که تاثیر زیادی بر حرفه معماری گذاشته و بخش زیادی از آموزشِ معماری در گرو فهم دقیق موضوعات طرح شده در آنهاست.

درباره کتاب زاها حدید

«شاید بیش از هر معمار دیگری در زمانه‌ ما، زاها حدید برای قدرت آشکار فرم‌هایش تجلیل شده‌ بود. اما تنها تحسین فرم‌‌های منحنی‌اش، کفش‌های گُوه‌ای، فُلدهایش، و رمپ‌هایش، فارغ از اینکه چقدر باشکوه یا خیره کننده باشند، انبوهِ دستاوردهای او را کاهش می‌دهد.»

برنارد چومی، مجله‌ی ARTFORUM، تابستان ۲۰۱۶

در طول سالیان گذشته اغلب نگرشی منفی نسبت به رویکردهای معاصر معماری غرب و در تقابل با بسیاری از جریان های نوین معماری، در ایران حاکم بود. «زاها حدید»، نقطه عطف این تقابل به شمار می‌رفت. او معمار پرهیاهویی است که در ایران، تحلیل قابل استنادی از او و آثارش وجود نداشت و کسی به راستی او را نمی‌شناخت، اما با این حال به شاخصی برای «معماری فُرم گرا» تبدیل شده بود. 

رفته رفته نگاه‌ها به حدید در ایران، با جبهه‌گیری‌ها و نفی بیشتری همراه شد و تا جایی پیش رفت که تنها نام او، زاها حدید، در واژگان معماری به صفتی تبدیل شد که برای نکوهش و تحقیر بخش زیادی از رویکردهایی که هم‌راستا با جریان غالب نبودند. اگر ساختمانی شبیه به یک مکعب نبود، آن صفت «زاها حدیدی» اطلاق می‌شد. البته در خارج از ایران نیز وضعیت چندان بهتر نبود و  به غیر از تعداد محدودی از مدارس و دانشگاه‌های پیشرو و حلقه‌های کوچکی از دوستان صمیمی (شامل شاخص ترین معماران زمانه)، جامعه حرفه‌ای آغوشش را به روی او باز نکرده بود. تا زمان پذیرفته شدن او، حدود بیست سال طول کشید. 

هانس‌ اولریش‌ اوبریست، هنرگردانی سوئیسی که تاکنون نمایشگاه‌‌های مختلفی با هنرمندان و معماران برگزار کرده است، در شماره اول مجموعه معماری و دیالوگ به سراغ زاها حدید رفته است و با او درباره معماری و ایده‌هایش، دستاوردها و مبانی فکری‌اش گفتگو کرده است. 

معماران، بیش از سایر هنرمندان به گفتگو در خصوص آثار خود، یا بحث درباره مبانی فکری خود می‌پردازند. شاید این امر نتیجه ماهیت و ابعاد اجتماعی و کارکردی معماری در مقایسه با دیگر هنرهای محض باشد. معماران در نشست ها و برنامه های مختلف دعوت به گفت و گو می‌شوند، گفت و گوهایی که در بیشتر موارد به بحث و مناظره تبدیل می‌شود. در چنین گفت و گوهایی است که ناگفته‌های معماری مطرح شده و ریشه‌های فکری معماران به چالش کشیده می‌شود. بدین‌ترتیب بخش زیادی از دانستنی‌ها در دیسیپلین معماری شفاهی است، مخاطب آن محدود است و در صورتی که به صورت مکتوب منتشر نشود، کارکرد آن مختصر خواهد بود.

مجموعه مـعماری و دیالوگ تلاش کرده تا بر گفت و گوهایی تمرکز کند که تاثیر زیادی بر حرفه معماری گذاشته‌اند و یا بخش زیادی از آموزشِ معماری در گرو فهم دقیق موضوعات طرح شده در آنهاست.

کتاب زاها حدید را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

خواندن کتاب زاها حدید را به تمام معماران و علاقه‌مندان به معماری فرم گرا پیشنهاد می‌کنیم.