محمدعلی جمالزاده

سیدمحمدعلی جمالزاده رشتیانی، نویسنده، روزنامه‌نگار و پژوهشگر ادبی معاصر در ۲۳ دی ۱۲۷۰ در اصفهان زاده شد. پدر محمدعلی، یک واعظ و روحانی بود و او را در نوجوانی برای تحصیل به بیروت فرستاد. در همین دوران، انقلاب مشروطه رخ داد و تحولات اجتماعی و سیاسی همراه با آن زندگی جمالزاده را نیز تحت تاثیر قرار داد. در حالی‌که جمالزاده جوان در بیروت با ابراهیم پورداود و مهدی ملک‌زاده (فرزند ملک‌المتلکین، از شهیدان مشروطیت)، هم‌دوره و هم‌درس بود، پدرش به دست عوامل دولتی دستگیر و کشته شد.


محمدعلی جمالزاده، برای ادامه تحصیل به سوئیس رفت و چندی نگذشت که با آغاز جنگ جهانی اول، به دعوت گروهی از ایرانیانی که در برلن انجمنی برای مقابله با نفوذ روس و انگلیس در ایران، تشکیل داده بودند به این شهر رفت و تا سال ۱۹۳۰ در آلمان ماند.


جمالزاده در همین زمان مدتی با مجله کاوه همکاری کرد و پس از تعطیلی مجله کاوه به خدمت سفارت ایران در آمد و سرپرستی دانشجویان ایرانی به او واگذار شد. حدود هشت سال در این جایگاه بود. سپس از سال ۱۹۳۱ به دفتر بین‌المللی کار وابسته به جامعه ملل پیوست و در سال ۱۹۵۶ بازنشسته شد. جمالزاده سپس به ژنو مهاجرت کرد و تا پایان عمر در این شهر بود.


محمدعلی جمالزاده هرچند از عمر طولانی ۱۰۶ ساله خود، تنها چیزی در حدود سیزده سال را در ایران سپری کرد، همواره به ایران می‌اندیشید و درباره زبان فارسی و فرهنگ ایرانی می‌نوشت و پژوهش می‌کرد.


جمالزاده را در کنار صادق هدایت و بزرگ علوی از پایه‌گذاران داستان‌نویسی معاصر و مدرن فارسی می‌دانند و داستان کوتاه «فارسی شکر است» از او به عنوان نخستین داستان کوتاه فارسی به سبک غربی شناخته می‌شود.


جمالزاده در ۱۷ آبان ۱۳۷۶ در یک خانه سالمندان در ژنو سوئیس درگذشت و در همین شهر به خاک سپرده شد. در سال ۱۳۵۵، محمدعلی جمالزاده، کتابخانه شخصی و درآمد حاصل از فروش کتاب‌هایش را با سرپرستی هیات امنایی که تعیین کرده بود، به دانشگاه تهران واگذار کرد.


down