کتاب صوتی شیطان

کتاب شیطان (The Devil) نوشته لئو تولستوی، زندگی مردی را دنبال می‌کند که میان نظم بیرونی، مسئولیت خانوادگی و کششی پنهان گرفتار می‌شود؛ کششی که کم‌کم از یک وسوسه‌ی شخصی فراتر می‌رود و به بحرانی اخلاقی و روانی بدل می‌شود. تولستوی در این اثر، میل، وجدان، شرم و دوگانگیِ زندگی اجتماعی و درونی را در فضایی روستایی و پرتنش در کنار هم می‌گذارد. فرشاد قدیری این رمان کوتاه را ترجمه و انتشارات آئی سا آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب شیطان

کتاب شیطان از لئو تولستوی داستانی فشرده و پرتنش درباره‌ی کشمکش میان خواستِ تن، وجدان و تصویری است که انسان از خود می‌سازد. روایت با یوگنی ایرتنوف آغاز می‌شود؛ مردی جوان که پس از مرگ پدر، زندگی شهری و آینده‌ی اداری‌اش را کنار می‌گذارد تا املاک خانوادگی را سر و سامان دهد. از همان بخش‌های نخست، فشار بدهی‌ها، مسئولیت اداره‌ی زمین‌ها، حضور مادر و میل او به حفظ آبرو، فضایی می‌سازد که در آن تصمیم‌های شخصی دیگر فقط شخصی نمی‌مانند. تولستوی در این بستر، مسئله‌ی وسوسه را نه به‌ عنوان حادثه‌ای ناگهانی، بلکه به‌ صورت نیرویی ماندگار و فرساینده نشان می‌دهد.

کتاب لایه‌های مختلفی از زندگی یوگنی را در کنار هم می‌گذارد: مدیریت ملک، فشار مالی، نگاه دیگران، ازدواج، حس مالکیت، شرم و ترس از فروپاشیِ تصویری که او از نجابت و کنترل خود ساخته است. فضای روستا در این اثر فقط پس‌زمینه نیست؛ همان‌جا است که مرز میان قدرت، میل و قضاوت اجتماعی مدام جابه‌جا می‌شود. شخصیت استپانیدا نیز در همین فضا حضوری تعیین‌کننده پیدا می‌کند؛ حضوری که برای یوگنی فقط یادآور گذشته نیست، بلکه نشانه‌ی ناتوانی او در بریدن از گذشته است.

کتاب شیطان در ادامه، با ورود لیزا و شکل‌گرفتن زندگی زناشویی، تنش را از بیرون به درون خانه می‌آورد. در ظاهر، همه‌چیز می‌تواند به تعادل برسد: همسر مهربان، خانه‌ای مرتب، برنامه‌ای روشن برای آینده و امید به ثبات. اما لئو تولستوی نشان می‌دهد که آرامش بیرونی همیشه به معنای آرامش درونی نیست. همین تضاد، حال‌وهوای اثر را سنگین و ناآرام می‌کند. این کتاب بیش از آنکه بر حادثه تکیه کند، بر فرسایش ذهنی و اخلاقی شخصیت اصلی استوار است و از دل همین فرسایش، تصویری تند و ماندگار از وسوسه، خودفریبی و ترس از سقوط می‌سازد.

خلاصه داستان شیطان

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

یوگنی ایرتنوف پس از مرگ پدرش به روستا می‌رود تا املاک بدهکار خانواده را نجات دهد. فشار کار، تنهایی و کشش جنسی او را به رابطه‌ای پنهانی با استپانیدا، زن روستاییِ شوهردار، می‌کشاند. یوگنی بعدتر با لیزا ازدواج می‌کند و می‌کوشد گذشته را پشت سر بگذارد، اما دیدار دوباره با استپانیدا نشان می‌دهد که آن رابطه در ذهنش تمام نشده است.

از این‌جا به بعد، مسئله فقط یک خاطره یا هوس زودگذر نیست؛ او میان عشق به همسر، ترس از رسوایی، احساس گناه و میلی که نمی‌تواند مهارش کند، گرفتار می‌شود و زندگی‌اش به میدان نبردی درونی بدل می‌گردد.

چرا باید کتاب شیطان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب شیطان را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب کشمکش میان میل، وجدان و آبرو را در زندگی یک شخصیت واحد به‌ شکل ملموس نشان می‌دهد.
• خواننده می‌تواند ببیند فشار مالی، موقعیت اجتماعی و روابط خانوادگی چگونه بر تصمیم‌های عاطفی و اخلاقی اثر می‌گذارند.
• این اثر تصویری دقیق از فرسایش ذهنیِ ناشی از وسوسه و پنهان‌کاری به دست می‌دهد.
• رابطه‌ی یوگنی با مادر، همسر و استپانیدا سه سطح متفاوت از تعهد، وابستگی و کشش را کنار هم قرار می‌دهد.
• فضای روستایی کتاب فقط پس‌زمینه نیست و در شکل‌گیری تنش‌ها و قضاوت‌های اجتماعی نقش مستقیم دارد.

خواندن کتاب شیطان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب شیطان به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• کسانی که به رمان‌های کلاسیک کوتاه با تمرکز بر بحران‌های اخلاقی و روانی علاقه دارند.
• خوانندگانی که به داستان‌های شخصیت‌محور و کشمکش‌های درونی علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند رابطه‌ی میان میل، شرم، وجدان و قضاوت اجتماعی را در قالب داستان دنبال کنند.
• مخاطبانی که از فضاهای روستاییِ پرتنش و روابط انسانیِ پیچیده لذت می‌برند.
• خوانندگانی که دوست دارند داستانی را بخوانند که آرامش ظاهری زندگی خانوادگی را در برابر آشوب درونی قرار می‌دهد.

درباره لئو تولستوی

لیِو نیکُلائِویچ تولستوی (Leo Tolstoy) (۱۸۲۸-۱۹۱۰)، رمان‌نویس، فعال اجتماعی و فیلسوف اخلاق اهل روسیه و از بزرگ‌ترین چهره‌های تاریخ ادبیات واقع‌گرای جهان بود. او در املاک خانوادگی خود در یاسنایا پولیانا چشم به جهان گشود و پس ازدست‌دادن زودهنگام والدینش، نزد خویشاوندان پرورش یافت و سپس در دانشگاه قازان به تحصیل در زبان‌های شرقی و حقوق پرداخت. تولستوی پس از دوره‌ای جوانی پرفرازونشیب در مسکو و علاقه‌مندی جدی به موسیقی، در اوایل دهه‌ی ۱۸۵۰ به ارتش پیوست و تجارب زیسته‌اش از حضور در جنگ قفقاز و محاصره‌ی سواستوپل زمینه‌ساز نگارش نخستین آثار ادبی‌اش نظیر «دوران کودکی»، «قزاق‌ها» و «داستان‌های سواستوپل» شد؛ آثاری که او را به‌سرعت در زمره‌ی نویسندگان نامدار و آینده‌دار عصر خویش قرار دادند.

اوج دوران خلاقیت ادبی تولستوی با خلق دو رمان، «جنگ و صلح» (۱۸۶۹) و «آنا کارنینا» (۱۸۷۷) رقم خورد که در آن‌ها به موشکافی ساختارهای اجتماعی، روان‌شناختی و سرشت روابط انسانی پرداخت. در دهه‌های پایانی زندگی، تحولی بنیادین و بحران معنوی عمیقی رویکرد او را دگرگون ساخت؛ وی با روی‌آوردن به زهدگرایی، گیاه‌خواری، نقد سازوکارهای کلیسا و نفی خشونت، بسیاری از امتیازات مادی و حقوق معنوی آثارش را واگذار کرد که این امر به تکفیر وی توسط کلیسای ارتدکس در پی انتشار رمان «رستاخیز» (۱۹۰۱) انجامید. از دیگر آثار او می‌توان به «مرگ ایوان ایلیچ» و «سونات کریتسرووی» اشاره کرد.

چه نسخه‌های دیگری از کتاب شیطان منتشر شده است؟

• کتاب شیطان، ترجمه‌ی سروش حبیبی، نشر چشمه
• کتاب شیطان، ترجمه‌ی رضا علیزاده، نشر روزنه
• کتاب شیطان، ترجمه‌ی بهناز ورشوی، نشر عطر کاج

بخشی از کتاب شیطان

«آیندهٔ شغلی چشمگیری برای یوگنی ایرتنوف۱ لحظه‌شماری می‌کرد. برای چنین آینده‌ای، او از پیش به تمام ابزارهای لازم مجهز شده بود. آموزش‌های فوق‌العاده کارآمد در خانه، فارغ‌التحصیل از دانشگاه سن‌پیترزبورگ در رشتهٔ حقوق با نمرات ممتاز، ارتباطات عالی با افراد پرنفوذ جامعه که به اعتبار پدرش به‌دست آورده بود... پدری که چندی پیش از دنیا رفت. البته باید به همهٔ این موارد، آغاز به کارِ او در وزارتخانه را نیز اضافه نمود، ضمن آن که نورچشمیِ جناب وزیر هم به شمار می‌رفت!

حسابی پولدار بود، حتی می‌توان گفت که پولش از پارو بالا می‌رفت. اما ثروت او کمی شکننده به‌نظر می‌رسید! زمانی که پدرش زنده بود، در خارج از کشور زندگی می‌کرد، در شهر سن‌پیترزبورگ و سالانه ۶۰۰۰ روبل به پسرانش می‌پرداخت، یعنی یوگنی و آندری (پسر بزرگترش که عضو سواره‌نظام ارتش بود). خودِ او و همسرش نیز تا دل‌تان بخواهد روزگار را با ولخرجی می‌گذراندند. پدرِ یوگنی تنها در تابستان، چند هفته‌ای را صرفِ بازدید از املاکش می‌کرد اما در واقع چندان هم در مدیریت دارایی‌هایش قوی نبود و همهٔ کارها را به عدهٔ پیشکارِ بی‌عُرضه‌ای می‌گذاشت که به‌طور دربست به او اعتماد داشت.»