کتاب صوتی ذهن چینی

کتاب ذهن چینی نوشته کریستوفر بولاس و ترجمه سحر اعلایی، تلاشی است برای فهم تفاوت‌ها و نزدیکی‌های دو شیوه‌ی اندیشیدن در شرق و غرب. بولاس در این کتاب صوتی از دل فلسفه، شعر و روانکاوی به این پرسش می‌رسد که آیا با دو ذهن کاملا جدا روبه‌رو هستیم یا با دو سوی متفاوت از یک ذهن. این کتاب را آوانامه با گویندگی مهدی صفری منتشر کرده است و گروه انتشاراتی ققنوس نیز آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی صوتی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ذهن چینی

کتاب ذهن چینی نوشته کریستوفر بولاس اثری است که از مرز میان فلسفه، شعر و روانکاوی عبور می‌کند و می‌کوشد شیوه‌های متفاوت اندیشیدن در شرق و غرب را کنار هم بگذارد. نویسنده از همان آغاز با احتیاط پیش می‌رود و تقسیم‌بندی‌های قطعی را زیر سؤال می‌برد. او به‌جای آن‌که از دو ذهن کاملا جدا حرف بزند، از دو گرایش در تجربه‌ی انسانی سخن می‌گوید؛ گرایشی که در شرق بیشتر به فرم‌های پیشاکلامی، تلویحی و جمعی نزدیک شده و گرایشی که در غرب بیشتر به زبان، تعریف، تمایز و فردیت تکیه کرده است. این نگاه باعث می‌شود موضوع کتاب فقط مقایسه‌ی فرهنگی نباشد، بلکه به بحثی درباره‌ی خودِ ذهن و شیوه‌های شکل‌گیری آن تبدیل شود.
کتاب ذهن چینی در ۳ بخش پیش می‌رود و نویسنده در آن سراغ متون بنیادین و مفسران مهم سنت چینی می‌رود. در بخش نخست، آثاری مانند کتاب سرودها، کتاب مناسک و یی‌چینگ بررسی می‌شوند تا نشان داده شود ذهن چینی چگونه از دل شعر، آیین و توجه به لحظه شکل گرفته است. در بخش دوم، نام‌هایی مانند لائوتسه، کنفوسیوس و جُوانگ‌زِه وارد بحث می‌شوند و نقش آن‌ها در تفسیر و گسترش این سنت فکری بررسی می‌شود. بخش سوم نیز به پیوند این میراث با روانکاوی می‌رسد؛ جایی که بولاس از وینیکات، فروید، یونگ، بیون و دیگران کمک می‌گیرد تا نشان دهد بعضی از ایده‌های روانکاوی، حتی بی‌آن‌که همیشه آشکار باشد، به فرم‌هایی از اندیشه‌ی شرقی نزدیک شده‌اند. فضای این کتاب صوتی فقط نظری و انتزاعی نیست؛ شعرهای چینی، کره‌ای و ژاپنی در آن نقش مهمی دارند و به شنونده کمک می‌کنند بفهمد چرا نویسنده شعر را یکی از کلیدهای فهم این ذهنیت می‌داند.

خلاصه کتاب ذهن چینی

کتاب ذهن چینی این ایده را دنبال می‌کند که تفاوت شرق و غرب فقط در مجموعه‌ای از باورها یا سنت‌ها خلاصه نمی‌شود، بلکه به شیوه‌ی تجربه‌کردن جهان مربوط است. کریستوفر بولاس توضیح می‌دهد که در سنت شرقی، فرم، لحظه، سکوت، آیین و تجربه‌های غیرکلامی جایگاهی پررنگ دارند، درحالی‌که سنت غربی بیشتر به تعریف، استدلال، روایت و تمایزهای روشن گرایش پیدا کرده است. او برای توضیح این تفاوت سراغ متون کلاسیک چین، شعر شرق آسیا و نظریه‌های روانکاوی می‌رود و نشان می‌دهد که این دو مسیر فکری در نقطه‌هایی از هم دور می‌شوند و در نقطه‌هایی دوباره به هم می‌رسند. حاصل کار، تأملی است درباره‌ی ذهن، زبان، ناخودآگاه و نسبت فرد با جمع.

چرا باید کتاب ذهن چینی را بشنویم؟

دلایل شنیدن کتاب ذهن چینی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب صوتی نسبت میان فلسفه‌ی چینی و روانکاوی را از زاویه‌ای مشخص و مسئله‌محور بررسی می‌کند.
• شنونده با نقش شعر، آیین و متون کلاسیک در شکل‌گیری ذهنیت شرقی آشنا می‌شود.
• این اثر کمک می‌کند تفاوت میان بیان کلامی و تجربه‌های غیرکلامی در فهم ذهن بهتر دیده شود.
• کتاب به سؤالاتی درباره‌ی نسبت فرد و جمع، زبان و سکوت، و لحظه و تداوم می‌پردازد.
• خواندن این کتاب برای کسانی مناسب است که به پیوند میان اندیشه‌ی شرقی و نظریه‌های روانکاوی علاقه دارند.

شنیدن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن کتاب ذهن چینی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به فلسفه‌ی شرق که می‌خواهند با متون و ایده‌های بنیادین سنت چینی بیشتر آشنا شوند.
• مخاطبانی که به روانکاوی و نسبت آن با فرهنگ، زبان و ناخودآگاه علاقه دارند.
• دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌های مطالعات فرهنگی، فلسفه و روان‌شناسی که به مقایسه‌ی سنت‌های فکری توجه دارند.
• کسانی که می‌خواهند نقش شعر و آیین را در شکل‌گیری تجربه‌ی ذهنی بهتر درک کنند.
• شنوندگانی که از کتاب‌های تأمل‌برانگیز درباره‌ی تفاوت شیوه‌های اندیشیدن لذت می‌برند.

بخشی از کتاب ذهن چینی

«ایده اصلی این کتاب این است که در بحث از تفاوت میان شیوه‌های تفکر غربی و شرقی منظورمان ذهن‌های متفاوت نیست بلکه درباره بخش‌های مختلف ذهن صحبت می‌کنیم. به لحاظ تاریخی، تفکر شرقی به فرم‌هایی از اندیشه گرایش داشته که بر نظم مادرانه مبتنی‌اند در حالی که تفکر غربی فرم‌های مبتنی بر نظم پدرانه را انعکاس می‌دهد.
منظور از نظم مادرانه فرم‌هایی از شناخت است که در مقام جنین، نوزاد و کودک نوپا تا پیش از اکتساب زبان به خود انتقال داده می‌شوند. این دانش نمایشگرانه است. جهان به مثابه شی‌ء خود را نمایش می‌دهد و در نتیجه تأثیراتی در خود به جا می‌گذارد.
منظور از نظم پدرانه آن دسته از مقولات ارتباطی است که وابسته به زبان‌اند. این مقولات دیدگاه‌های پدر و بعدها مفروضات و قوانین جامعه را منتقل می‌کنند.
به بیان ساده، ذهن شرقی فرم‌های پیشاکلامی یا غیرکلامی هستی، تفکر و ارتباط را ترجیح می‌دهد در حالی که ذهن غربی برای انتقال منویات خود و عملکردهایش عمدتا به ابراز ساختارمند کلامی متکی است. ذهن شرقی از زبان برای خلق تفاسیر ممکن از معنا استفاده می‌کند و بیشتر تلویحی است تا تصریحی. اما ذهن غربی به دنبال تعاریف روشنی است که صریح باشند و به تفاسیر مختلف راه ندهند.»