کتاب صوتی ذهن چینی

کتاب صوتی ذهن چینی نوشته کریستوفر بولاس و ترجمه سحر اعلایی، تلاشی است برای فهم تفاوت‌ها و نزدیکی‌های دو شیوه‌ی اندیشیدن در شرق و غرب. بولاس در این کتاب صوتی از دل فلسفه، شعر و روانکاوی به این پرسش می‌رسد که آیا با دو ذهن کاملا جدا روبه‌رو هستیم یا با دو سوی متفاوت از یک ذهن. این کتاب را آوانامه با گویندگی مهدی صفری منتشر کرده است و گروه انتشاراتی ققنوس نیز آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی صوتی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب صوتی ذهن چینی

کتاب ذهن چینی اثر کریستوفر بولاس، روان‌کاو برجسته‌ی بریتانیایی، برای اولین بار در سال ۲۰۱۳ توسط انتشارات Routledge در ۱۵۸ صفحه منتشر شد. این کتاب که با استقبال متخصصان حوزه‌های روان‌کاوی و مطالعات فرهنگی مواجه شده، در اصل به‌عنوان مجموعه‌ای از سخنرانی‌ها برای ارائه در کره‌ی جنوبی نوشته شد و بعداً به صورت کتاب درآمد. ساختار کتاب ذهن چینی در سه بخش اصلی «پیش‌انگاره‌ها» (Preconceptions)، «تحقق‌ها» (Realizations) و «مفهوم‌پردازی‌ها» (Conceptualizations) سازماندهی شده است و شامل ۱۲ فصل با عناوینی چون «لحظات»، «خود به‌مثابه‌ی شعر»، «آیین‌های گذار»، «درگاه زندگی»، «یکپارچگی روحانی»، «به سوی درون در کار»، «شادی در بی‌عملی»، «پرورش»، «شکاف‌های تمدن»، «گم‌گشتگی در اندیشه»، «ذهن گروهی» و «امکان‌ها» است.

یکی از ویژگی‌های بارز این کتاب، رویکرد «تداعی آزاد» (free association) بولاس در مقایسه‌ی روان‌کاوان غربی با فیلسوفان شرقی است که در آن، از یک سو سنت شعری شرق را با رویکردهای روان‌کاوانه‌ای چون «وینیکات» و «خان» پیوند می‌دهد و آن را به آیین تائو مرتبط می‌سازد و از سوی دیگر، نحوه‌ی تأثیرپذیری «یونگ»، «بیون» و «روزنفلد» از اخلاق کنفوسیوسی را بررسی می‌کند که در آن، فرد و ذهن گروهی به‌عنوان یک کل در نظر گرفته می‌شوند. پال کوگلر در یادداشتی بر این کتاب در ژورنال روان‌شناسی تحلیلی (Journal of Analytical Psychology) در سال ۲۰۱۴، از آن به‌عنوان اثری «اصیل» و «گاهی از نظر سیاسی تحریک‌آمیز» یاد کرده است که «به راحتی میان ادبیات و روان‌کاوی در حرکت است».

خلاصه کتاب صوتی ذهن چینی

کتاب ذهن چینی این ایده را دنبال می‌کند که تفاوت شرق و غرب فقط در مجموعه‌ای از باورها یا سنت‌ها خلاصه نمی‌شود، بلکه به شیوه‌ی تجربه‌کردن جهان مربوط است. کریستوفر بولاس توضیح می‌دهد که در سنت شرقی، فرم، لحظه، سکوت، آیین و تجربه‌های غیرکلامی جایگاهی پررنگ دارند، درحالی‌که سنت غربی بیشتر به تعریف، استدلال، روایت و تمایزهای روشن گرایش پیدا کرده است. او برای توضیح این تفاوت سراغ متون کلاسیک چین، شعر شرق آسیا و نظریه‌های روانکاوی می‌رود و نشان می‌دهد که این دو مسیر فکری در نقطه‌هایی از هم دور می‌شوند و در نقطه‌هایی دوباره به هم می‌رسند. حاصل کار، تأملی است درباره‌ی ذهن، زبان، ناخودآگاه و نسبت فرد با جمع.

چرا باید کتاب صوتی ذهن چینی را بشنویم؟

دلایل شنیدن کتاب ذهن چینی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب صوتی نسبت میان فلسفه‌ی چینی و روانکاوی را از زاویه‌ای مشخص و مسئله‌محور بررسی می‌کند.
• شنونده با نقش شعر، آیین و متون کلاسیک در شکل‌گیری ذهنیت شرقی آشنا می‌شود.
• این اثر کمک می‌کند تفاوت میان بیان کلامی و تجربه‌های غیرکلامی در فهم ذهن بهتر دیده شود.
• کتاب به سؤالاتی درباره‌ی نسبت فرد و جمع، زبان و سکوت و لحظه و تداوم می‌پردازد.

شنیدن کتاب صوتی ذهن چینی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن کتاب ذهن چینی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به فلسفه‌ی شرق که می‌خواهند با متون و ایده‌های بنیادین سنت چینی بیشتر آشنا شوند.
• مخاطبانی که به روانکاوی و نسبت آن با فرهنگ، زبان و ناخودآگاه علاقه دارند.
• دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌های مطالعات فرهنگی، فلسفه و روان‌شناسی که به مقایسه‌ی سنت‌های فکری توجه دارند.
• کسانی که می‌خواهند نقش شعر و آیین را در شکل‌گیری تجربه‌ی ذهنی بهتر درک کنند.

درباره کریستوفر بولاس

کریستوفر بولاس (Christopher Bollas) (متولد ۱۹۴۴) روان‌کاو، نویسنده و رمان‌نویس برجسته‌ی بریتانیایی است که به‌عنوان یکی از پرکارترین و تأثیرگذارترین نویسندگان روان‌کاوی در انگلستان شناخته می‌شود. او تحصیلات خود را در رشته‌ی تاریخ اندیشه و نظریه‌ی انتقادی روان‌کاوی در دانشگاه کالیفرنیا، برکلی، آغاز کرد و سپس دوره‌ی دکترای خود را در دانشگاه بوفالو به پایان رساند و در آنجا با اندیشمندانی چون «میشل فوکو»، «رنه ژیرار» و «لزلی فیدلر» به مطالعه‌ی فلسفه، ادبیات و روان‌کاوی پرداخت. بولاس در سال ۱۹۷۷ آموزش روان‌کاوی خود را در مؤسسه‌ی روان‌کاوی لندن و روان‌درمانی بزرگسالان را در کلینیک تاویستوک به پایان رساند.

او که نخستین کتاب خود را با عنوان سایه‌ی ابژه (The Shadow of the Object) در سال ۱۹۸۷ منتشر کرد، از آن زمان تاکنون بیش از یک دوجین کتاب در زمینه‌ی روان‌کاوی و همچنین چندین رمان و نمایشنامه نوشته است. سبک نوشتاری بولاس که «لطیف» و گاه به دلیل استفاده از اصطلاحات اختصاصی چون «دانسته‌ی نااندیشیده» (unthought known)، «ابژه‌ی دگرگون‌ساز» (transformational object) و «همانندسازی ادراکی» (perceptive identification) «از نظر فنی چالش‌برانگیز» توصیف شده، همیشه «اصیل» و گاه «از نظر سیاسی تحریک‌آمیز» است. این کتاب که با تأییدیه‌هایی از متخصصان چینی چون پروفسور «یون‌پینگ یانگ» از بیمارستان «آندینگ» پکن (که آن را به دلیل «درک عمیق از تفکر چینی از دیدگاه یک روان‌کاو غربی» ستوده است) و همچنین «لی یاون» (روان‌پزشک همین بیمارستان) مواجه شده است که آن را «شگفت‌انگیز» و «ارائه‌دهنده‌ی چشم‌اندازی تازه از تفاوت‌های ذهن چینی و غربی» معرفی کرده.

بخشی از کتاب ذهن چینی

«ایده اصلی این کتاب این است که در بحث از تفاوت میان شیوه‌های تفکر غربی و شرقی منظورمان ذهن‌های متفاوت نیست بلکه درباره بخش‌های مختلف ذهن صحبت می‌کنیم. به لحاظ تاریخی، تفکر شرقی به فرم‌هایی از اندیشه گرایش داشته که بر نظم مادرانه مبتنی‌اند در حالی که تفکر غربی فرم‌های مبتنی بر نظم پدرانه را انعکاس می‌دهد.
منظور از نظم مادرانه فرم‌هایی از شناخت است که در مقام جنین، نوزاد و کودک نوپا تا پیش از اکتساب زبان به خود انتقال داده می‌شوند. این دانش نمایشگرانه است. جهان به مثابه شی‌ء خود را نمایش می‌دهد و در نتیجه تأثیراتی در خود به جا می‌گذارد.
منظور از نظم پدرانه آن دسته از مقولات ارتباطی است که وابسته به زبان‌اند. این مقولات دیدگاه‌های پدر و بعدها مفروضات و قوانین جامعه را منتقل می‌کنند.
به بیان ساده، ذهن شرقی فرم‌های پیشاکلامی یا غیرکلامی هستی، تفکر و ارتباط را ترجیح می‌دهد در حالی که ذهن غربی برای انتقال منویات خود و عملکردهایش عمدتا به ابراز ساختارمند کلامی متکی است. ذهن شرقی از زبان برای خلق تفاسیر ممکن از معنا استفاده می‌کند و بیشتر تلویحی است تا تصریحی. اما ذهن غربی به دنبال تعاریف روشنی است که صریح باشند و به تفاسیر مختلف راه ندهند.»