دانلود و خرید کتاب صوتی شاهنامه فردوسی (بخش اول)

کتاب صوتی شاهنامه فردوسی؛ بخش اول نوشته‌ ابوالقاسم فردوسی و با گویندگی فرید حامد شنونده را به آغاز یکی از بزرگ‌ترین منظومه‌های زبان فارسی می‌برد؛ جایی که جهان، انسان و تاریخ اسطوره‌ای ایران از نو ساخته می‌شود. استودیو نوار آن کتاب را منتشر کرده است و در این بخش نخست، از ستایش خداوند و خرد تا داستان‌های کیومرث، هوشنگ، طهمورث، جمشید، ضحاک و فریدون روایت می‌شود. در این کتاب صوتی، شنونده با زبانی آهنگین و پرتصویر وارد جهانی می‌شود که در آن آفرینش عالم، پیدایش چهار گوهر، شکل‌گیری کوه و دریا و گیاه و جانور، و سپس آفرینش انسان و برآمدن نخستین شاهان به‌تفصیل روایت شده است. گویندگی فرید حامد با خوانش وزن‌دار و شمرده‌ی ابیات، موسیقی درونی شاهنامه را برجسته کرده است و شنیدن پیوسته‌ی این حجم از شعر را برای مخاطب آسان‌تر کرده است. شاهنامه فردوسی؛ بخش اول بیش از آنکه فقط روایت جنگ و پهلوانی باشد، در همین آغاز بر خرد، دانش، داد، پرهیز از منی و ناسپاسی، و جایگاه پیامبر و اهل‌بیت تأکید کرده است و سپس به‌تدریج وارد زنجیره‌ی پادشاهان و پهلوانان می‌شود. این کتاب صوتی برای کسانی که می‌خواهند شاهنامه را از بیت نخست و به‌ترتیب تاریخی بشنوند، نقطه‌ی شروعی روشن و منظم فراهم کرده است.

درباره کتاب شاهنامه فردوسی؛ بخش اول

کتاب شاهنامه فردوسی؛ بخش اول با ستایش خداوند جان و خرد آغاز می‌شود و فردوسی در همان ابیات نخست، جایگاه اندیشه، ناتوانی زبان از وصف ذات الهی و برتری خرد بر هر عطای دیگر را توضیح داده است. سپس در ستایش خرد، نقش آن در دو سرای، تفاوت انسان خردمند و دیوانه، و این‌که خرد «چشم جان» است، بسط داده شده است. در ادامه، ستایش پیامبر و خلفای نخست و به‌ویژه علی، و سپس بیان باور و ارادت شاعر به اهل‌بیت آمده است. بعد از آن، فردوسی درباره‌ی انگیزه‌ی فراهم‌آوردن آن کتاب سخن گفته است: از نامه‌های پراکنده‌ی باستانی، موبدان سالخورده، دقیقی شاعر و مرگ ناگهانی او، و تصمیم خود برای به‌دست‌گرفتن کار سرایش. این بخش‌ها در کتاب صوتی، همچون مقدمه‌ای فکری و عاطفی عمل کرده است که شنونده را برای ورود به جهان اسطوره‌ای آماده می‌کند. در ادامه‌ی کتاب شاهنامه فردوسی؛ بخش اول، ساختار روایی وارد «گفتارها» و داستان‌های پادشاهان می‌شود: از گفتار اندر آفرینش عالم و چهار گوهر (آب، باد، خاک، آتش) و شکل‌گیری فلک‌ها، کوه‌ها، دریاها و گیاهان، تا آفرینش مردم و برکشیده‌شدن کیومرث به‌عنوان نخستین شاه. سپس داستان‌های پی‌درپی کیومرث و سیامک، هوشنگ و کشف آتش و آهنگری، طهمورث دیوبند و آموختن خط‌ها از دیوان، جمشید و دستاوردهای او در جنگ، پوشاک، پیشه‌ها، معماری، پزشکی و جشن نوروز، و سپس غرور و سقوطش روایت شده است. پس از آن، ضحاک و فریب ابلیس، کشتن مرداس، روییدن مارها بر دوش، خورده‌شدن مغز جوانان، نجات‌دادن بخشی از جوانان به‌وسیله‌ی ارمایل و گرمایل، خیزش کاوه آهنگر و برکشیده‌شدن درفش کاویان، و سرانجام قیام فریدون، پرورش او، گاو برمایه، فرانک، سفر به البرز، نبرد با ضحاک، رهایی دختران جمشید، و بندکردن ضحاک در دماوند، بخش عمده‌ی این کتاب صوتی را تشکیل داده است. در پایان این بخش، فریدون به پادشاهی می‌رسد، جشن مهرگان را برپا می‌کند، سه پسرش (سلم، تور، ایرج) را می‌آزماید و جهان را میان آنان بخش می‌کند؛ جایی که بذر کینه‌ی برادران نسبت به ایرج کاشته می‌شود و شنونده در آستانه‌ی ورود به تراژدی‌های بعدی شاهنامه قرار می‌گیرد.

خلاصه کتاب شاهنامه فردوسی؛ بخش اول

در این کتاب صوتی، فردوسی ابتدا جهان‌بینی خود را بر محور خدا، خرد و دانش بنا می‌کند. آفرینش عالم با چهار گوهر آغاز می‌شود: آتش تابناک، آب، باد و خاک تیره. از آمیزش این گوهرها، گنبد تیزرو آسمان، فلک‌ها، کوه‌ها، دریاها، دشت‌ها، گیاهان و سپس جنبندگان و انسان پدید می‌آیند. انسان با «سر راست» و «گفتار خوب» و «پذیرنده‌ی هوش و رای و خرد» از دد و دام جدا می‌شود و کلید بندهای آفرینش می‌گردد. این نگاه، شنونده را از همان آغاز با جایگاه ویژه‌ی انسان و مسئولیت او آشنا کرده است. سپس زنجیره‌ی شاهان آغاز می‌شود. کیومرث، نخستین شاه، بر کوه جای می‌گیرد، پلنگینه می‌پوشد و با سیامک، پسرش، زندگی می‌کند. دیوی بدخواه به سیامک حمله می‌کند و او را می‌کشد؛ کیومرث سوگوار می‌شود تا سروش او را به انتقام فرامی‌خواند. هوشنگ، نوه‌ی کیومرث، دیو را می‌کشد و خود به شاهی می‌رسد. در روزگار هوشنگ، کشف آتش رخ می‌دهد: سنگی که برای کشتن ماری سیاه پرتاب می‌شود، به سنگ دیگر می‌خورد و جرقه می‌زند؛ از این‌جا آتش به‌عنوان فروغی ایزدی شناخته و قبله‌ی نیایش می‌شود و جشن سده به‌جا آورده می‌شود. هوشنگ سپس آهنگری، کشاورزی، رام‌کردن دام‌ها و بهره‌گیری از پوست جانوران را سامان می‌دهد. طهمورث، پسر هوشنگ، با دیوان می‌جنگد، بخشی را می‌کشد و بخشی را به بند می‌کشد. دیوان در برابر بخشش، نوشتن خط‌های گوناگون (پارسی، رومی، تازی، سغدی، چینی، پهلوی و…) را به او می‌آموزند. پس از او، جمشید بر تخت می‌نشیند و در چند دوره‌ی پنجاه‌ساله، ابزار جنگ (زره، جوشن، تیغ)، پوشاک گوناگون، رشتن و بافتن، طبقه‌بندی اجتماعی (کاتوزیان، نیساریان، کشاورزان، پیشه‌وران)، ساختن خانه، گرمابه و کاخ، کشف گوهرها، بوی‌های خوش، پزشکی و کشتی‌رانی را سامان می‌دهد. او نوروز را بنا می‌گذارد و جهان در روزگارش از مرگ و رنج دور می‌شود؛ اما منی و ناسپاسی نسبت به یزدان، فره‌ی ایزدی را از او می‌گیرد و زمینه‌ی سقوطش را فراهم می‌کند. در ادامه، ضحاک، پسر مرداس، با فریب ابلیس پدرش را می‌کشد و به پادشاهی می‌رسد. ابلیس در نقش آشپز، او را به خوردن گوشت عادت می‌دهد و سپس با بوسیدن دو کتفش، دو مار سیاه بر دوش او می‌رویاند. پزشکان درمانی نمی‌یابند و ابلیس در نقش پزشک پیشنهاد می‌دهد که خوراک مارها مغز جوانان باشد. هر شب دو جوان کشته می‌شوند، اما دو خالی‌گر به نام ارمایل و گرمایل، یکی از آن دو را پنهانی نجات می‌دهند و به‌جای مغز او، مغز گوسفند می‌گذارند؛ از این‌جا نژادی از گریختگان به کوه و دشت پدید می‌آید. در همین روزگار، فریدون زاده می‌شود. پدرش آبتین به‌دست ضحاک کشته می‌شود و مادرش فرانک او را نزد گاو برمایه می‌برد تا با شیر او پرورش یابد. پس از آشکارشدن ماجرا، فرانک کودک را به البرز کوه می‌برد و به مردی دینی می‌سپارد. ضحاک گاو برمایه را می‌کشد و خانه‌ی فریدون را می‌سوزاند، اما فریدون در کوه می‌بالد و با شنیدن سرگذشت پدر و دایه‌اش، کینه‌ی ضحاک را در دل می‌گیرد. او گرزی گاوسر می‌سازد، با برادرانش کیانوش و شادکام و سپاهیان به‌سوی کاخ ضحاک می‌رود، طلسم‌ها را می‌شکند، دیوان را می‌کشد، دختران جمشید (شهرناز و ارنواز) را می‌رهاند و بر تخت می‌نشیند. ضحاک در غیاب خود از ماجرا آگاه می‌شود، بازمی‌گردد و در نبردی کوتاه به‌دست فریدون گرفتار می‌شود. به فرمان سروش، فریدون او را نمی‌کشد، بلکه با بندی از چرم شیر، او را به دماوند می‌برد و در غاری تنگ با میخ‌های آهنین به کوه می‌بندد تا در رنج جاودان بماند. پس از آن، فریدون جشن مهرگان را برپا می‌کند، جهان را از بدی می‌پیراید، سه پسر می‌آورد (سلم، تور، ایرج)، برایشان همسرانی از شاه یمن می‌گیرد و سپس آنان را می‌آزماید. در آزمون اژدها، سلم می‌گریزد، تور به جنگ می‌کوشد و ایرج با گفت‌وگو و خرد، اژدها را از راه بازمی‌گرداند. فریدون بر این پایه، نام و سرنوشتشان را سامان می‌دهد: روم و خاور را به سلم، توران و چین را به تور، و ایران و تخت شاهی را به ایرج می‌سپارد. همین بخش پایانی، آغاز کینه‌ی دو برادر نسبت به ایرج و زمینه‌ساز داستان‌های خونین بعدی شاهنامه است که در بخش‌های بعدی کتاب دنبال خواهد شد.

چرا باید کتاب شاهنامه فردوسی؛ بخش اول را بشنویم؟

شنیدن این کتاب صوتی، فرصتی است برای آشنایی نزدیک و پیوسته با ریشه‌های اسطوره‌ای و فرهنگی ایران، آن هم از بیت نخست شاهنامه. در این بخش، شنونده نه‌تنها با نام‌های مشهور مانند جمشید، ضحاک و فریدون روبه‌رو می‌شود، بلکه می‌بیند هرکدام در چه زمینه‌ای پدید می‌آیند، چه دستاوردهایی دارند و چگونه خطا، غرور یا بیداد، سرنوشتشان را دگرگون می‌کند. کتاب شاهنامه فردوسی؛ بخش اول تصویری روشن از نگاه فردوسی به خدا، خرد، پیامبر، انسان و جهان ارائه کرده است. تأکید مکرر بر خرد، دانش، داد، پرهیز از منی و ناسپاسی، و هشدار نسبت به ناپایداری قدرت، شنونده را به تأمل در وضعیت امروز خود وامی‌دارد. داستان‌هایی مانند کشف آتش به‌دست هوشنگ، آموختن خط‌ها در روزگار طهمورث، سامان‌دادن پیشه‌ها و طبقات در عهد جمشید، و قیام کاوه و فریدون علیه ضحاک، نشان می‌دهد که شاهنامه فقط میدان نبرد نیست، بلکه روایت شکل‌گیری تمدن، قانون، دانش و مقاومت در برابر ستم است. از سوی دیگر، این کتاب صوتی به‌دلیل خوانش منظم و پیوسته‌ی ابیات، برای کسانی که خواندن متن منظوم برایشان دشوار است، راهی عملی برای ورود به شاهنامه فراهم کرده است. شنونده می‌تواند وزن و آهنگ شعر را بشنود، نام‌ها و ساختار داستان‌ها را به‌تدریج به خاطر بسپارد و بدون درگیرشدن با دشواری‌های خط و املای متون کهن، با محتوای آن کتاب همراه شود. همچنین، پایان این بخش در نقطه‌ای متوقف شده است که تعلیق و انتظار برای ادامه‌ی سرگذشت ایرج و برادرانش را در ذهن مخاطب زنده نگه می‌گذارد. برای کسانی که به دنبال درک عمیق‌تری از هویت فرهنگی و ادبی فارسی هستند، این بخش آغازین شاهنامه، شالوده‌ی بسیاری از ارجاعات، ضرب‌المثل‌ها و تصویرهای رایج در زبان و فرهنگ امروز را آشکار کرده است؛ از درفش کاویان و دماوند تا ضحاک و گاو برمایه و جشن‌های نوروز و مهرگان.

شنیدن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن این کتاب صوتی به کسانی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند شاهنامه را از آغاز و به‌صورت پیوسته بشناسند، اما خواندن متن منظوم برایشان دشوار است. همچنین به علاقه‌مندان ادبیات کلاسیک فارسی، تاریخ و اسطوره‌ی ایران، دانشجویان رشته‌های ادبیات و تاریخ، و کسانی که به دنبال درک ریشه‌های فرهنگی مفاهیمی مانند نوروز، مهرگان، ضحاک، کاوه و فریدون هستند، پیشنهاد می‌شود. به مخاطبانی که دغدغه‌ی مفاهیمی مانند عدالت، خرد، ناپایداری قدرت و سرنوشت حاکمان ستمگر را دارند نیز شنیدن این کتاب صوتی می‌تواند چشم‌اندازی تازه و پرجزئیات از این موضوع‌ها ارائه کند.