کتاب صوتی آنچه پدر و مادر باید درباره اعتماد به نفس فرزند خود بدانند

کتاب صوتی آنچه پدر و مادر باید درباره اعتماد به نفس فرزند خود بدانند نوشته احمد پدرام با گویندگی ویکتوریا براری شنونده را وارد دنیای پیچیده اما ملموس رشد روانی و اعتمادبه‌نفس کودکان و نوجوانان می‌کند. انتشارات ترانه پدرام این کتاب را منتشر کرده است و متن آن بر پایه‌ی تجربه‌های طولانی نویسنده در کار مشاوره و کار با خانواده‌ها شکل گرفته است. در این کتاب صوتی ابتدا مفهوم اعتمادبه‌نفس از حالت کلی و شعاری خارج شده و به‌عنوان ترکیبی از باورها، احساس‌ها و رفتارهای انسان توضیح داده شده است؛ سپس با تکیه‌ بر نظریه‌ی رشد روانی_اجتماعی اریک اریکسون مسیر رشد انسان از نوباوگی تا پیری مرور شده است تا روشن شود اعتمادبه‌نفس چگونه در هر مرحله شکل می‌گیرد یا آسیب می‌بیند. بعد از این بخش نظری کتاب به‌سراغ رفتارهای روزمره‌ی پدر و مادر می‌رود و نشان می‌دهد کدام عادت‌ها و شیوه‌های تربیتی به‌ظاهر دلسوزانه در عمل اعتمادبه‌نفس کودک را تضعیف می‌کند.

درباره کتاب صوتی آنچه پدر و مادر باید درباره اعتماد به نفس فرزند خود بدانند

کتاب صوتی آنچه پدر و مادر باید درباره‌ اعتماد به‌ نفس فرزند خود بدانند با تمرکز بر تجربه‌های بالینی و مشاهدات احمد پدرام شکل گرفته است و ساختاری سه‌بخشی دارد. در بخش اول که با عنوان اعتمادبه‌نفس ارائه شده است احمد پدرام ابتدا سردرگمی رایج در تعریف اعتمادبه‌نفس را نشان می‌دهد؛ از والدینی که فرزند شکست‌ناپذیر می‌خواهند تا کسانی که هر استعداد کوچک را بلافاصله به قهرمانی، المپیک و المپیاد وصل می‌کنند. در همین بخش تفاوت اعتمادبه‌نفس و عزت‌نفس توضیح داده شده و دیدگاه‌هایی از فرهنگ‌نامه‌ها، روان‌شناسان و به‌ویژه آلبرت بندورا مطرح شده است. کتاب صوتی آنچه پدر و مادر باید درباره‌ اعتماد به‌ نفس فرزند خود بدانند با استفاده از نظریه‌ی هشت مرحله‌ای رشد روانی_اجتماعی اریکسون از نوباوگی تا پیری را مرور می‌کند و نشان می‌دهد چگونه تعارض‌هایی مثل اعتماد در برابر بی‌اعتمادی، استقلال در برابر شرم، ابتکار در برابر احساس گناه، سخت‌کوشی در برابر حقارت و بحران هویت در نوجوانی بر شکل‌گیری اعتمادبه‌نفس اثر می‌گذارند.

در بخش دوم با عنوان آسیب‌ها و کمبودها به رفتارهای آسیب‌زای پدر و مادر پرداخته می‌شود؛ رفتارهایی مثل مراقبت افراطی و گرفتن فرصت خطرکردن، حل‌کردن همه‌ی مشکلات به‌جای کودک، تشویق‌های نادرست، وابسته‌کردن رفتار خوب به پاداش مادی، مقایسه‌ی مداوم با دیگران، نپذیرفتن اشتباهات والدین و ناهماهنگی گفتار و عمل. علل کمبود اعتمادبه‌نفس در کودکان نیز بررسی شده است؛ از قلدری هم‌سالان و آموزش مبتنی‌بر ترس تا احساس طردشدن و تجربه‌های آسیب‌زا در کودکی. در ادامه ویژگی‌های کودکان با اعتمادبه‌نفس پایین در قالب فهرستی از نشانه‌ها و چهار الگوی اصلی (رفتارهای اجتنابی، عزت‌نفس پایین، عدم تلاش و عوارض عاطفی) توضیح داده شده است. بخش سوم کتاب به راهکارها اختصاص دارد و در قالب فصل‌های مفصل بیش از ۴۰ پیشنهاد مشخص برای والدین و آموزگاران ارائه شده است؛ از نوع تحسین و نحوه‌ی مواجهه با شکست تا سپردن مسئولیت، تقویت کنجکاوی، گفت‌وگو درباره‌ی احساسات، بازی، تئاتر، ثبت اهداف و ساختن فضای خانه و مدرسه به‌گونه‌ای که کودک احساس ارزشمندی و تعلق کند.

خلاصه کتاب صوتی آنچه پدر و مادر باید درباره اعتماد به نفس فرزند خود بدانند

کتاب صوتی آنچه پدر و مادر باید درباره‌ اعتماد به‌ نفس فرزند خود بدانند از یک پرسش ساده شروع می‌کند؛ اعتمادبه‌نفس چیست و چرا بسیاری از والدین در عین عشق فراوان به فرزند خود در عمل به تضعیف آن دامن می‌زنند. نویسنده ابتدا نشان می‌دهد که چگونه والدین اعتمادبه‌نفس را به ابزاری برای رسیدن به قله‌های علم، ثروت، شهرت و قهرمانی تبدیل کرده‌اند و هر استعداد کوچک را به پروژه‌ای بزرگ و پراضطراب بدل می‌کنند. در این نگاه نتیجه مهم‌تر از فرایند است و کودک زیر فشار بهترین‌بودن از لذت یادگیری و تجربه محروم می‌شود. کتاب توضیح می‌دهد که اعتمادبه‌نفس ترکیبی از باور، احساس و رفتار است و هر تغییری در این سه سطح کل تصویر فرد از خود را دگرگون می‌کند. در این میان تفاوت اعتمادبه‌نفس و عزت‌نفس روشن می‌شود؛ اعتمادبه‌نفس بیشتر جنبه‌ی شناختی و مربوط به آگاهی از توانایی‌ها و محدودیت‌هاست و عزت‌نفس به احساس ارزشمندی و دوست‌داشتنی‌بودن خود مربوط می‌شود.

در ادامه نویسنده با تکیه‌ بر نظریه‌ی اریکسون هشت مرحله‌ی رشد روانی‌ـ‌اجتماعی را مرور می‌کند تا نشان دهد اعتمادبه‌نفس در خلأ شکل نمی‌گیرد. از نوباوگی که در آن اعتماد در برابر بی‌اعتمادی قرار دارد و آغوش و پاسخ‌گویی مادر پایه‌ی احساس امنیت را می‌سازد تا اوایل کودکی که استقلال در برابر شرم و تردید مطرح است و نحوه‌ی برخورد والدین با نه گفتن و سرپیچی کودک بر احساس توانمندی یا شرم او اثر می‌گذارد؛ سپس دوره‌ی بازی و تعارض ابتکار در برابر احساس گناه، سال‌های مدرسه و دوگانه‌ی سخت‌کوشی در برابر حقارت، نوجوانی و بحران هویت، جوانی و مسئله‌ی صمیمیت در برابر انزوا، بزرگسالی و زایندگی در برابر رکود و در نهایت پیری و انسجام در برابر ناامیدی بررسی می‌شود. پیام اصلی این بخش آن است که والدین در کنار تربیت فرزند باید به مراحل رشد خود نیز آگاه باشند تا ناکامی‌ها و رکودهای شخصی را ناآگاهانه به فشار بر فرزند تبدیل نکنند.

بخش دوم کتاب به رفتارهای آسیب‌زای والدین و علل کمبود اعتمادبه‌نفس می‌پردازد. نمونه‌هایی مثل مراقبت افراطی و گرفتن فرصت خطرکردن، حل‌کردن همه‌ی مشکلات به‌جای کودک، تشویق‌های افراطی یا صرفاً مادی، مقایسه‌ی مداوم با دیگران، نپذیرفتن اشتباهات خود، ناهماهنگی گفتار و عمل و تحقیر مستقیم یا غیرمستقیم به‌عنوان عواملی معرفی شده‌اند که کودک را وابسته، ترسو، کمال‌گرا یا دروغ‌گو بار می‌آورند. در کنار این‌ها نقش قلدری هم‌سالان، آموزش مبتنی‌بر ترس، فشار افراطی برای عملکرد تحصیلی، احساس طردشدن از سوی والدین و تجربه‌های آسیب‌زا مثل بدرفتاری، بیماری شدید یا نزاع‌های مکرر والدین توضیح داده می‌شود.

چرا باید کتاب صوتی آنچه پدر و مادر باید درباره اعتماد به نفس فرزند خود بدانند را بشنویم؟

کتاب صوتی آنچه پدر و مادر باید درباره‌ اعتماد به‌ نفس فرزند خود بدانند برای شنونده تصویری دقیق‌تر و واقع‌بینانه‌تر از اعتمادبه‌نفس فراهم می‌کند و آن را از سطح شعارهای انگیزشی و توصیه‌های کلی خارج می‌کند. شنونده در این کتاب با این نکته روبه‌رو می‌شود که اعتمادبه‌نفس یک معجون کلی نیست که در همه‌ی حوزه‌ها یکسان عمل کند، بلکه باید در زمینه‌های مشخص مثل درس، روابط اجتماعی، ورزش، هنر یا سخنرانی سنجیده و تقویت شود. این نگاه کمک می‌کند والدین از برچسب‌های مبهمی مثل فرزندم اعتمادبه‌نفس ندارد فاصله بگیرند و دقیق‌تر ببینند مشکل در کدام حوزه و در چه سطحی است. ویژگی مهم دیگر کتاب پیوندزدن رفتارهای روزمره‌ی والدین با نظریه‌های رشد است. شنونده فقط با فهرستی از باید و نبایدها روبه‌رو نیست، بلکه می‌فهمد چرا مثلاً مراقبت افراطی، مقایسه، تشویق نادرست یا حل‌کردن همه‌ی مشکلات به‌جای کودک در سطح عمیق‌تری به شرم، تردید، احساس حقارت یا بحران هویت منجر می‌شود.

شنیدن کتاب صوتی آنچه پدر و مادر باید درباره اعتماد به نفس فرزند خود بدانند را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن کتاب صوتی آنچه پدر و مادر باید درباره‌ اعتماد به‌ نفس فرزند خود بدانند به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود؛ به پدر و مادرهایی که نگران خجالتی‌بودن، ترس از شکست، وابستگی یا کمال‌گرایی فرزند خود هستند؛ به والدینی که احساس می‌کنند با وجود تلاش زیاد اعتمادبه‌نفس کودک یا نوجوانشان پایین است و نمی‌دانند کجای کارشان آسیب‌زا بوده است؛ به آموزگاران، مربیان مهدکودک و دبستان و مشاوران مدرسه که می‌خواهند نشانه‌های کمبود اعتمادبه‌نفس را بهتر بشناسند و در کلاس یا مدرسه فضای حمایتی‌تری ایجاد کنند؛ به دانشجویان و علاقه‌مندان حوزه‌های روان‌شناسی رشد، مشاوره و علوم تربیتی که به‌دنبال نمونه‌های عینی از کاربرد نظریه‌ی اریکسون در زندگی روزمره‌ی خانواده‌ها هستند.