کتاب سرشناسی، همسرشناسی

سرشناسی، همسرشناسی کتابی از رضا مهکام و سعید شریف یزدی است که با رویکرد روان‌شناسی اسلامی به موضوع آمادگی‌های پیش از ازدواج پرداخته است.

با توجه به پیچیدگی و ظرافت «ازدواج» در دورهٔ کنونی و تنوع اخلاقیات و سلایق و عقاید در بین جوانان، شایسته است بیشتر به این امر توجه شود. ازدواج موفق، سالم و پایدار می‌تواند بنیان و مقدمهٔ ایجاد خانواده‌ای مستحکم، بانشاط و پرورش‌دهندهٔ نسل‌های سازندهٔ جامعهٔ متعالی باشد. با ازدواج سالم و موفق می‌توان خانواده‌ای سالم و پایدار ساخت و بدیهی است خانوادهٔ موفق، جامعه‌ای پیشرو و امن را رقم خواهد زد.

دربارهٔ ازدواج سالم، دانشمندان علوم مختلف، از پزشکی تا فلسفه و از مردم‌شناسی تا روان‌شناسی، نظریات گوناگونی مطرح کرده‌اند؛ اما بنای ما در این کتاب این است که شاخص‌های ازدواج سالم را در متون اسلامی جست‌وجو کنیم و با ارائه الگویی اسلامی - ایرانی و مناسب جوانان لایق و برومند کشورمان، به آن‌ها در ساختن بنیان خانواده‌ای پایدار و متعالی کمک کنیم. واقعیت این است که در منابع دینی ما، دستورالعمل‌ها و توصیه‌های متعالی فراوانی دربارهٔ ازدواج وجود دارد، ولی جامعهٔ امروزی فاصلهٔ بسیاری با سیرهٔ اهل‌بیت(ع) و فرهنگ ناب اسلامی دارد.

امروزه با توجه به توسعهٔ ارتباطات و تهاجم فرهنگی رسانه‌ها و گسترش فرهنگ‌های نادرستی مانند مصرف‌گرایی، چشم‌وهم‌چشمی و کمال‌گرایی جوانان و خانواده‌ها، پدیدهٔ ازدواج با چالش‌های بزرگی مواجه شده و این مسائل، ازدواج را به امری مشکل و دست‌نیافتنی تبدیل کرده است.

 درباره کتاب سرشناسی، همسرشناسی

امروزه خانواده‌ها برای شروع ازدواج و تشکیل خانواده و به سر و سامان رساندن فرزندانشان، با مشکلات و معضلات متعددی روبه‌رو هستند که بسیاری از این مشکلات به سبب عدم آگاهی و شناخت جوانان و هم‌چنین خانواده‌هایشان نسبت به ازدواج و تشکیل خانواده است. امروزه ازدواج با توجه به تحولات اجتماعی و شرایط جهانی، مانند هر امر مهمّ دیگری نیازمند بازخوانی و تعلیم دقیق به جوانان است و باید واحدهای درسی و دوره‌های آموزشی مفصلی۲ برای جوانان گذاشته شود تا جوانان با آموزش صحیح و دقیق و کاربردی، با اطمینان خاطر و انگیزهٔ بالا به این امر مقدس و مبارک اقدام نمایند.

هدف اصلی این کتاب، آگاهی‌بخشی مناسب به جوانان در امر ازدواج است تا بتوانند واقع‌بینانه‌تر اقدام به ازدواج و انتخاب همسر کنند و در نهایت ازدواجی آسان، سالم و موفق داشته باشند. امید است این کتاب، زمینهٔ ازدواج‌های موفق و آسان را برای جوانان فراهم کند و به تبع آن، تمایل روزافزون آن‌ها به ازدواج و تشکیل خانواده و در نهایت پایداری و دوام زندگی را شاهد باشیم.

این کتاب ضمن بیان مطالبی دربارهٔ چیستی و اهداف ازدواج و مسائل مرتبط با آن، دربارهٔ ملاک‌های ازدواج و ویژگی‌های زن و مرد، نکاتی را بیان خواهد کرد. در واقع توجه به چند نکته، موجب تمایز این کتاب با سایر کتب در این حوزه شده است:

نکتهٔ اول: تکیهٔ اصلی این متن، توجه بر افزایش «شناخت» است و با بیان الگوی شناختی خاصی، سعی دارد آگاهی جوان را به صورت کاربردی افزایش دهد.

نکتهٔ دوم: در این کتاب، چگونگی تعیین ملاک‌های انتخاب همسر ارائه می‌گردد، چراکه بسیاری از کتاب‌ها در این حوزه فقط به بیان ملاک‌ها و معیارهای انتخاب همسر پرداخته‌اند و چگونگی تعیین ملاک‌ها را بیان نکرده‌اند. در واقع این کتاب به بیان مهارت‌های ملاک‌سازی برای انتخاب همسرِ ایده‌آل و متناسب با شرایط فرد پرداخته است.

 خواندن کتاب سرشناسی، همسرشناسی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

 جوانان در شرف ازدواج و خانواده‌های آنها مخاطبان اصلی این کتاب‌اند.

 بخشی از کتاب سرشناسی، همسرشناسی

کفویت و هم‌سانی

یکی از اصول اساسی و مهم در امر ازدواج، موضوع «کفویت و هم‌سانی» است که باعث آرامش و رضایت بین زن و شوهر می‌شود. کفو بودن به معنای مثل و شبیه بودن نیست، بلکه به معنای متناسب بودن است؛ بیشتر وقت‌ها این تناسب در شبیه بودن است، گاهی در هم‌جهت بودن و در برخی موارد نادر هم در مکمل بودن.

بعضی روایات، کفویت را شامل دو چیز دانسته‌اند: یکی عفتِ ناشی از ایمان و اعتقاد؛ و دیگری تأمین امکانات زندگی. امام صادق(ع) در این باره می‌فرمایند:

اَلْکُفْوُ أنْ یَکُونَ عَفیفاً و عِنْدَهُ یَسْار۴۱؛ کفو (هم‌ردیف در ازدواج) کسی است که عفیف باشد و مالی هم داشته باشد.

در انتخاب همسر علاوه بر کفویت در ایمان و اعتقادات، کفویت اقتصادیِ دو خانواده نیز باید مورد توجه قرار بگیرد؛ وگرنه ازدواج با مشکلات متعددی مواجه خواهد شد. چه بسا خانواده‌های باایمانی که با هم وصلت کردند، ولی ازدواج شان با شکست مواجه شده و دلیل آن هم، اختلاف طبقاتی و اقتصادی بوده است.

در موضوع کفویت بین زن و مرد، توجه به چند نکته حایز اهمیت است:

- کفو بودن به معنی «همسان‌همسری» در روان‌شناسی اجتماعی است. همسان‌همسری، همان قانون شباهت است و بیان می‌کند که افراد مایلند همسرانی انتخاب کنند که با خودشان از نظر ویژگی‌های فرهنگی، اجتماعی و روانی مشابه باشند. هم‌سانی میان دو فرد نه تنها آنان را به سوی یکدیگر جذب می‌کند، بلکه پیوند و وصلت ایشان را استوارتر می‌سازد.۴۲

- کفو بودن، مراتب متعددی دارد و باید ملاک‌های مختلفی را در نظر گرفت. کفویت و برابری شامل هماهنگی دینی و ایمانی، فکری و فرهنگی، اخلاقی، جسمی و جنسی، زیبایی، مالی، سیاسی، اجتماعی، روحی - روانی و... است.۴۳ به عبارت دیگر، فرد باید با خودشناسی کامل، ملاک‌های خود را در این زمینه‌ها به دست آورده و متناسب با آن‌ها، اقدام به انتخاب همسر کند. گفتنی است، توجه به یک بعد و ویژگی و غفلت از سایر ملاک‌ها، کفویت واقعی را در پی نداشته و در نهایت، انتخاب خوبی هم به دنبال نخواهد داشت.

- کفویت، امری نسبی است و کفویتِ تام امکان‌پذیر نیست. آنچه مهم است کفویت در معیارهای اصلی و حیاتی است؛ به این معنا که تناسب دو طرف در همهٔ معیارها و ملاک‌ها، امکان‌پذیر نیست، ولی می‌توان با در نظر گرفتن ملاک‌های اصلی، که مهم‌ترین آن‌ها «ایمان» است، کفویت تحقق یابد.

یکی از آیات مهم در ارتباط بین زن و مرد و روابط زوجین، آیهٔ ۱۸۷ سورهٔ «بقره» است که خداوند متعال می‌فرماید: «هُنّ لِباسٌ لَکُمْ و أنْتُمْ لِباسٌ لَهُنّ»؛ زنان برای شما مردان، به منزلهٔ لباس هستند و شما مردان نیز برای زنان به منزلهٔ لباس هستید. خداوند متعال در این آیه، زن و مرد را به لباس برای یکدیگر تشبیه کرده است. در تشبیه زن و مرد به لباس، می‌توان تفسیرها و تعابیر متعددی را به کار برد، و یکی از آن تعابیر می‌تواند «اصول انتخاب همسر» باشد.

اصول مهم در انتخاب همسر

اصل نیاز: نخستین اصلی که از این تشبیه استفاده می‌شود، اصل نیاز طبیعی انسان به همسر است. لباس، انسان را از خطر سرما و گرما حفظ کرده و هم‌چنین عیوب آدمی را می‌پوشاند؛ و انسان نیز به وجود همسری که عیوب او را پوشانده و کانون خانواده را از آسیب‌ها محافظت کند، نیاز دارد. به عبارت دیگر، انسان برای در امان ماندن از بسیاری از آسیب‌های روحی و جسمی، نیازمند پوششی به نام همسر بوده و این احتیاج نیز از مشخصات واقعی انسان است که از سوی آفرینندهٔ حکیم در او به ودیعت نهاده شد و همچون لباس که آرامش‌بخش است، هر یک از زن و مرد نیز مایهٔ آرامش دیگری به شمار آمده است.