کتاب زنان، فمینیسم و اقتصاد

کتاب زنان، فمینیسم و اقتصاد اثر محمدتقی کرمی قهی و زهرا خیری‌دوست لنگرودی یکی از کتب تخصصی انتشارات دانشگاه امام صادق (ع) برای دانشجویان و طلاب است.

انتشارات دانشگاه امام صادق علیه السلام به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین ناشران دانشگاهی کشور به‌طور ویژه و تخصصی در حوزه‌های مطالعاتی بین‌رشته‌ای فعالیت می‌نماید.

این انتشارات به مثابه بازوی ترویجی دانشگاه اسلامی مرجع کشور، طی قریب به ۲۰ سال فعالیت در حوزه‌های علوم انسانی و اسلامی در راستای افق‌گشایی مرزهای دانشی و تاکنون توانسته است با قریب به ۱۰۰۰ عنوان اثر تألیفی، تنظیمی، تدوینی و ترجمه‌ای، پاسخگوی بخشی از نیاز روزافزون جامعه علمی کشور باشد.

کسب رتبه اول و برگزیده شدن در جشنواره‌های مختلف سبک زندگی، کتاب سال دانشگاهی، کتاب سال دانشجویی، کتاب سال ایران، کتاب سال بانوان، فارابی، کتاب مقاومت، کتاب فصل ج.ا.ایران، پژوهش فرهنگی سال ج.ا.ایران و دکترین مهدویت از جمله جوایز و افتخارات این انتشارات است.

انتشار بیش از ۴۰۰ عنوان کتب میان‌رشته‌ای در زمینه علوم انسانی ـ اسلامی، انتشارات دانشگاه‌ را یکی از پیشگامان تهیه و طبع این آثار در کشور به‌شمار می‌‌آورد. همچنین ایجاد ظرفیت تولید سالانه بیش از ۱۰۰ عنوان کتاب نشر اولی و تحقق این ظرفیت در ادوار مختلف، انتشارات دانشگاه امام صادق (ع) را در رسته ناشران حرفه‌ای کشور قرار داده است.

 درباره کتاب زنان، فمینیسم و اقتصاد 

اهمیت فمینیسم در ایران تابعی از اهمیت این جنبش یا مکتب در غرب است. مانند بسیاری از مکاتب و جنبش‌های سیاسی ـ اجتماعی جنبش فمینیسم در آستانه و یا میانه قرن بیست‌ویکم دیگر واجد شور و نشاط اولیه نیست اما این امر به معنی کم‌اهمیتی این جنبش نیست. فقدان انرژی اولیه در این جنبش تا حد زیادی معلول کثرت نیروها و منابع تأثیرگذار اجتماعی در غرب و تا اندازه‌ای بیانگر نهادینه شدن و رسوب ارزش‌ها و مطالبات این جنبش‌ها و مکاتب در غرب است. بنابراین فمینیسم می‌تواند در جامعه ما همچنان به عنوان یک موضوع مطالعه و یک مصداق برای مواجهه باشد.

فمینیسم عمدتاً به عنوان یک جنبش اجتماعی شناخته می‌شود. این امر به چند دلیل صورت گرفته است: بیشتر موضوعاتی از قبیل برابری، تبعیض، خشونت و بازنمایی که در دستور کار این جنبش است موضوعاتی هستند که عمدتاً خوانش اجتماعی از آنها برجسته است و از سوی دیگر حوزه‌های علوم اجتماعی به این موضوعات بیشتر می‌پردازند. در دپارتمان‌های جامعه‌شناسی جنبش فمینیسم یا جنبش زنان یکی از نمونه‌های برجسته جنبش‌های اجتماعی محسوب می‌شود و بسیاری این عقده را بازتاب می‌دهند که فمینیسم بیش از اینکه یک مکتب یا نظریه باشد یک جنبش اجتماعی است.

با این حال می‌توان فمینیسم را یک جنبش و یا نظریه اقتصادی دانست. در واقع یکی از عوامل به وجود آمدن فمینیسم در غرب انقلاب صنعتی است. با تحول در شیوه‌های تولید اقتصادی و تفکیک قلمرو عمومی از قلمرو خصوصی و تمایز یافتن مفاهیمی چون محل کار و محل فراغت (خانه) نیروی تولید و عامل مصرف، چالش‌های اساسی فراروی زنان قرار گرفت که بر اساس آن از سپهر عمومی طرد و به سپهر خصوصی که خصلت اصلی آن بی‌امتیازی است فراخوانده شدند. مناقشات اولیه درباره حق اشتغال زنان و اجازه آن و مالکیت زنان بر دستمزد اشتغال در کارخانه‌ها و کارگاه‌ها، محدودیت تصدی زنان در برخی از مشاغل، گویای نقطه عزیمت‌های اقتصادی در جنبش فمینیسم است. اوج و حضیض‌های فمینیسم در غرب را می‌توان با قبض و بسط در وضعیت معیشت و اشتغال زنان مرتبط دانست. به موازات دستیابی زنان به فرصت‌های اشتغال و رفاه تب و تاب اعتراضات و جنبش‌های فمینیستی فرو می‌نشیند و با تضییق در فرصت‌های اشتغال و نابرابری دستمزد، فعالیت‌های اجتماعی و اعتراضی آن جانی دوباره می‌گیرد.

صرف نظر از این نکته، بسیاری از دستور کارهای این جنبش دستور کارهای اقتصادی است، به غیراز فمینیسم لیبرال که گرایشی اصلاح‌طلب و محافظه‌کار در جنبش فمینیستی است، باقی گرایش‌های فمینیستی، گرایش‌های انقلابی و انتقادی محسوب می‌شوند که وجهه اصلی انتقادهای آنان، با این حال مهم‌ترین دستور کار فمینیسم لیبرال برابری زن و مرد در سپهر عمومی به ویژه حوزه اشتغال است. برخی از گرایش‌ها مانند فمینیسم مارکسیستی و فمینیسم سوسیالیستی با استعانت از نظریه زیربنا بودن اقتصاد در اندیشه کارل مارکس نقطه عزیمت خود را نابرابری اقتصادی زنان و مردان در موقعیت‌های اقتصادی و تقسیم کار جنسیتی قرار داده‌اند. مهم‌ترین دستور کار این گرایش در افتادن با کار خانگی به عنوان یکی از مصادیق برجسته بیگاری است. جنبش هم‌ارزی و تخمین ارزش کار خانگی زنان، مهم‌ترین راهبردهای این گرایش فمینیستی است.

برخی گرایش‌های دیگر همچون فمینیسم رادیکال در پیوند با نظریات انتقادی دیگر همچون نظریه مطالعات فرهنگی و مکتب فرانکفورت که دستور کار اصلیشان توجه به حاشیه‌های اجتماعی و اقتصادی همچون زنان، کودکان و اقلیت‌های مذهبی و نژادی است. مواجهه انتقادی با پدیده قاچاق زنان، پورنوگرافی و روسپیگری واجد سویه‌های انتقادی اقتصادی در این گرایش است.

 خواندن کتاب زنان، فمینیسم و اقتصاد را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

 پژوهشگران حوزه اقتصاد و علوم سیاسی مخاطبان این کتاب‌اند.