کتاب آداب نماز

اگر خداوند و اوامر او بزرگ شمرده شود، دل انسان در برابر آن به فروتنی، آرامش و اطمینان می‌رسد. اولیای خدا نماز را امانت بزرگ خدا می‌دانستند که وقتی زمان ادای آن می‌رسد، باید آن را به صورت کامل و شایسته تقدیم خداوند کرد. در روایت است که امام علی (ع) هنگام نماز، رنگ رخسارش تغییر می‌کرد و بدن مبارکش به لرزه می‌افتاد. در آن حال به آن حضرت عرض شد: چه اتفاقی برای شما رخ داده است؟ فرمود: وقت ادای امانتی است که خداوند متعال آن را به آسمان‌ها و زمین و کوه‌ها عرضه کرد، ولی آنها پذیرش آن خودداری کردند و انسان آن را قبول کرد. حال نمی‌دانم آیا به خوبی آن را ادا خواهم کرد یا خیر.

زرنگ واقعی کسی است که به فکرآخرتش باشد

؛ چون بنده مؤمنی به نماز برمی‌خیزد، خداوند متعال تا پایان نمازش با نظر رحمت به سوی او می‌نگرد و رحمت الهی بر او سایه می‌افکند. از بالای سرش تا افق آسمان و فرشتگان در اطراف او تا افق آسمان گرد می‌آیند و خداوند فرشته‌ای برای او موکل می‌سازد که بالای سرش بایستد و به او بگوید: ای نمازگزار! اگر بدانی چه کسی به تو می‌نگرد و با چه کسی سخن می‌گویی، هرگز از جایت تکان نمی‌خوری و از این حالت بر نمی‌گردی.

امام رضا (ع) درباره آداب نماز فرمودند: "وقتی می‌خواهی به نماز بایستی… نماز را با حالت سکون و وقار به‌پادار و حالت خشوع و خضوع در تو باشد…؛ در حالتی که امیدوار (به رحمت الهی) و بیمناک (از عذاب او) باشی… و حالت ترس و جزع در تو آشکار باشد و در همان حال به خدایت شوق و رغبت داشته باش…".

نماز واجبی الهی است

پیامبراکرم (ص) فرمود: "مَنْ صَلَّی رَکعَتَینِ وَ لَمْ یحَدِّثْ فِیهِمَا نَفْسَهُ بِشَی‌ءٍ مِنْ أُمُورِ الدُّنْیا غَفَرَ اللَّهُ لَهُ ذُنُوبَهُ": هر مسلمانی دو رکعت نماز بخواند و در آن نفس خود را به چیزی از دنیا مشغول نکند، خداوند گناهانش را می‌آمرزد.

عایشه همسر پیامبر خدا (ص) می‌گوید: رسول خدا (ص) با ما سخن می‌گفت و ما نیز با او سخن می‌گفتیم، ولی همین که وقت نماز فرا می‌رسید، گویا ما را نمی‌شناخت و ما نیز او را نمی‌شناختیم. وقت‌شناسی و اهمیت دادن به وقت نماز، یکی از راه‌های تعظیم امر خدا و یکی از اسباب حضور قلب است. که در روایات فراوان بر آن تأکید شده و سیره پیامبر و اهل بیت (ع) و علما و صالحان همیشه بر اهتمام به وقت نمازها بوده است.

سید و سالار شهیدان حضرت امام حسین (ع) در ظهر عاشورا در عمل اهمیت نماز را به همگان نشان داد و در میدان جنگ و تیررس دشمنان، نماز را بر پا داشت و همه ما هنگام سلام به آن بزرگوار می‌گوییم: "أَشْهَدُ أَنَّک قَدْ أَقَمْتَ الصَّلَاة".

بر اساس گفتار پیامبر اعظم (ص) نخستین چیزی که بر امت اسلام واجب شد، نمازهای پنجگانه بود و در مدتی که پیامبراکرم (ص) در مکه بود، هیچ عبادتی جز نماز واجب نگشت و پس از آن نیز سیره حضرت چنین بود که نخستین چیزی که به افراد تازه مسلمان می‌آموخت، نماز بود. آن حضرت برای بیان جایگاه نماز در دین فرمود: "الصَّلَاةُ عِمَادُ الدِّینِ فَمَنْ تَرَک صَلَاتَهُ مُتَعَمِّداً فَقَدْ هَدَمَ دِینَه": نماز ستون دین است و هرکس به عمد آن را ترک کند، به راستی دینش را نابود کرده است. و فرمود: "موضع الصّلوة من الدّین کموضع الرّأس من الجسد". جایگاه نماز در دین، مانند جایگاه سر در بدن است. و فرمود: به راستی که نماز، ستون دین است و آن نخسین عملی است از اعمال آدمیان که (درقیامت) به آن رسیدگی می‌شود. پس اگر صحیح باشد، به بقیه اعمالش پرداخته می‌شود و اگر صحیح نباشد، به دیگر اعمالش نمی‌نگرند.

حضور قلب اصلی‌ترین بخش و رکن اصلی نماز است