کتاب ژانر در تلویزیون

کتاب ژانر در تلویزیون گردآوری و تألیف سیدجواد شبانی، گونه‌های مختلف برنامه‌های تلویزیونی را معرفی می‌کند؛ از مستند و خبر تا سریال، مسابقه و آگهی تبلیغاتی. پرسش اصلی این کتاب، تفاوت برنامه‌هایی است که همگی روی یک صفحه دیده می‌شوند اما هدف، شیوه‌ی تولید و رابطه‌شان با مخاطب یکسان نیست. انتشارات هونر این کتاب را منتشر کرده است. مباحث کتاب علاوه‌بر تعریف قالب‌ها، موضوعاتی مانند نقش تدوین در نمایش واقعیت و شیوه‌های حفظ مخاطب سریال را در بر می‌گیرد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ژانر در تلویزیون

کتاب ژانر در تلویزیون حاصل گردآوری و تألیف سیدجواد شبانی برای آشنایی مقدماتی با گونه‌شناسی برنامه‌های تلویزیونی است. مؤلف در یادداشت آغازین توضیح داده است که درخواست دانشجویان درس گونه‌شناسی و پراکندگی منابع، انگیزه‌ی فراهم‌آوردن این مجموعه بوده است. مطالب از منابع گوناگون گردآوری شده‌اند و پس از دسته‌بندی و ویرایش، توضیحاتی نیز به مجموعه افزوده شده است. این کتاب نگاهی فرهنگ‌نامه‌ای دارد؛ یعنی به‌جای بررسی تخصصی یک گونه، مجموعه‌ای از تعریف‌ها، دسته‌بندی‌ها و اصطلاحات را کنار یکدیگر قرار می‌دهد. فصل‌ها فرصتی برای شناخت اولیه‌ی تفاوت قالب‌ها فراهم می‌کنند و نمونه‌های برنامه‌ها، رابطه‌ی تعریف‌ها با تولیدات تلویزیونی را نشان می‌دهند. مؤلف همچنین روشن کرده است که شناخت تفصیلی بعضی گونه‌ها، از جمله مستند و سریال، به مطالعه‌ی منابع تخصصی نیاز دارد. دامنه‌ی مطالب از برنامه‌های اطلاع‌رسان تا شکل‌های مختلف سرگرمی گسترده است. این گستردگی، تلویزیون را نه صرفاً محل پخش داستان یا خبر، بلکه مجموعه‌ای از شیوه‌های متفاوت ارتباط با مخاطب معرفی می‌کند.
کتاب ژانر در تلویزیون ۱۶ فصل دارد. «مستند»، «تلویزیون واقعیت‌نما»، «خبر تلویزیونی»، «سریال»، «تله‌فیلم» و «تله‌تئاتر» از عنوان‌های آغازین هستند. فصل‌های دیگر به برنامه‌های زنده، ترکیبی، گفت‌وگومحور، مسابقات، برنامه‌های ورزشی، انیمیشن، نمایش عروسکی، ویدیوکلیپ، آگهی‌های تبلیغاتی و میان‌برنامه‌ها اختصاص دارند. مباحث مستند، نسبت تصویر با واقعیت را بررسی کرده‌اند و تدوین را بخشی مؤثر در شکل‌گیری تفسیر فیلم‌ساز می‌دانند. بحث واقعیت‌نما نیز موضوع انتخاب شرکت‌کنندگان، رقابت، حریم خصوصی و ادعای نمایش زندگی واقعی را پیش می‌کشد. فصل خبر، تعریف قالب را به ارزش‌های خبری، گزارش، مصاحبه و تنظیم بخش خبری پیوند می‌زند. توضیح نقش زاویه‌ی دوربین، انتخاب مصاحبه‌شوندگان و لحن گزارشگر، زمینه‌ای برای سنجش دقیق‌تر پیام‌های خبری فراهم می‌کند. فصل سریال نیز از اصطلاحاتی مانند قسمت، فصل، پیش‌قسمت، خط داستانی و قوس داستانی فراتر می‌رود و ارتباط تولید، زمان پخش و حفظ مخاطب را توضیح می‌دهد. خواننده در این مسیر، هم با نام‌گذاری قالب‌ها آشنا می‌شود و هم بعضی تصمیم‌های پشت تولید و عرضه‌ی برنامه‌ها را می‌شناسد.

خلاصه کتاب ژانر در تلویزیون

کتاب ژانر در تلویزیون، شناخت برنامه‌ها را از تعریف گونه‌ها آغاز می‌کند و به عوامل شکل‌دهنده‌ی محتوای تلویزیونی می‌رساند. مستند در این بحث، ثبت خنثای رویدادها نیست؛ فیلم‌ساز از طریق انتخاب و تدوین، برداشتی از واقعیت ارائه می‌دهد. برنامه‌های واقعیت‌نما نیز باوجود حضور آدم‌های واقعی، تحت‌تأثیر قواعد رقابت، گزینش شرکت‌کنندگان و حذف بخش‌هایی از تصاویر قرار دارند. خبر تلویزیونی براساس ارزش‌های خبری، امکانات تصویری و تصمیم‌های تحریریه شکل می‌گیرد. سریال هم از پیوند خط‌های داستانی، تعلیق و تداوم شخصیت‌ها برای حفظ ارتباط با بیننده استفاده می‌کند. ایده‌ی مشترک این مباحث، ضرورت توجه به چگونگی ساخته‌شدن برنامه‌هاست. تفاوت گونه‌ها فقط در موضوع نیست؛ هدف تولید، نحوه‌ی تنظیم تصاویر، نقش مجری یا شرکت‌کننده و انتظار مخاطب نیز در تشخیص هر قالب اهمیت دارند.

چرا باید کتاب ژانر در تلویزیون را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب ژانر در تلویزیون را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تعریف‌ها و دسته‌بندی‌های گونه‌های گوناگون تلویزیونی را در یک مجموعه فراهم می‌کند.
• نقش انتخاب و تدوین را در ادعای نمایش واقعیت روشن می‌کند.
• اصطلاحات سریال‌سازی را به تصمیم‌های تولید و حفظ مخاطب پیوند می‌دهد.
• معیارهای انتخاب خبر و تفاوت قالب‌های ارائه‌ی اطلاعات را توضیح می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب ژانر در تلویزیون به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان کارشناسی تلویزیون که درس گونه‌شناسی دارند.
• هنرجویانی که به شناخت مقدماتی قالب‌های برنامه‌سازی نیاز دارند.
• پژوهشگرانی که آشنایی اولیه با انواع برنامه‌ها می‌خواهند.
• بینندگان پیگیری که به سازوکار تولید برنامه‌ها علاقه‌مندند.