کتاب رویکردهای نوین در جامعه شناسی پزشکی

کتاب رویکردهای نوین در جامعه شناسی پزشکی (با تاکید بر مداخلات روان‌شناسی و مددکاری اجتماعی بیماری‌های خاص) نوشته علیرضا صنعت خواه، ریحانه زارع و کوثر کدخدازاده، بیماری را در پیوند با زندگی خانوادگی، شرایط اقتصادی و مناسبات اجتماعی بررسی می‌کند. پرسش محوری این کتاب این است که مراقبت از بیماران خاص چگونه می‌تواند از تشخیص و دارو فراتر برود و نیازهای روانی، اجتماعی و حقوقی آنان را نیز در بر بگیرد. نویسندگان نقش مددکاری اجتماعی را در پاسخ به این پرسش توضیح داده‌اند. نشر سنجاق این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب رویکردهای نوین در جامعه شناسی پزشکی

کتاب رویکردهای نوین در جامعه شناسی پزشکی نوشته علیرضا صنعت خواه، ریحانه زارع و کوثر کدخدازاده، نقطه‌ی تلاقی جامعه‌شناسی پزشکی، حمایت روانی و مددکاری اجتماعی را موضوع بررسی قرار داده است. نویسندگان بیماری‌های خاص و نادر را صرفاً مجموعه‌ای از نشانه‌های جسمانی نمی‌دانند؛ آنان تجربه‌ی بیماری را در بستری از باورهای فرهنگی، روابط قدرت، امکانات رفاهی و فرصت‌های نابرابر دریافت خدمات توضیح می‌دهند. بحث اصلی بر فاصله‌ی میان شناخت زیستی بیماری و شناخت زندگی بیمار استوار است. تشخیص پزشکی می‌تواند نام اختلال را مشخص کند، اما به‌تنهایی وضعیت شغلی، روابط خانوادگی یا احساس طردشدگی فرد را توضیح نمی‌دهد. نویسندگان برای روشن‌کردن این فاصله، مفاهیم نظری را کنار مسائل نظام سلامت قرار داده‌اند. ارجاع به دیدگاه‌های برگر و لاکمن درباره‌ی ساخته‌شدن معانی اجتماعی، بررسی نظریه‌ی نقش بیمار پارسونز و معرفی مدل زیست‌روان‌اجتماعی، بخش‌هایی از این بحث هستند. متن همچنین محدودیت الگوهایی را نشان می‌دهد که انتظار بازگشت سریع به سلامت را مبنای تعریف وظایف بیمار قرار می‌دهند؛ انتظاری که با وضعیت بسیاری از مبتلایان به بیماری‌های مزمن سازگار نیست.
کتاب رویکردهای نوین در جامعه شناسی پزشکی در فصل‌های اول تا سوم، به‌ترتیب موضوع‌های تاریخچه مددکاری اجتماعی در بیماری‌های خاص، جایگاه مددکاری اجتماعی در جامعه شناسی پزشکی و مددکاری اجتماعی و رویکردها درباره سلامت و بیماری را دنبال می‌کند. مباحث تاریخی، تغییر نقش حمایت اجتماعی از کمک خیریه‌ای به فعالیت حرفه‌ای و حقوق‌محور را توضیح می‌دهند. مباحث مفهومی نیز تفاوت بیماری تشخیص‌داده‌شده، احساس بیماری و پذیرش اجتماعی فرد به‌عنوان بیمار را روشن می‌کنند. نویسندگان علاوه‌بر محیط بیمارستان، به شبکه‌های حمایت، سیاست‌های بیمه‌ای و جایگاه حرفه‌ای مددکاران توجه کرده‌اند. طرح مفاهیم سلامت سیاره‌ای و یک سلامت نیز دامنه‌ی بحث را به رابطه‌ی انسان، محیط و سایر موجودات زنده گسترش می‌دهد. تجربه‌ی مطالعه‌ی این کتاب بیشتر بر پیوندزدن نظریه با مسئله‌های مراقبت استوار است: اینکه سازمان خدمات، ارزش‌های فرهنگی و تصمیم‌های سیاسی چگونه بر امکان دریافت حمایت اثر می‌گذارند. این بحث، شناخت بیماری را به شناخت شرایط زندگی و حقوق اجتماعی بیمار نزدیک می‌کند.

خلاصه کتاب رویکردهای نوین در جامعه شناسی پزشکی

کتاب رویکردهای نوین در جامعه شناسی پزشکی از این مسئله آغاز می‌کند که کم‌شیوع‌بودن یک بیماری، پیامدهای گسترده‌ی ابتلا به بیماری را از میان نمی‌برد. بیمار و خانواده ممکن است هم‌زمان با ابهام تشخیصی، فشار مالی، اضطراب و کمبود حمایت روبه‌رو باشند. نویسندگان پاسخ به این وضعیت را در همکاری حرفه‌های مختلف جست‌وجو می‌کنند. مددکار اجتماعی در این چارچوب، نیازهای روانی‌اجتماعی را ارزیابی می‌کند، پیوند خانواده با منابع حمایتی را برقرار می‌سازد و مطالبات بیمار را در برابر موانع نهادی پی می‌گیرد. متن، توانمندسازی را جایگزین نگاه صرفاً ترحم‌آمیز می‌کند و حمایت‌گری را از کمک به یک فرد تا اصلاح سیاست‌های سلامت گسترش می‌دهد. پیام اصلی این است که مراقبت زمانی ابعاد بیشتری از نیاز بیمار را پوشش می‌دهد که درمان جسمانی، حمایت عاطفی، مشارکت اجتماعی و دسترسی عادلانه به خدمات، اجزای جداافتاده‌ی نظام سلامت نباشند.

چرا باید کتاب رویکردهای نوین در جامعه شناسی پزشکی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب رویکردهای نوین در جامعه شناسی پزشکی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تفاوت وضعیت جسمانی بیمار با تجربه‌ی ذهنی و موقعیت اجتماعی او روشن می‌شود.
• محدودیت نظریه‌ی نقش بیمار در توضیح بیماری‌های مزمن بررسی می‌شود.
• خواننده با وظایف مددکار اجتماعی در ارزیابی، مدیریت مورد و پیگیری مراقبت آشنا می‌شود.
• پیوند میان حمایت از بیمار و تصمیم‌های مربوط به توزیع خدمات سلامت توضیح داده می‌شود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب رویکردهای نوین در جامعه شناسی پزشکی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان مددکاری اجتماعی که به فعالیت در مراکز درمانی علاقه دارند.
• پژوهشگران جامعه‌شناسی پزشکی که تجربه‌ی اجتماعی بیماری را بررسی می‌کنند.
• اعضای تیم‌های سلامت که با نیازهای چندوجهی بیماران خاص سروکار دارند.

بخشی از کتاب رویکردهای نوین در جامعه شناسی پزشکی

«برای درک جایگاه مددکاری اجتماعی در جامعه‌شناسی پزشکی، می‌توان سه سطح تحلیل را از هم متمایز کرد:
سطح خرد (میکرو): بیمار و خانواده
در این سطح، مددکار اجتماعی به عنوان عضوی از تیم پزشکی، مستقیماً با بیمار و خانواده‌اش کار می‌کند. او با ارائه آگاهی به بیمار درباره ماهیت بیماری، سیر درمان و پیش‌آگهی، ایجاد انگیزه و حمایت برای تداوم درمان، کار بر روی ترس‌ها و باورهای نادرست، آماده‌سازی بیمار و خانواده برای ترخیص، و تأمین منابع مورد نیاز، شکاف میان دانش تخصصی پزشکی و درک روانی-اجتماعی بیمار را پر می‌کند. جامعه‌شناسی پزشکی با تحلیل مفهوم
"نقش بیمار"
و انتظارات جامعه از فرد بیمار، به مددکار اجتماعی چارچوبی تحلیلی برای درک رفتارهای بیمار و تعامل او با نظام سلامت ارائه می‌دهد. (مککوید
۶۶
،۲۰۲۳)
سطح میانی (مزو): سازمان سلامت و جامعه
مددکاری اجتماعی در این سطح، فراتر از کار با افراد منفرد، به کار با گروه‌های بیماران، برنامه‌ریزی خدمات، هماهنگی میان بخش‌های مختلف بیمارستان و پیوند بیمارستان با جامعه می‌پردازد. جامعه‌شناسی پزشکی با واکاوی
ساختار اجتماعی بیمارستان
به عنوان یک سازمان پیچیده با سلسله‌مراتب قدرت مشخص، جایگاه مددکار اجتماعی را در این ساختار تبیین می‌کند. این تحلیل نشان می‌دهد که مددکاران اجتماعی اغلب با
جایگاه پایین در سلسله‌مراتب بیمارستانی
و شرایط کاری نامطلوب مواجه‌اند که به نوبه خود بر تصویر ذهنی و انگیزه آنان تأثیر می‌گذارد.
سطح کلان (ماکرو): سیاست‌گذاری و عدالت اجتماعی
در بالاترین سطح، مددکاری اجتماعی با تکیه بر آموزه‌های جامعه‌شناسی پزشکی، به تحلیل انتقادی نظام سلامت و نقش‌آفرینی در سیاست‌گذاری می‌پردازد.»