کتاب تاریخ روزنامه نگاری در قلمرو زبان فارسی (جلد اول؛ گام های نخست)

کتاب تاریخ روزنامه نگاری در قلمرو زبان فارسی (جلد اول؛ گام های نخست) نوشته ناصرالدین پروین، پیدایش مطبوعات فارسی را در پیوند با جامعه، سیاست و ابزارهای ارتباطی بررسی می‌کند. نویسنده تاریخ روزنامه‌ها را به نام مدیران و زمان آغاز فعالیتشان محدود نکرده است؛ محتوای خبرها، شیوه‌ی چاپ، شبکه‌ی توزیع و منابع مالی نیز در این بررسی جای دارند. نشر نی این کتاب را منتشر کرده است. یکی از محورهای مهم این جلد، آغاز روزنامه‌نگاری فارسی در هندوستان و گسترش این فعالیت در ایران و دیگر سرزمین‌هاست. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تاریخ روزنامه نگاری در قلمرو زبان فارسی (جلد اول؛ گام های نخست)

کتاب تاریخ روزنامه نگاری در قلمرو زبان فارسی (جلد اول؛ گام های نخست) حاصل پژوهش ناصرالدین پروین درباره‌ی زمینه‌های شکل‌گیری و گسترش روزنامه‌های فارسی تا پایان پادشاهی ناصرالدین‌شاه است. نویسنده مطبوعات را هم شاهد زندگی اجتماعی می‌داند و هم از عوامل اثرگذار بر جامعه به‌شمار می‌آورد. بررسی او از ارتباط گفتاری و نوشتاری، خط، کاغذ و چاپ آغاز می‌شود و به شبکه‌های پست و تلگراف، شیوه‌های خبررسانی و شکل‌گیری عقیده‌ی عمومی می‌رسد. این جلد چهار بخش اصلی دارد: گفتارهای آغازین، پیدایش روزنامه‌نگاری فارسی در هندوستان، پیدایش روزنامه‌نگاری در ایران و روزنامه‌های چاپ خارج. بخش نخست شامل پنج گفتار است و سه بخش بعدی درمجموع ۱۶ فصل دارند. گفتارهایی مانند چاپ فارسی و واژگان روزنامه‌نگاری، زمینه‌ی شناخت اصطلاحات و امکانات تولید روزنامه را فراهم می‌کنند. نویسنده سپس تاریخ نشریه‌ها را در بستر وضعیت سیاسی، فرهنگی و اقتصادی محل فعالیتشان قرار می‌دهد؛ بنابراین موضوع فقط شناسایی نخستین روزنامه‌ها نیست، بلکه شناخت شرایطی است که انتشار و گردش خبر را ممکن یا محدود کرده‌اند.
کتاب تاریخ روزنامه نگاری در قلمرو زبان فارسی (جلد اول؛ گام های نخست) در بررسی مطبوعات ایران، موضوع‌هایی چون کاغذ اخبار، وقایع اتفاقیه، روزنامه‌های شهرستان‌ها و نشریه‌های موضوعی را دنبال می‌کند. فصل‌های مربوط به خارج از ایران نیز به فعالیت‌های مطبوعاتی در هندوستان، قلمرو عثمانی، افغانستان، مصر و قفقاز اختصاص دارند. روزنامه‌های اختر و قانون هریک موضوع بررسی جداگانه‌اند. روش پژوهش بر مشاهده‌ی مستقیم نسخه‌های روزنامه‌ها و سنجیدن اطلاعاتشان با اسناد، خاطرات، سفرنامه‌ها و پژوهش‌های پیشین استوار است. پروین به خطاهایی نیز توجه کرده که بر اثر تکرار اطلاعات نادرست در منابع پدید آمده‌اند؛ ازجمله روزنامه‌دانستن یک مقاله یا انتساب نادرست زبان و محل فعالیت یک نشریه. بررسی شکل ظاهری روزنامه‌ها، شمار ستون‌ها، تصویرها، آگهی‌ها و گردش مالی، تاریخ مطبوعات را از فهرست نام‌ها فراتر می‌برد. خواننده از این مسیر با مناسبات میان خبر، قدرت سیاسی، فناوری چاپ و زندگی روزمره آشنا می‌شود.

خلاصه کتاب تاریخ روزنامه نگاری در قلمرو زبان فارسی (جلد اول؛ گام های نخست)

کتاب تاریخ روزنامه نگاری در قلمرو زبان فارسی (جلد اول؛ گام های نخست) پیدایش مطبوعات فارسی را نتیجه‌ی دگرگونی در شیوه‌های ارتباط، امکانات چاپ و نیازهای اجتماعی می‌داند. بررسی از پیشینه‌ی خبرنویسی و روزنامه‌های چندزبانه در هند به روزنامه‌های مستقل فارسی می‌رسد و سپس تجربه‌ی ایران و دیگر سرزمین‌ها را دنبال می‌کند. نویسنده نشان می‌دهد که شناخت یک روزنامه، فقط دانستن نام ناشر و تاریخ آغاز و پایان فعالیت نیست. گرایش سیاسی، رابطه با حکومت، محدودیت‌های نظارتی، ترکیب مطالب و وضعیت مالی نیز بخشی از تاریخ هر نشریه‌اند. مسئله‌ی محوری این کتاب، بازسازی همین مجموعه‌ی روابط است؛ مجموعه‌ای که جایگاه مطبوعات را در تاریخ جامعه روشن می‌کند و ضرورت ارزیابی انتقادی منابع را پیش می‌کشد.

چرا باید کتاب تاریخ روزنامه نگاری در قلمرو زبان فارسی (جلد اول؛ گام های نخست) را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب تاریخ روزنامه نگاری در قلمرو زبان فارسی (جلد اول؛ گام های نخست) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• پیشینه‌ی مطبوعات فارسی را فراتر از مرزهای ایران بررسی می‌کند.
• تأثیر سانسور و مناسبات حکومتی بر محتوای روزنامه‌ها را توضیح می‌دهد.
• ویژگی‌های فنی، توزیع و اقتصاد روزنامه‌ها را کنار تاریخ سیاسی قرار می‌دهد.
• نمونه‌هایی از نقد و سنجش منابع تاریخی ارائه می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب تاریخ روزنامه نگاری در قلمرو زبان فارسی (جلد اول؛ گام های نخست) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان ارتباطات که به تاریخ مطبوعات علاقه دارند.
• پژوهشگران تاریخ قاجار و فرهنگ فارسی‌زبانان.
• روزنامه‌نگاران علاقه‌مند به پیشینه‌ی حرفه‌شان.
• کتابدارانی که مجموعه‌های مطبوعات تاریخی را بررسی می‌کنند.