کتاب جوانمردان صحرا

کتاب جوانمردان صحرا نوشته مهدی میرکیایی و تصویرگری سیدحسام طباطبایی، داستانی تاریخی از زندگی یعقوب لیث صفاری و همراهان اوست؛ مردانی که از میان بازار و کاروان‌ها برخاستند و به رویارویی با حاکمان وابسته به خلیفه‌ی عباسی رسیدند. مسئله‌ی اصلی داستان تنها پیروزی در میدان جنگ نیست؛ رفتار فرمانروایان با مردم و سرنوشت خواسته‌ی عدالت پس از به‌ دست‌گرفتن قدرت نیز اهمیت دارد. انتشارات شکوفه امیرکبیر این کتاب را در مجموعه‌ی «سرداران ایران زمین» عرضه کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جوانمردان صحرا

کتاب جوانمردان صحرا از مهدی میرکیایی، سرگذشت یعقوب لیث را در قالب داستانی تاریخی برای نوجوانان روایت می‌کند. نویسنده شخصیت اصلی را در پیوند با خاستگاه اجتماعی او معرفی کرده است: پسر یک رویگر که آشنایی‌اش با پهلوانان و جوانمردان بازار، پشتوانه‌ی حرکت او می‌شود. فضای داستان میان بازار، بیابان، دیوارهای شهر و اردوگاه‌های نظامی جابه‌جا می‌شود. هر فضا نیز مسئله‌ای پیش می‌آورد؛ بازار جای آشنایی و شکل‌گیری اعتماد است و بیابان توان تحمل و تصمیم‌گیری جنگجویان را می‌آزماید.

گفت‌وگوهای یعقوب با برادرش عمرو و همراهانی مانند ازهر و حامد، نگرانی‌ها و اختلاف‌نظرهای جمع را نشان می‌دهد. همراهان او فقط فرمانبردار نیستند؛ خطرها را یادآوری می‌کنند و درباره‌ی پیامدهای حرکت سپاه سؤال دارند. روایت از همین گفت‌وگوها برای نشان‌دادن فاصله‌ی میان جسارت و بی‌احتیاطی استفاده کرده است. صحنه‌های کمنداندازی، حرکت شبانه و روبه‌روشدن با موانع طبیعی نیز بخش ماجرایی داستان را شکل می‌دهند.

کتاب جوانمردان صحرا در کنار لشکرکشی‌ها، رابطه‌ی قدرت و عدالت را برجسته می‌کند. روایت، مخالفت با حاکم ستمگر را به‌تنهایی نشانه‌ی دادگری نمی‌داند؛ رفتار حاکم تازه با تهیدستان و شیوه‌ی گرفتن مالیات نیز معیار سنجش اوست. توجه به معاش مردم، پرهیز از دست‌درازی به دارایی شهرنشینان و فاصله‌گرفتن از تجمل، در تصویر یعقوب نقش دارند. مهدی میرکیایی این ویژگی‌ها را بیشتر از خلال تصمیم‌ها و جزئیات زندگی شخصیت نشان داده است؛ حصیر، سپر و خوراک اندک در برابر کاخ و ثروت انباشته قرار می‌گیرند. دشمنان نیز گاه پیشه‌ی رویگری او را دستاویز تحقیر می‌کنند و همین برخورد، کشمکش میان جایگاه اجتماعی و توان رهبری را آشکار می‌سازد.

روایت سوم‌شخص، صحنه‌های کوتاه و گفت‌وگوهای متوالی، توجه را بر کنش شخصیت‌ها نگه می‌دارند. حاصل، آشنایی با چهره‌ای تاریخی از مسیر انتخاب‌های اوست؛ انتخاب‌هایی که هم به میدان نبرد مربوط می‌شوند و هم به مسئولیت در برابر مردمی که انتظار تغییر دارند.

خلاصه داستان جوانمردان صحرا

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

یعقوب، پسر رویگری در بازار، راه صالح را می‌بندد و از آمادگی جوانمردان برای مقابله با حاکم سیستان خبر می‌دهد. او معتقد است مردم عادی نباید بی‌پشتوانه در برابر سربازان قرار بگیرند و این کار به مردان رزم‌دیده نیاز دارد. صالح پیشنهاد همکاری را می‌پذیرد و جمعی از کمنداندازان و سواران برای حرکتی غافلگیرانه آماده می‌شوند.

کتاب جوانمردان صحرا از این همراهی آغاز می‌کند و مسیر گسترش مبارزه‌ی یعقوب را دنبال می‌کند. او به‌تدریج درمی‌یابد که کنارزدن یک حاکم، خطر دیگر کارگزاران خلیفه را از میان نمی‌برد. همراهانش باید درباره‌ی عبور از کویر، تأمین آب و رویارویی با سپاهیان تصمیم بگیرند. یعقوب در میان این دشواری‌ها می‌کوشد پیوند خود را با زندگی مردم تهیدست حفظ کند.

چرا باید کتاب جوانمردان صحرا را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب جوانمردان صحرا را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• روایت، یعقوب لیث را از خلال تصمیم‌ها و رابطه‌اش با همراهان معرفی می‌کند.
• ماجراهای نبرد، نقش تدبیر، شناخت محیط و همکاری را در کنار نیروی جنگی نشان می‌دهند.
• موضوع مالیات و معاش تهیدستان، فرصتی برای فکرکردن به معنای دادگری فراهم می‌کند.
• تقابل پیشه‌ی رویگری با جایگاه فرماندهی، موضوع تحقیر اجتماعی را پیش می‌کشد.

خواندن کتاب جوانمردان صحرا را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب جوانمردان صحرا به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• نوجوانان علاقه‌مند به داستان‌های تاریخی ایران و سرگذشت فرماندهان.
• خوانندگانی که ماجراهای جنگی، تدبیرهای نظامی و همراهی پهلوانان را دنبال می‌کنند.
• مخاطبانی که به موضوع عدالت، حمایت از تهیدستان و مسئولیت فرمانروایان علاقه دارند.

درباره مهدی میرکیایی

مهدی میرکیایی (متولد ۱۳۵۲)، نویسنده، پژوهشگر تاریخ و دانشیار گروه تاریخ دانشگاه علامه طباطبایی است. او پس از تکمیل تحصیلات دانشگاهی، مدرک دکتری تخصصی خود را در رشته‌ی تاریخ ایران دوره‌ی اسلامی دریافت نمود و به تدریس و پژوهش در دانشگاه پرداخت. میرکیایی در کنار فعالیت‌های دانشگاهی، بخش عمده‌ای از قلم خود را به نگارش ادبیات داستانی و بازخوانی رویدادهای تاریخی برای رده‌ی سنی کودک و نوجوان اختصاص داد و تلاش کرد مفاهیم پیچیده‌ی تاریخی و اجتماعی را با زبانی ساده، روایی و منسجم به نسل نو منتقل کند.

شناخته‌شده‌ترین اثر میرکیایی مجموعه‌ی پانزده‌جلدی «سرگذشت استعمار» است که به بررسی و تحلیل چگونگی شکل‌گیری، گسترش و کارکردهای استعمار غرب از دوران پس از رنسانس و سفرهای اکتشافی تا سده‌های اخیر می‌پردازد؛ مجموعه‌ای که عناوینی چون «سفر به آن‌سوی دریاها»، «گرگ‌ها با چشم باز می‌خوابند»، «شکار انسان»، «صلیب خونین»، «پنج رئیس کوتوله» و «راهپیمایی اشک‌ها» را در بر می‌گیرد و به پدیده‌هایی نظیر تجارت برده، استعمار قاره‌ی آمریکا، هند و آفریقا توجه دارد. او افزون بر این، داستان‌های متعددی را برای مخاطبان جوان به رشته‌ی تحریر درآورده که رمان «آن‌ها از کبوترها می‌ترسند» از جمله‌ی آن‌هاست.

کارنامه‌ی ادبی میرکیایی در حوزه‌ی ادبیات کودک و نوجوان دربرگیرنده‌ی جوایز متعددی از جشنواره‌های معتبر کشور است. از این میان می‌توان به دریافت لوح زرین هجدهمین جشنواره‌ی کتاب کودک و نوجوان در سال ۱۳۹۵ برای کتاب «بیایید داستان بنویسیم»، تقدیر در دوره‌های پیشین همین جشنواره برای کتاب «رد پای آتش»، برگزیده‌شدن در جشنواره‌ی مطبوعات کودک و نوجوان برای اثر «دزدی که خانه‌اش بوی یاس می‌داد» و کسب عنوان برگزیده‌ی ویژه‌ی جشنواره‌ی بانوی فرهنگ در سال ۱۳۸۶ برای کتاب «قالی و قناری» اشاره نمود.

جوایز و افتخارات کتاب جوانمردان صحرا

• برنده‌ی جایزه‌ی لاک‌پشت پرنده
• برگزیده‌ی جشنواره‌ی کتاب کودک و نوجوان