کتاب سالی که خوابم نبرد

کتاب سالی که خوابم نبرد (The shapeless unease: a year of not sleeping) نوشته سامانتا هاروی و ترجمه پژند سلیمانی است و گروه انتشاراتی ققنوس در سال ۱۴۰۵ آن را منتشر کرده است. این کتاب تجربه‌ی بی‌خوابی و تأثیر آن بر رابطه‌ی انسان با بدن، خاطره و زندگی روزمره را روایت می‌کند. نویسنده از شب‌هایی می‌گوید که تلاش برای به‌خواب‌رفتنْ خود به مانعی برای خوابیدن تبدیل می‌شود. مرگ نزدیکان، نگرانی برای خانواده و احساس ناامنی، ذهن بیدار او را به تأمل درباره‌ی فقدان، ترس و اختیار وامی‌دارد. هاروی نشان می‌دهد که اختلال در یکی از نیازهای اساسی بدن چگونه می‌تواند نگاه انسان به خود و زندگی‌اش را دگرگون کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سالی که خوابم نبرد اثر سامانتا هاروی

کتاب سالی که خوابم نبرد، نوشته‌ی سامانتا هاروی، تجربه‌ی بی‌خوابی را به تأمل درباره‌ی مرگ، سوگ، ترس، خاطره و نوشتن پیوند می‌دهد. نویسنده شب‌هایی را توصیف می‌کند که تلاش برای خوابیدن به اضطراب و هجوم افکار می‌انجامد و این وضعیت به‌تدریج بر جسم، کارهای روزمره و روابط او با دیگران اثر می‌گذارد. هاروی برای بیان تجربه‌ی خود، از قالب‌های گوناگونی مانند یادداشت‌های شبانه، نامه‌نوشتن به پسرعموی درگذشته و گفت‌وگو با دوستان استفاده می‌کند. او همچنین به خاطرات کودکی، نگرانی‌های خانوادگی و تجربه‌ی دیدارهای درمانی بازمی‌گردد تا ریشه‌های احساس ناامنی خود را بشناسد.

بخشی از کتابِ سالی که خوابم نبرد به رابطه‌ی میان زبان و تجربه‌ی زیسته اختصاص دارد. سامانتا هاروی با بازخوانی جمله‌ای از رمان خود، درمی‌یابد که آشنایی با واژه‌ها لزوماً به معنای درک تجربه‌ای نیست که آن‌ها توصیف می‌کنند. او از طریق این تجربه، به دشواری بیان رنج و نیاز انسان به درک‌شدن می‌پردازد. شعر، موسیقی و لحظه‌هایی از آرامش نیز در کنار اضطراب و اندوه حضور دارند و تصویری چندوجهی از زندگی در دوران بی‌خوابی می‌سازند.

خلاصه کتاب سالی که خوابم نبرد

سامانتا هاروی پیش از آغاز دوران بی‌خوابی به‌راحتی می‌خوابیده است، اما سروصدای خیابان به‌تدریج خواب او را مختل می‌کند. نگرانی‌ برای خانواده، خشم ناشی از وضعیت سیاسی و مرگ پسرعمو نیز بر آشفتگی او می‌افزاید. هاروی برای خوابیدن، روش‌های مختلفی از جمله مصرف دارو، تغییر اتاق و مراقبه را امتحان می‌کند.

با گذشت زمان، نگرانی از نخوابیدن به یکی از عوامل اصلی اضطراب او تبدیل می‌شود. این وضعیت بر کار، روابط دوستانه و توانایی او برای حمایت از عزیزانش نیز اثر می‌گذارد. راوی بارها به گذشته بازمی‌گردد تا توضیحی برای وضعیت خود پیدا کند. در مرکز این تجربه، پرسشی درباره‌ی رابطه‌ی اراده و بدن قرار دارد: انسان تا چه اندازه می‌تواند با تغییر افکار و رفتار خود بر نیازی مانند خوابیدن اثر بگذارد؟

چرا باید کتاب سالی که خوابم نبرد را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب سالی که خوابم نبرد را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نشانه‌های جسمی و ذهنی بی‌خوابی را به تصویر می‌کشد و تأثیر آن را بر زندگی روزمره نشان می‌دهد.
• نویسنده با استفاده از نامه، گفت‌وگو و گزارش‌های شخصی، شیوه‌های مختلف بیان رنج را بررسی می‌کند.
• این کتاب به رابطه‌ی میان زبان و تجربه‌ی زیسته می‌پردازد و محدودیت کلمات در بیان احساسات را آشکار می‌کند.
• این اثر پیوند میان سوگ، ترس از فقدان و نیاز انسان به امنیت را بررسی می‌کند.

خواندن کتاب سالی که خوابم نبرد را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب سالی که خوابم نبرد به گروه‌های زیر پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به خاطره‌نویسی و جستارهای شخصی.
• خوانندگانی که می‌خواهند تجربه‌ی بی‌خوابی و اضطراب را بهتر بشناسند.
• علاقه‌مندان به ادبیات و تأمل درباره‌ی توانایی زبان در بیان تجربه‌های انسانی.

درباره سامانتا هاروی

سامانتا هاروی (Samantha Harvey)، نویسنده‌ی بریتانیایی، در سال ۱۹۷۵ در کنت انگلستان متولد شد. او در دانشگاه‌های یورک و شفیلد فلسفه خواند و سپس در دانشگاه بت اسپا، دکتری نویسندگی خلاق گرفت.

هاروی نخستین رمان خود، طبیعت وحش، را در سال ۲۰۰۹ منتشر کرد. از دیگر آثار او می‌توان به همه‌چیز ترانه است، دزد عزیز و باد غربی اشاره کرد. رمان اوربیتال (مدار) که در سال ۲۰۲۳ منتشر شد، موفق‌ترین اثر اوست.

کتاب سالی که خوابم نبرد نیز در سال ۲۰۲۰ منتشر شد و تجربه‌ی یک سال بی‌خوابی شدید نویسنده را با خاطرات شخصی، تأملات فلسفی و نگاه روان‌شناختی در هم می‌آمیزد.

این کتاب یا نویسنده چه جوایز و افتخاراتی کسب کرده است؟

رمان طبیعت وحش نامزد جایزه‌ی من بوکر شد و جایزه‌ی بتی ترسک را دریافت کرد. رمان اوربیتال (مدار) نیز در سال ۲۰۲۴ جایزه‌ی ادبی من بوکر را دریافت کرد.

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره این کتاب چیست؟

استوارت کلی، منتقد اسکاتلندی، کتاب را «اثری کنجکاوی‌برانگیز، فراتر از یک شکایت درباره‌ی بی‌خوابی» توصیف کرده است. به نظر او، پرداختن به موضوعاتی مانند هویت، زمان، اضطراب و سیاست این اثر را چندلایه کرده است.

الکساندرا جیکوبز، منتقد و روزنامه‌نگار آمریکایی، نیز در نقد خود در نیویورک تایمز، کتاب را به «یک لحاف کوچک و کهنه» تشبیه کرده و می‌گوید: «ممکن است همه‌چیز را نپوشاند، اما هم خنک می‌کند و هم گرم، هم به اوج می‌برد و هم تسکین می‌دهد، و به‌تدریج با استحکام اثیریِ خود به دل خواننده می‌نشیند.»

بخشی از کتاب سالی که خوابم نبرد

«چشمانم را می‌بندم و می‌کوشم دوباره به حالت خواب برگردم، خوابی که ندایش همچنان از ورای ضرباهنگِ ناهماهنگ قلبم مرا فرامی‌خواند. قلب، تکه‌گوشتی سخت و محکم، لبریز از ترس. پنجاه دقیقه می‌گذرد؛ ساعت تقریباً یک است. اگر قرار بود خواب به سراغم بیاید، دیگر تا الآن آمده بود. و اگر تاکنون نیامده، احتمالاً دیگر از خواب خبری نیست. عرق سرد نخستین نشانهٔ هراس است، هراسی همچون طوفان در دشتی دوردست، غرشی خفیف و نامفهوم. هنوز امیدی به خوابیدن هست؛ شاید هرگز از طوفان خبری نشود.

پطرس مقدس کلید‌به‌‌دست به انتظار ایستاده. می‌گوید کلید را بگیر، تو را به مقصد می‌رساند. دست دراز می‌کنم و شیطان پا پیش می‌گذارد ــ زیرا در اشتیاق به خواب، انکار خواب هم هست؛ هرچه بیشتر در طلبش باشی کمتر سراغت می‌آید. کلمۀ «حرص» جایی در تاریکی زمزمه می‌شود. برای خواب زیادی حریصی. عیسی به پشت افتاده، مرده، با دهانی باز به سقف خیره مانده. کلمۀ «بیا» بعداً زمزمه می‌شود و نمی‌دانم از کدام سو ندایش به گوش می‌رسد. ندای قدیس است یا شیطان؟ نمی‌دانم.»