کتاب ره توشه (کتاب اول)

کتاب ره توشه (کتاب اول) مجموعه گفت‌وگوهای آرپژ تیموریان با اهالی موسیقی است؛ گفت‌وگوهایی که از تجربه‌ی نوازندگی و آموزش تا سازگری و حفظ موسیقی محلی را دربرمی‌گیرند. تیموریان پرسش‌هایش را از جایگاه یک نوازنده و روزنامه‌نگار مطرح کرده است. یکی از موضوع‌های مشترک این مصاحبه‌ها، نسبت میان حفظ ریشه‌های موسیقی و پذیرفتن تغییر است؛ مسئله‌ای که پاسخ یکسانی نزد همه‌ی مصاحبه‌شوندگان ندارد. انتشارات ماندگاران این مجموعه را منتشر کرده است. حضور سازگران در کنار نوازندگان، آهنگسازان و خوانندگان، دامنه‌ی بحث را از اجرای موسیقی به چگونگی ساخته‌شدن ساز و انتقال تجربه گسترش می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ره توشه (کتاب اول)

کتاب ره توشه (کتاب اول) حاصل پرسش‌وپاسخ‌های آرپژ تیموریان با هنرمندانی است که هریک از مسیر متفاوتی به موسیقی رسیده‌اند. نویسنده در نوشته‌ی آغازین، سرگذشت ورود خود به روزنامه‌نگاری موسیقی را شرح داده است: جعبه‌ای از کتاب‌ها و وسایل موسیقی به‌جای‌مانده از پدر، علاقه به مطالعه و سپس نخستین مصاحبه با جلال ذوالفنون. این خاطره، زمینه‌ی شخصی شکل‌گیری مجموعه را روشن می‌کند. بخش‌های آغازین شامل زندگی‌نامه و شرح فعالیت‌های تیموریان، نوشته‌ی او درباره‌ی شروع روزنامه‌نگاری و یادداشت کیاوش حافظی است. بخش گفت‌وگوها نیز مصاحبه‌هایی مستقل دارد؛ از جمله گفت‌وگو با جلال ذوالفنون، علی پرندیان، جووانی ریچاردی، مهدی صالحی، ابراهیم قنبری مهر، روح انگیز میرزایی و حمید متبسم. قالب پرسش‌وپاسخ، فرصت بیان تجربه‌ها و داوری‌های شخصی هنرمندان را فراهم کرده است. پرسش‌ها گاهی به جزئیات فنی ساز و نوازندگی نزدیک می‌شوند و گاهی موضوع‌هایی مانند جایگاه اجتماعی سازگر، درآمد نوازنده یا نقش رسانه در شناساندن موسیقی را پیش می‌کشند.
کتاب ره توشه (کتاب اول) موسیقی را تنها در قطعه‌ای که شنیده می‌شود خلاصه نمی‌کند. کارگاه سازسازی، کلاس درس، تمرین روزانه و تصمیم‌های آهنگساز نیز در بحث‌ها حضور دارند. علی پرندیان، آزادی نوازندگانِ مکتب‌های مختلف در استفاده از یک ساز را مهم می‌داند. ابراهیم قنبری مهر از اصلاح مشکلات سازها و دشواری پذیرفته‌شدن طرح‌هایش سخن می‌گوید. این دو گفت‌وگو، فاصله‌ی میان ساخت یک وسیله و پاسخ‌دادن به نیاز موسیقایی را نشان می‌دهند. مصاحبه‌ی جووانی ریچاردی نیز تعریف تکنیک را از سرعت فراتر می‌برد و به تسلط بر ساز و بیان احساس پیوند می‌زند. بحث‌های آموزشی در کنار نگرانی‌های فرهنگی قرار گرفته‌اند؛ روح انگیز میرزایی درباره‌ی حفظ ویژگی‌های موسیقی تالش و گیل صحبت می‌کند و مهدی صالحی، مصرف‌گرایی و وضعیت آموزش موسیقی ایرانی را به پرسش می‌کشد. دیدگاه‌های نقل‌شده لزوماً هم‌جهت نیستند. برخی سخنان بر نگهداری ریشه‌ها متمرکزند و برخی، پیامدهای توقف در سنت را بررسی می‌کنند. همین تفاوت، موضوع اصالت و تغییر را به مسئله‌ای قابل‌بحث تبدیل کرده است؛ نه حکمی که همه‌ی مصاحبه‌شوندگان درباره‌ی موسیقی صادر کرده باشند.

خلاصه کتاب ره توشه (کتاب اول)

محور محتوایی کتاب ره توشه (کتاب اول)، تجربه‌ی کسانی است که موسیقی را می‌نوازند، آموزش می‌دهند یا ابزار اجرای موسیقی را می‌سازند. گفت‌وگوها نشان می‌دهند که مسئله‌ی کیفیت، فقط به مهارت دست محدود نیست. ریچاردی از تمرین، آمادگی بدن و پیوند تکنیک با احساس صحبت می‌کند. پرندیان بر شناخت نوازندگی برای سازگر و ضرورت انتقال دانش سازسازی تکیه دارد. قنبری مهر، اصلاح ساز را پاسخی به مشکل نوازنده می‌داند. میرزایی، سازبندی متناسب با موسیقی محلی را برای حفظ ویژگی‌های موسیقی منطقه مهم می‌شمارد. متبسم نیز توضیح می‌دهد که آهنگسازی بر شعر، صرفاً قراردادن نغمه بر وزن کلمات نیست. مجموعه‌ی این بحث‌ها، پرسشی مشترک را پیش می‌کشد: موسیقی چگونه می‌تواند کیفیت و ریشه‌های خود را حفظ کند و درعین‌حال امکان تغییر و آفرینش را از دست ندهد؟

چرا باید کتاب ره توشه (کتاب اول) را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب ره توشه (کتاب اول) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• گفت‌وگوها، مسائل نوازندگی و سازگری را کنار یکدیگر قرار می‌دهند.
• توضیحات هنرمندان، تفاوت سرعت نوازندگی با تسلط موسیقایی را روشن می‌کند.
• بحث‌های مربوط به آموزش، دشواری انتقال تجربه و معاش نوازندگان را نشان می‌دهند.
• دیدگاه‌های متفاوت درباره‌ی اصالت، زمینه‌ای برای سنجیدن نسبت سنت و تغییر فراهم می‌کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب ره توشه (کتاب اول) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• هنرجویان موسیقی که به تجربه‌های آموزشی نوازندگان علاقه دارند.
• سازگران علاقه‌مند به رابطه‌ی طراحی ساز و نیاز نوازنده.
• پیگیران موسیقی ایرانی و محلی که مسئله‌ی حفظ ریشه‌ها و نوآوری برایشان اهمیت دارد.