کتاب رهایی از درد

کتاب رهایی از درد (The Way Out) نوشته آلن گوردون و آلون زیو، رابطه‌ی مغز، بدن و ترس را در تجربه‌ی درد مزمن بررسی می‌کند و مفهوم درد نوروپلاستیک را توضیح می‌دهد؛ دردی واقعی که می‌تواند از تفسیر اشتباه پیام‌های بدن در مغز ناشی شود. موضوع اصلی، روش بازپردازش درد و تغییر برداشت مغز از احساس خطر است و روشی برای درمان دردهای مزمن پیشنهاد می‌کند. سارا گنجایی این کتاب را ترجمه کرده و انتشارات ارجمند آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب رهایی از درد

کتاب رهایی از درد نوشته‌ی آلن گوردون و آلون زیو، درد مزمن را از مسیر ارتباط دستگاه عصبی، تجربه‌های جسمی و احساس خطر بررسی کرده است. گوردون از تجربه‌ی شخصی دردهای متعدد و کارش در مرکز روان‌شناسی درد سخن می‌گوید. تجربه‌ی او نقطه‌ی شروع توضیح مفهومی است که نویسندگان آن را «درد نوروپلاستیک» می‌نامند. مغز در این وضعیت می‌تواند پیام‌های بی‌خطر بدن را تهدیدآمیز تفسیر کند و درد بسازد یا درد را پس از بهبود آسیب ادامه دهد. گوردون و زیو این توضیح را به‌ معنای خیالی‌بودن رنج بیمار نمی‌دانند. درد، مستقل از منشأ ایجادش، تجربه‌ای واقعی است. 

متن میان خاطرات شخصی، گفت‌وگوهای درمانی و شرح پژوهش‌ها حرکت می‌کند. شوخی‌های گوردون درباره‌ی گرفتاری‌های خودش نیز در کنار توضیح محدودیت‌های زندگی همراه درد آمده‌اند. نمونه‌های بالینی نشان می‌دهند که درد چگونه می‌تواند تحصیل، کار، معاشرت و فعالیت بدنی را مختل کند. مسئله‌ی مرکزی، فقط شدت یک احساس جسمی نیست؛ معنایی که فرد به آن احساس می‌دهد نیز در بحث جای دارد.

بخش نخست کتاب رهایی از درد، تجربه‌ی درمان یک نوجوان و زمینه‌ی شکل‌گیری پژوهش بازپردازش درد را شرح می‌دهد. بخش دوم، کارکرد محافظتی درد و امکان خطای این سامانه را توضیح داده است. بخش سوم، نقش نگرانی، خودسرزنشگری و فشارآوردن به خود را بررسی می‌کند. بخش چهارم، موانع تغییر باور درباره‌ی منشأ درد را مطرح کرده است. آلن گوردون و آلون زیو بخش‌های چهارم تا ششم را به تغییر رابطه با ترس از درد و بخش‌های هفتم تا نهم را به تقویت احساس امنیت عمومی اختصاص می‌دهند.

خلاصه کتاب رهایی از درد

نویسندگان کتاب رهایی از درد، درد را سامانه‌ای هشداردهنده معرفی می‌کنند که معمولاً از بدن در برابر آسیب محافظت می‌کند. مغز گاهی پیام‌های عادی را خطرناک برداشت می‌کند و به‌ دلیل قابلیت یادگیری، الگوی تولید درد را تقویت می‌کند. ترس از آسیب، نگرانی درباره‌ی آینده و مراقبت مضطربانه از بدن می‌توانند این وضعیت را ادامه دهند. درد ترس ایجاد می‌کند و ترس نیز درد را افزایش می‌دهد؛ نویسندگان این رابطه را «چرخه‌ی ترس‌ـ‌درد» می‌نامند. 

روش بازپردازش درد بر تغییر تفسیر مغز و تقویت احساس امنیت استوار است. متن همچنین واکنش‌های شرطی‌شده را توضیح می‌دهد؛ وضعیتی که در آن مغز میان فعالیتی بی‌خطر و درد پیوند برقرار کرده است. پیام اصلی، امکان تغییر الگوهای آموخته‌شده‌ی دستگاه عصبی است، نه انکار درد یا فرض یکسان‌بودن علت همه‌ی دردهای مزمن. بررسی منشأ درد پیش‌شرط به‌کارگیری این نگاه است.

چرا باید کتاب رهایی از درد را بخوانیم؟

• این کتاب تفاوت درد محافظتی و درد نوروپلاستیک را توضیح می‌دهد و نقش تفسیر مغز را روشن می‌کند.
• خواننده می‌تواند رابطه‌ی نگرانی، خودسرزنشگری و احساس خطر را در بحث درد مزمن بهتر بشناسد.
• شرح واکنش‌های شرطی‌شده، توضیحی برای پیوند احتمالی بعضی فعالیت‌های بی‌خطر و تجربه‌ی درد فراهم می‌کند.
• گزارش پژوهش و پرسش‌های باز، زمینه‌ای برای شناخت روش بازپردازش درد و محدودیت‌های تعمیم نتایج فراهم می‌کند.

خواندن کتاب رهایی از درد را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• افراد دارای درد مزمن که می‌خواهند پس از بررسی پزشکی، نقش دستگاه عصبی را بهتر بشناسند.
• روان‌شناسان و درمانگرانی که به ارتباط ترس، احساس امنیت و تجربه‌ی درد علاقه‌مندند.
• نزدیکان بیماران که می‌خواهند رنج واقعی درد مزمن و پیامدهای روزمره‌ی این تجربه را بفهمند.

بخشی از کتاب رهایی از درد

«در دسامبر ۲۰۱۶ من از برنامۀ دکترها در شبکهٔ سی. بی. اس. تماسی داشتم. این برنامه مدت‌ها است که از تلویزیون به مجری‌گری دکتر فیل پخش می‌شود. موضوع قسمت پیشِ رو پسری ۱۶ ساله به نام کِیسی بود که دائم دردهای شدیدی در ناحیۀ شکمی می‌گرفت، چنان‌که از شدت درد بیهوش می‌شد. پزشکان نمی‌توانستند بیماری او را تشخیص دهند.

تهیه‌کنندۀ برنامه به سراغ من آمده بود، چون می‌دانست که به‌عنوان متخصص درد در مرکز روان‌شناسی درد لس‌آنجلس کار می‌کنم و می‌خواست بداند که آیا می‌توانم به این پسر کمک کنم.

کیسی تا دو سال پیش دانش‌آموزی معمولی در کالیفرنیا بود؛ عاشق بیسبال و جنگ ستارگان و متنفر از شیمی و جبر! به نظر می‌رسید در مسیر تجربه‌ای عادی از دوران دبیرستان قرار دارد تا اینکه حدود سه ماه پس از شروع سال تحصیلی، دچار درد شدیدی در ناحیه شکم شد.

والدینش مجبور شدند او را به اورژانس برسانند، به خیال اینکه حتماً آپاندیس گرفته است؛ اما پزشکان نتوانستند هیچ مشکل فیزیکی‌ای پیدا کنند. چندین ماه گذشت و درد کیسی ادامه پیدا کرد. دکترها هر نوع آزمایشی از او گرفتند، از MRI تا سی تی اسکن تا جراحی اکتشافی، ولی جواب همۀ آزمایش‌ها منفی بود.

زندگی برای کیسی هر روز سخت‌تر می‌شد، تا جایی که نه‌تنها بیسبال، بلکه مدرسه را نیز رها کرد. این ماجرای دردناک و طولانی باعث شد که کیسی در نهایت با برنامۀ دکترها تماس بگیرد و آنها نیز با من تماس گرفتند.»