کتاب رهایی از درد

کتاب رهایی از درد (روش انقلابی نوین و علمی برای درمان دردهای مزمن) نوشته آلن گوردون و آلون زیو، رابطه‌ی مغز، بدن و ترس را در تجربه‌ی درد مزمن بررسی می‌کند. نویسندگان مفهوم «درد نوروپلاستیک» را توضیح می‌دهند؛ دردی واقعی که می‌تواند از تفسیر اشتباه پیام‌های بدن در مغز ناشی شود. سارا گنجایی این کتاب را ترجمه کرده است و انتشارات ارجمند این کتاب را منتشر کرده است. موضوع اصلی، روش بازپردازش درد و تغییر برداشت مغز از احساس خطر است؛ البته تشخیص منشأ درد به بررسی کافی نیاز دارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب رهایی از درد

کتاب رهایی از درد نوشته آلن گوردون و آلون زیو، درد مزمن را از مسیر ارتباط دستگاه عصبی، تجربه‌های جسمی و احساس خطر بررسی کرده است. گوردون در بخش‌های ارائه‌شده از تجربه‌ی شخصی دردهای متعدد و کارش در مرکز روان‌شناسی درد سخن می‌گوید. تجربه‌ی او نقطه‌ی شروع توضیح مفهومی است که نویسندگان «درد نوروپلاستیک» می‌نامند. مغز در این وضعیت می‌تواند پیام‌های بی‌خطر بدن را تهدیدآمیز تفسیر کند و درد بسازد یا درد را پس از بهبود آسیب ادامه دهد. نویسندگان این توضیح را به‌معنای خیالی‌بودن رنج بیمار نمی‌دانند. درد، مستقل از منشأ ایجادش، تجربه‌ای واقعی است. متن میان خاطرات شخصی، گفت‌وگوهای درمانی و شرح پژوهش‌ها حرکت می‌کند. شوخی‌های گوردون درباره‌ی گرفتاری‌های خودش نیز در کنار توضیح محدودیت‌های زندگی همراه درد آمده‌اند. نمونه‌های بالینی نشان می‌دهند که درد چگونه می‌تواند تحصیل، کار، معاشرت و فعالیت بدنی را مختل کند. مسئله‌ی مرکزی، فقط شدت یک احساس جسمی نیست؛ معنایی که فرد به آن احساس می‌دهد نیز در بحث جای دارد.
کتاب رهایی از درد، مطابق توضیح نویسنده، بحث را تا بخش نهم پیش می‌برد و ضمیمه‌ای برای کمک به بررسی نوع درد دارد. بخش نخست، «مغز این نوجوان می‌تواند دنیا را متحول کند»، تجربه‌ی درمان یک نوجوان و زمینه‌ی شکل‌گیری پژوهش بازپردازش درد را شرح می‌دهد. بخش دوم، «درد نوعی اعلان خطر است»، کارکرد محافظتی درد و امکان خطای این سامانه را توضیح داده است. بخش سوم، «از چیزی جز ترس نباید ترسید»، نقش نگرانی، خودسرزنشگری و فشارآوردن به خود را بررسی می‌کند. بخش چهارم، «دیدگاهی جدید در مورد درد»، موانع تغییر باور درباره‌ی منشأ درد را مطرح کرده است. نویسنده بخش‌های چهارم تا ششم را به تغییر رابطه با ترس از درد و بخش‌های هفتم تا نهم را به تقویت احساس امنیت عمومی اختصاص می‌دهد. پیشگفتار تور ویگر نیز پرسش‌های باز درباره‌ی افراد مناسب این درمان و عوامل مؤثر بر نتیجه را مطرح کرده است. نویسندگان تصریح می‌کنند که بعضی دردهای مزمن منشأ جسمی دارند؛ بنابراین نسبت‌دادن درد به سازوکار نوروپلاستیک بدون مدرک کافی، نتیجه‌ی موردنظر این کتاب نیست.

خلاصه کتاب رهایی از درد

نویسندگان کتاب رهایی از درد، درد را سامانه‌ای هشداردهنده معرفی می‌کنند که معمولاً از بدن در برابر آسیب محافظت می‌کند. مغز گاهی پیام‌های عادی را خطرناک برداشت می‌کند و به‌دلیل قابلیت یادگیری، الگوی تولید درد را تقویت می‌کند. ترس از آسیب، نگرانی درباره‌ی آینده و مراقبت مضطربانه از بدن می‌توانند این وضعیت را ادامه دهند. درد ترس ایجاد می‌کند و ترس نیز درد را افزایش می‌دهد؛ نویسندگان این رابطه را «چرخه‌ی ترس‌ـ‌درد» می‌نامند. روش بازپردازش درد بر تغییر تفسیر مغز و تقویت احساس امنیت استوار است. متن همچنین واکنش‌های شرطی‌شده را توضیح می‌دهد؛ وضعیتی که در آن مغز میان فعالیتی بی‌خطر و درد پیوند برقرار کرده است. پیام اصلی، امکان تغییر الگوهای آموخته‌شده‌ی دستگاه عصبی است، نه انکار درد یا فرض یکسان‌بودن علت همه‌ی دردهای مزمن. بررسی منشأ درد پیش‌شرط به‌کارگیری این نگاه است.

چرا باید کتاب رهایی از درد را بخوانیم؟

• این کتاب تفاوت درد محافظتی و درد نوروپلاستیک را توضیح می‌دهد و نقش تفسیر مغز را روشن می‌کند.
• خواننده می‌تواند رابطه‌ی نگرانی، خودسرزنشگری و احساس خطر را در بحث درد مزمن بهتر بشناسد.
• شرح واکنش‌های شرطی‌شده، توضیحی برای پیوند احتمالی بعضی فعالیت‌های بی‌خطر و تجربه‌ی درد فراهم می‌کند.
• گزارش پژوهش و پرسش‌های باز، زمینه‌ای برای شناخت روش بازپردازش درد و محدودیت‌های تعمیم نتایج فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• افراد دارای درد مزمن که می‌خواهند پس از بررسی پزشکی، نقش دستگاه عصبی را بهتر بشناسند.
• روان‌شناسان و درمانگرانی که به ارتباط ترس، احساس امنیت و تجربه‌ی درد علاقه‌مندند.
• نزدیکان بیماران که می‌خواهند رنج واقعی درد مزمن و پیامدهای روزمره‌ی این تجربه را بفهمند.

بخشی از کتاب رهایی از درد

«مغز ما برای یادگیری مهارت مفید بسیار مستعد است؛ اما متأسفانه عادت‌های بد را هم به‌راحتی فرا می‌گیرد، عادت‌های بدی مثل درد. وقتی که مغز به‌مدت طولانی درد را تجربه می‌کند، اعصاب مربوط به درد با هم ارتباط برقرار و به‌تدریج شبکه‌های قوی‌تر و کارآمدتری را ایجاد می‌کنند که معنایش این است که مغز در تولید و تجربۀ درد کارآمدتر می‌شود. وقتی که مغز چنین در تولید درد متبحر می‌شود، درد به‌صورت مزمن درمی‌آید. یعنی مغز یاد می‌گیرد که دائم درد تولید کند.
اصطلاح درد نوروپلاستیک هم از همین جا می‌آید. «نورو» به معنی عصب، چه در مغز و چه در بقیۀ دستگاه عصبی است و «پلاستیک» یعنی فراگرفته شده یا متغیر. درد نوروپلاستیک زمانی اتفاق می‌افتد که مغز دچار تغییراتی می‌شود که باعث تقویت درد مزمن هستند.
یکی از مهم‌ترین پژوهش‌های سال‌های اخیر چگونگی اتفاق افتادن این فرآیند را نشان داده است. پژوهشگران کسانی را که اخیراً آسیبی به کمرشان رسیده بود مطالعه کردند. ابتدا درد آنها ناحیه‌های معمول درد در مغز را فعال می‌کرد؛ ولی وقتی درد آنها مزمن شد، قسمت‌هایی از مغزشان که به حافظۀ یادگیری مربوط می‌شد دچار تغییر شدند.
درد نوروپلاستیک از بنیاد با درد معمولی متفاوت است و از بین نمی‌رود چون مغز آن را به‌عنوان مهارت فرا گرفته است. خبر خوش این است که همان مغزی که این مهارت را فرا گرفته است می‌تواند آن را معکوس کند. روش بازپردازش درد به مغز یاد می‌دهد که سیگنال‌های دریافتی از بدن را درست تعبیر کند. به‌تدریج ترتیب مسیرهای عصبی مغز عوض و درد حاصل غیرفعال می‌شود.»