کتاب خدا، فلسفه، دانشگاه

کتاب خدا، فلسفه، دانشگاه (God, philosophy, universities)، نوشته السدیر مک اینتایر، رابطه‌ی باور به خدا، پرسش‌گری فلسفی و هدف آموزش دانشگاهی را بررسی کرده است. نویسنده از مسئله‌های درونی خداباوری آغاز کرده است تا به پرسشی درباره‌ی دانشگاه بپردازد؛ رشته‌های مختلف چگونه می‌توانند در شناخت جهان سهمی مشترک داشته باشند؟ عرفان مصلح و عطا حشمتی این کتاب را ترجمه کرده‌اند و نشر نقد فرهنگ آن را منتشر کرده است. بحث محوری نویسنده مرتبط با تخصص‌هایی است که نسبت خود را با دیگر حوزه‌های شناخت از یاد می‌برند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب خدا، فلسفه، دانشگاه اثر السدیر مک اینتایر

کتاب خدا، فلسفه، دانشگاه حاصل تأملات السدیر مک اینتایر درباره‌ی سنت فلسفی کاتولیک و جایگاه دانشگاه در جست‌وجوی حقیقت است. این نویسنده فلسفه را صرفاً مجموعه‌ای از گزاره‌ها و استدلال‌ها نمی‌داند؛ فیلسوفان، مناسبات اجتماعی آنان و نهادهایی که امکان بحث را فراهم می‌کنند نیز در فهم فلسفه نقش دارند. مقدمه‌ی او سه مبنای بحث را روشن کرده است: ضرورت شناخت پیش‌فرض‌های فلسفی باورهای دینی، فهم تاریخی فلسفه‌ی کاتولیک و توجه به شکل‌های اجتماعی پژوهش فلسفی.

کتاب خدا، فلسفه، دانشگاه اثر السدیر مک اینتایر ۱۹ فصل دارد. چهار فصل نخست مفاهیم اصلی را معرفی می‌کنند. فصل «آگوستین» و فصل «بوئتیوس، دیونیزیوسِ مجعول و آنسلم» نیز مسیر بررسی تاریخی را می‌گشایند. نویسنده نسبت عقل و ایمان را مسئله‌ای حل‌شده فرض نمی‌کند. خداباور باید بتواند پرسش‌هایی را درباره‌ی باور خود مطرح کند و فیلسوف نیز باید آماده‌ی شنیدن استدلال‌های مخالف بماند. این تنش، نقطه‌ی شروع بررسی است.

کتاب خدا، فلسفه، دانشگاه دو مسیر مرتبط را دنبال می‌کند؛ شکل‌گیری مفاهیم در سنت فلسفی کاتولیک و بررسی دانشگاه به‌عنوان محل ارتباط رشته‌های گوناگون. مقدمه‌ی مترجمان نقش اندیشمندان مسلمان و یهودی در تداوم این سنت را برجسته کرده است. این اثر به مرزهای یک اجتماع دینی محدود نمی‌ماند. نویسنده در بررسی دانشگاه، استقلال رشته‌ها را از بی‌اعتنایی به رابطه‌ی میان رشته‌ها جدا می‌کند. سؤال السدیر مک اینتایر این است که چه کسی مسئول اندیشیدن به سهم فیزیک، تاریخ، اقتصاد، فلسفه و الهیات در فهم کلی جهان است.

مقایسه‌ی دانشگاه تخصص‌محور با دانشگاه دارای چارچوب مشترک، ابزاری برای روشن‌کردن مسئله‌ی یادشده است. این مقایسه به تأیید همه‌ی مبانی آن چارچوب‌ها منتهی نمی‌شود. بخش تاریخی در این کتاب تفاوت پاسخ‌ها را نشان می‌دهد. آگوستین بر نقش ایمان در فهم تکیه دارد و بوئتیوس امکان کاوش مستقل فلسفی را برجسته می‌کند. خواننده در نتیجه با مجموعه‌ای از اختلاف‌ها، استدلال‌ها و پرسش‌های به‌ هم‌ پیوسته روبه‌رو می‌شود.

السدیر مک اینتایر فلسفه را به پرسش‌های زندگی پیوند و نشان می‌دهد که بررسی حقیقت، دلیل و معنا چگونه از تردید در باورهای پذیرفته‌شده آغاز می‌شود. او همچنین به امکان همراهی ایمان و کاوش انتقادی می‌پردازد. مسئله‌ی دانشگاه از همین‌جا شکل می‌گیرد. پژوهش‌های تخصصی چه نسبتی با یکدیگر دارند و چگونه می‌توانند به فهمی کلی کمک کنند؟ بررسی آگوستین و بوئتیوس دو پاسخ متفاوت به استقلال فلسفه و وابستگی یا ارتباط فلسفه با الهیات را مطرح کرده است.

چرا باید کتاب خدا، فلسفه، دانشگاه را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب خدا، فلسفه، دانشگاه را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب سه مسئله‌ی مشخص در حوزه‌ی خداباوری را از هم تفکیک و زمینه‌ی بررسی استدلال‌های مربوط به شر، اختیار و صفات خدا را فراهم می‌کند.
• خواننده می‌تواند تفاوت میان تخصص دانشگاهی و گسست حوزه‌های شناخت را تشخیص دهد.
• مقایسه‌ی آگوستین و بوئتیوس، اختلاف پاسخ‌های فلسفی به رابطه‌ی عقل و ایمان را آشکار می‌کند.

خواندن کتاب خدا، فلسفه، دانشگاه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب خدا، فلسفه، دانشگاه به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان فلسفه و الهیات و افرادی که به مطالعه در باب رابطه‌ی ایمان و استدلال علاقه دارند.
• استادان و پژوهشگران آموزش عالی و افرادی که درباره‌ی هدف دانشگاه و ارتباط رشته‌ها می‌اندیشند.
• مخاطبانی که خواهان بررسی پرسش‌های فلسفی در مورد خداباوری و زمینه‌ی تاریخی آن هستند.

درباره السدیر مک اینتایر

السدیر مک اینتایر (Alasdair C MacIntyre) فیلسوفی اسکاتلندی‌ـ‌آمریکایی است که ۱۲ ژانویه‌ی ۱۹۲۹ به دنیا آمد و ۲۱ می ۲۰۲۵ درگذشت. او یکی از اندیشمندان بزرگ اخلاق در سده‌ی ۲۰ و ۲۱ میلادی بود که به‌خاطر احیای اخلاق و سیاست ارسطویی و تأکید بر نقش تاریخ در نظریه‌پردازی فلسفی شناخته می‌شود. این نویسنده که تحصیلات خود را در دانشگاه‌های لندن، منچستر و آکسفورد به پایان رساند، سابقه‌ی تدریس در دانشگاه‌هایی همچون آکسفورد، لیدز، اسکس، برندایس، بوستون، وندربیلت، دوک و نوتردام را در کارنامه دارد. او ریاست «انجمن فلسفی آمریکا» را نیز بر عهده گرفته بود.

مهم‌ترین و مشهورترین اثر السدیر مک اینتایر کتاب «پس از فضیلت» (After Virtue - ۱۹۸۱) است که از مهم‌ترین آثار فلسفه‌ی اخلاق و سیاست انگلوفون در سده‌ی بیستم به شمار می‌رود و می‌کوشد در برابر سردرگمی‌ها و نسبی‌گرایی اخلاق مدرن، سنت اخلاق ارسطویی‌ـ‌توماسی را بازسازی کند. این نویسنده که آثاری همچون «عدالتِ چه کسی؟ کدام عقلانیت؟» (Whose Justice? Which Rationality?) و «تاریخ مختصر اخلاق» (A Short History of Ethics) را نیز نگاشته است، افتخارات متعددی دارد. او سرانجام در ۹۶سالگی درگذشت. او عضو «آکادمی هنرها و علوم آمریکا» (انتخاب‌شده در ۱۹۸۵)، «آکادمی بریتانیا» (۱۹۹۴)، «آکادمی سلطنتی ایرلند» (۱۹۹۹) و «جامعه‌ی فلسفی آمریکا» (۲۰۰۵) بود.

جوایز و افتخارات نویسنده

السدیر مک اینتایر در سال ۲۰۱۰ میلادی مدال آکویناس را از انجمن فلسفی کاتولیک آمریکا دریافت کرد.

بخشی از کتاب خدا، فلسفه، دانشگاه

«پس از آکویناس؛ اسکاتوس و اوکام

از آن‌جا که از اواخر قرن نوزدهم اندیشه آکویناس، چه اندیشه الهیاتی و چه اندیشه فلسفی او، اهمیتی محوری برای کاتولیک‌ها یافته است، ممکن است به اشتباه گمان کنیم که در زمان آکویناس نیز وضع به همین منوال بوده است. ولی این خطایی بیش نیست. هرچند تأثیر او در فرقه دومینیکن- که خودش نیز عضو آن بود- حتی در زمان حیاتش برجسته بود، اما اغلب افرادی که در بحث‌های فکری قرن سیزدهم و همچنین اخلاف قرن چهاردهمی‌شان درگیر بودند، نظریات و استدلال‌های آکویناس را تنها یکی از مجموعه‌مواضع می‌دیدند که اغلب نیز رد می‌شد. درواقع، از نظر بسیاری از متکلمان آگوستینی، به‌ویژه آن‌هایی که در سنت فرانسیسی بودند، او چیزی بیش از یک ابن‌رشدی نبود.»