کتاب تحلیل رفتار متقابل ویژه معلمان و دانش آموزان

کتاب تحلیل رفتار متقابل ویژه معلمان و دانش‌آموزان نوشته حسین چناری و مریم جعفری، رابطه‌ی آموزشی را فراتر از تدریس و انتقال اطلاعات بررسی می‌کند. پرسش اصلی این است که پیام‌ها، واکنش‌ها و احساسات افراد چگونه فضای کلاس را به‌سوی همکاری یا تنش می‌برند. نویسندگان مفاهیمی مانند حالت‌های والد، بالغ و کودک را به موقعیت‌های مدرسه پیوند داده‌اند تا امکان بررسی دقیق‌تر رفتارهای روزمره فراهم شود. انتشارات دبیزش این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تحلیل رفتار متقابل ویژه معلمان و دانش آموزان

کتاب تحلیل رفتار متقابل ویژه معلمان و دانش‌آموزان حاصل همکاری حسین چناری و مریم جعفری در زمینه‌ی ارتباطات انسانی در آموزش است. نویسندگان کلاس را محیطی برای تعاملات روانی، هیجانی و اجتماعی می‌دانند؛ محیطی که کیفیت رابطه در آن بر مشارکت و انگیزه‌ی یادگیری اثر می‌گذارد. چارچوب اصلی بحث، نظریه‌ی تحلیل رفتار متقابل اریک برن است. این نظریه رفتار افراد را در ارتباط با یکدیگر بررسی می‌کند و برای شناخت پیام‌های آشکار و پنهان، الگوهای تکراری تعامل و نیاز به توجه مفاهیمی در اختیار می‌گذارد. متن، حالت‌های والد، بالغ و کودک را ویژگی‌های ثابت افراد معرفی نمی‌کند؛ معلم و دانش‌آموز ممکن است بسته به موقعیت از هریک از این حالت‌ها واکنش نشان دهند. بنابراین، مسئله صرفاً کنترل رفتار دانش‌آموز نیست. خودشناسی معلم، تشخیص لحن سرزنشگر و توجه به سهم هر طرف در شکل‌گیری تعارض نیز جایگاه مهمی دارند.
کتاب تحلیل رفتار متقابل ویژه معلمان و دانش‌آموزان در پنج فصل تنظیم شده است. «مبانی نظری و تاریخی تحلیل رفتار متقابل»، «شناخت حالت‌های خود و رفتارهای آموزشی» و «پیام‌های متقابل و الگوهای ارتباطی» زمینه‌ی شناخت مفاهیم را فراهم می‌کنند. دو فصل دیگر، «تحلیل رفتار متقابل و مدیریت کلاس» و «برنامه عملی و مطالعات موردی»، موضوع را به مدیریت چالش‌های رفتاری، مهارت‌های اجتماعی و فعالیت‌های دانش‌آموزی پیوند می‌دهند. تمرین‌ها شامل مشاهده‌ی گفت‌وگوها، ثبت واکنش‌های روزانه، نقش‌آفرینی و مقایسه‌ی پاسخ‌های متفاوت به یک موقعیت هستند. متن همچنین برای طراحی مداخله‌ی کلاسی، گردآوری داده و مقایسه‌ی وضعیت پیش و پس از اجرا قالب‌هایی ارائه کرده است. توجه به اخلاق، بخش دیگری از این بحث است: ضبط تعاملات به رضایت نیاز دارد، اطلاعات هویتی باید محرمانه بماند و تحلیل رفتار نباید به برچسب‌زدن دائمی به دانش‌آموز تبدیل شود. نویسندگان همچنین تحلیل رفتار متقابل را ابزار تشخیص بالینی نمی‌دانند و مرز کاربرد آموزشی این چارچوب را یادآور شده‌اند.

خلاصه کتاب تحلیل رفتار متقابل ویژه معلمان و دانش آموزان

کتاب تحلیل رفتار متقابل ویژه معلمان و دانش‌آموزان از این ایده آغاز می‌کند که یادگیری به احساس امنیت، احترام و دیده‌شدن وابسته است. حالت والد می‌تواند به‌شکل حمایت یا سرزنش ظاهر شود، حالت بالغ بر اطلاعات و بررسی موقعیت تکیه دارد و حالت کودک جایگاه احساس، کنجکاوی و خلاقیت است. هدف، حذف احساسات یا محدودکردن همه‌ی تعاملات به منطق نیست؛ تعادل میان حمایت، تفکر و خلاقیت اهمیت دارد. پیام‌های مکمل، متقاطع و پنهان نیز نشان می‌دهند چرا یک گفت‌وگو ادامه پیدا می‌کند یا به سوءتفاهم می‌رسد. متن پیشنهاد می‌کند معلم پیش از واکنش مکث کند، رفتار مشخص را به‌جای شخصیت فرد توصیف کند و فرصت پاسخ‌گویی بدهد. ثبت مشاهدات و ارزیابی تغییرات، این بررسی را از برداشت شخصی فراتر می‌برد.

چرا باید کتاب تحلیل رفتار متقابل ویژه معلمان و دانش آموزان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب تحلیل رفتار متقابل ویژه معلمان و دانش‌آموزان را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• نمونه‌های کلاسی، تفاوت میان پاسخ حمایتگر، منطقی و سرزنشگر را نشان می‌دهند.
• تمرین‌های مشاهده و نقش‌آفرینی، فرصتی برای بازبینی عادت‌های ارتباطی فراهم می‌کنند.
• قالب‌های ثبت داده به ارزیابی تغییرات رفتاری کلاس کمک می‌کنند.
• ملاحظات اخلاقی، مرز میان توصیف رفتار و برچسب‌زدن به افراد را روشن می‌کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب تحلیل رفتار متقابل ویژه معلمان و دانش‌آموزان به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• معلمان و مدیران آموزشیِ درگیر با تعارض‌های کلاسی.
• دانش‌آموزان علاقه‌مند به خودشناسی و شناخت ارتباطات مدرسه.
• دانشجویان و پژوهشگران آموزش و روان‌شناسی تربیتی که پیوند نظریه و موقعیت‌های آموزشی را بررسی می‌کنند.