کتاب فلسفه اسلامی و جنبش های ملی ایرانیان در آینه الهیات سیاسی

کتاب فلسفه اسلامی و جنبش های ملی ایرانیان در آینه الهیات سیاسی نوشته اسماعیل نوشاد است و نشر نقد فرهنگ در سال ۱۳۹۹ آن را منتشر کرده است. این اثر با تمرکز بر پیوند میان عقلانیت، ایدئولوژی و تحولات تاریخی، به بررسی ریشه‌های شکل‌گیری اندیشه‌ی فلسفی در بستر تاریخ ایران می‌پردازد. نویسنده روند شکل‌گیری رابطه‌ی میان حقیقت و قدرت را از اسطوره‌ها و آیین‌های کهن تا دوران اسلامی دنبال می‌کند و نقش ایرانیان را در شکل‌گیری و گسترش علوم عقلی بررسی می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فلسفه اسلامی و جنبش های ملی ایرانیان در آینه الهیات سیاسی

کتاب فلسفه اسلامی و جنبش های ملی ایرانیان در آینه الهیات سیاسی اثری پژوهشی در حوزه‌ی اندیشه‌ی سیاسی و تاریخ فلسفه است و اسماعیل نوشاد آن را به نگارش درآورده است. نویسنده در فصل نخست، بحث را با بررسی مبانی نظری و اسطوره‌های ایران آغاز می‌کند و موضوعاتی مانند گذار از اسطوره به تاریخ، ظهور آیین مهر، مفهوم فره ایزدی، پادشاهی آرمانی کیخسرو و انقلاب اخلاقی زرتشت را بررسی می‌کند.

در ادامه، انتقال حکمت خسروانی، جریان‌های فکری حران، شکل‌گیری دولت متمرکز، نهضت ترجمه در دوره‌ی ساسانی و ظهور آیین مانوی مورد توجه قرار می‌گیرد. این کتاب رویدادهای فکری و تاریخی را در پیوند با ساختارهای اجتماعی، دستگاه‌های حقیقت و کانون‌های قدرت بررسی می‌کند و از این منظر به شکل‌گیری اندیشه در ایران می‌پردازد.

اسماعیل نوشاد در هفت فصل، تاریخ ایران را بررسی می‌کند و می‌کوشد میان رویدادهای پراکنده و جریان‌های فکری دوره‌های مختلف ارتباط برقرار کند. او با بررسی و نقد دیدگاه‌های متفکرانی مانند محمد عابد الجابری و دیمیتری گوتاس، رابطه‌ی میان حقیقت و قدرت را به‌عنوان یکی از مبانی تحلیل خود مطرح می‌کند. این رویکرد زمینه‌ای برای بررسی دوباره‌ی مفاهیمی مانند هویت، فلسفه و تداوم تاریخی فرهنگ ایرانی فراهم می‌کند.

خلاصه کتاب فلسفه اسلامی و جنبش های ملی ایرانیان در آینه الهیات سیاسی

کتاب فلسفه اسلامی و جنبش های ملی ایرانیان در آینه الهیات سیاسی به بررسی خاستگاه‌های فکری و الهیاتی فرهنگ ایرانی و تأثیر آن‌ها بر شکل‌گیری فلسفه در دوره‌ی اسلامی می‌پردازد. یکی از پرسش‌های اصلی کتاب این است که چگونه ایرانیان با عربی‌بودن زبان بسیاری از متون علمی و فلسفی و تأثیر گسترده‌ی اندیشه‌ی یونانی، به یکی از جریان‌های مهم در شکل‌گیری فلسفه و علوم عقلی در جهان اسلام تبدیل شدند. اسماعیل نوشاد برای پاسخ به این پرسش، مفاهیمی مانند فره ایزدی، عدالت، تقابل نور و ظلمت و حکمت خسروانی را بررسی می‌کند و ارتباط آن‌ها را با تحولات فکری و سیاسی دوره‌های مختلف نشان می‌دهد.

در ادامه، انقلاب اخلاقی زرتشت، تحولات سیاسی و اجتماعی ایران باستان، شکل‌گیری دولت‌های متمرکز و تحولات دوره‌ی ساسانی بررسی می‌شوند. کتاب سپس این جریان‌ها را در پیوند با تحولات دوره‌ی اسلامی و شکل‌گیری نهضت ترجمه و جنبش‌های فکری و ملی ایرانیان دنبال می‌کند. نویسنده بر این اساس، تلاش می‌کند تا روند شکل‌گیری عقلانیت فلسفی در ایران و نقش شرایط سیاسی و اجتماعی در تحول اندیشه را توضیح دهد.

چرا باید کتاب فلسفه اسلامی و جنبش های ملی ایرانیان در آینه الهیات سیاسی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب فلسفه اسلامی و جنبش های ملی ایرانیان در آینه الهیات سیاسی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این اثر تاریخ اندیشه در ایران را با تکیه بر مفاهیم فلسفی و نظری بررسی می‌کند و رابطه‌ی میان رویدادهای تاریخی و شکل‌گیری جریان‌های فکری را توضیح می‌دهد.
• این کتاب به بررسی رابطه‌ی میان قدرت سیاسی، الهیات و جریان‌های فکری در ایران باستان و دوره‌ی اسلامی می‌پردازد.
• بررسی مفاهیمی مانند فره ایزدی، مشروعیت سیاسی و دولت متمرکز زمینه‌ای برای شناخت ریشه‌های اسطوره‌ای و تاریخی آن‌ها فراهم می‌کند.
• این اثر دیدگاه‌های مختلف درباره‌ی خاستگاه فلسفه‌ی اسلامی و نقش اندیشه‌ی ایرانی در شکل‌گیری و گسترش آن را بررسی می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب فلسفه اسلامی و جنبش های ملی ایرانیان در آینه الهیات سیاسی به گروه‌های زیر پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به فلسفه‌ی اسلامی، الهیات سیاسی و تاریخ اندیشه در ایران و جهان اسلام.
• دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های فلسفه، علوم سیاسی، تاریخ و ایران‌شناسی.
• کسانی که به بررسی نقش تحولات اجتماعی، طبقاتی و ملی در شکل‌گیری جریان‌های فکری و عقلانی علاقه دارند.
• خوانندگانی که به موضوعاتی مانند سنت، هویت تاریخی و تحول اندیشه در فرهنگ ایرانی علاقه‌مندند.

درباره اسماعیل نوشاد

اسماعیل نوشاد نویسنده و پژوهشگر حوزه‌ی فلسفه و فلسفه‌ی سیاسی است. بخش مهمی از پژوهش‌های او به بررسی نسبت میان فلسفه‌ی اسلامی، تاریخ اندیشه‌ی ایران و الهیات سیاسی اختصاص دارد. نوشاد در آثار خود می‌کوشد پیوند میان مفاهیم فلسفی و تحولات تاریخی و سیاسی را بررسی کند و برای فهم مسائل سیاسی معاصر به میراث فکری ایران و سنت فلسفی غرب رجوع می‌کند. آخرین وسوسه‌ی متافیزیک دیگر کتاب اوست. او همچنین مقالاتی درباره‌ی خاستگاه فلسفه‌ی اسلامی و زمینه‌های فکری شکل‌گیری آن منتشر کرده است.

بخشی از کتاب فلسفه اسلامی و جنبش های ملی ایرانیان در آینه الهیات سیاسی

«اسطوره بستر تفکر انسان است و هر نوع ریشه‌یابی اندیشهٔ انسانی، ناچار از مفاهمه با کاسمولوژی اسطوره‌ای است. اسطوره‌های ما تا امروز با ما آمده‌اند و تفکر ما هیچ‌وقت اسطوره‌زدایی نشده است. بنابراین هر تحقیقی در مورد عقلانیت یا فلسفه در ایران به‌ناچار باید از آن‌ها آغاز و تکلیفش را با آن‌ها روشن کند. این کار دو نتیجه دارد. اول اینکه مفاهمه اسطوره‌ای بیناذهنی‌مان را درک می‌کنیم. دوم اینکه به‌صورت ناآگاهانه اسیر اسطوره نمی‌شویم و برای قوام عقلانیت توان و مهارت بیشتری داریم. بخشی از علت کشکولی شدن تاریخ ما به دلیل همین بستر سیال اسطوره‌ای است که تا زمان معاصر با ما آمده است. فراموش نباید کرد که تاریخ‌نگاری واقع‌گرا در همین اواخر از غرب وارد ایران شد و اسطوره‌ها در مهم‌ترین متون تاریخ سنتی چون شاهنامه یا تاریخ طبری بستر تاریخی ما هستند.»